İzmir'in Seferihisar ilçesi açıklarında cuma günü meydana gelen 6.6 büyüklüğündeki depremin ardından, bina güvenliği yeniden gündeme geldi Gazi Üniversitesi Deprem Mühendisliği Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde (DEMAR), binaların depreme karşı dayanıklı olup olmadığını tespit edebilecek mobil uygulama sistemi geliştirildi.

'Bina kontrol' adı verilen sistem, bina ve araziyle ilgili bazı basit sorulara verilecek cevaplarla yapıyı puanlandırıp, güvenli olup olmadığını tespit edebilecek.

Gazi Üniversitesi bünyesindeki DEMAR, bina güvenliğini test edebilecek mobil uygulama sistemi geliştirdi

'Bina kontrol' adı verilen sistemde kullanıcılar, binanın ve bulunduğu arazinin özelliklerine ilişkin cevaplayacakları birkaç basit soru ile evlerinin, iş yerlerinin depreme karşı dayanıklı olup olmadıklarını öğrenebilecek.

Çalışmaları devam eden mobil uygulama projesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na sunuldu. Proje, bakanlık tarafından onaylandıktan sonra birkaç yıl içinde tamamlanacak ve mobil uygulama şeklinde hizmet vermeye başlayacak.

DEMAR Müdürü Prof. Dr. Samet Arslan, proje ile, mobil cihazlar üzerinden, yapılarda basit görsel inceleme yöntemleri ile ön risk değerlendirmesi yapılacağını söyledi. Prof. Dr. Arslan, "2000 yılından önceki yapı stoğu ile ilgili ciddi sıkıntımız var. Bunları teker teker, kısa sürede uzman gözetiminde incelemek imkansız. Bunu nasıl hızlandırabiliriz? Teknolojiyi kullanarak hızlandırabiliriz. Bu proje riskli binaların tespiti, sadece deprem değil yol çökmesi riski, sel dahil, etrafta yapılan yanlış kazı gibi buna benzer risklerin tamamını tespit edecek bir proje. Biz, 'insanlardan çok bilgisayarı uzman haline getirip, bilgisayar sistemlerini kullanalım' dedik. Böyle olunca karşımıza yapay zeka sistemleri çıktı. Bu işin çok uygun olabileceğine karar verdik; ama bu işi yapabilmek için büyük verilerin toplanması, stoklanması lazım" ifadelerini kullandı. 'Yapay zeka ile bina analizi yapıyoruz' Prof. Dr. Arslan, ön çalışmayı yaptıklarını belirterek, "Binaların risk analizini yapabilmek için bu işle ilgili teknik bilgisi olmayan; ama okuduğunu anlayabilecek düzeyde bilgi sahibi bir insanın basit sorulara vereceği cevapları kullanıyoruz. Sonra bunu merkeze aktarıyoruz, bu bakanlığın merkezi olabilir. Burada yapay zekayla bina ile ilgili analizi yapıyoruz. Böyle bir sistem kurmaya çalışıyoruz. Bu cep telefonuna yüklenecek bir uygulama olacak. Bunu insanlar telefonlarına indirerek, bilgileri dolduracak. Soruların zorluk seviyesi düşük, bu işin uzmanı olan kişilerin cevaplandırabileceği zorlukta değil sorular. 'Bina puanlandırılacak' Mobil uygulamanın nasıl kullanılacağını anlatan Prof. Dr. Arslan, "Program binanın fotoğrafını çekmenizi istiyor. Uzaktan binanın fotoğrafını çekiyorsunuz. Otomatik olarak telefon binanın nerede olduğunu, lokasyonunu belirliyor. Ardından sorulara geçiyor. 'Binanızın zemini nasıl?' 'Geçmiş dönemde hiçbir sebep olmadan camlarınızda kırılma oldu mu?' 'Kapılarınız geçen yıl çok iyi açılıp kapanırken şimdi kapı ve pencere kanatlarında sıkışma problemi oldu mu?' 'Çok yakın zamanda çevrenizde inşaat oldu mu?' 'Yolda göçme oldu mu', 'Binanızda hiç dikkatinizi çeken çatlak oldu mu?' 'Oldu' diyorsa, 'fotoğrafını çekin' diyoruz. Çatlaklar bize çok şey söylüyor. Çatlakların büyüklüğü, şeklinden binanın başına ne geldiğini anlayabilirsiniz. Bunlar çok basit; ama kritik sorular. Bu bilgilerin analizini merkez yapacak, analizden sonra binayı puanlandıracak. Binada sorun görünmüyorsa kısa bir mesaj gönderecek 'sorun yok' diye. Eğer sorun görünüyorsa, sorunları birkaç aşamaya ayıracak. Mesela, dün bir çatlak vardı, bugün çok ilerledi. Bu 'acil olarak binayı boşaltın' anlamına gelir neredeyse" ifadelerini kullandı.