Nakşbendi-Halidi yolunun önemli dergâhlarından biri olan Norşin Dergâhı, Bitlis’e bağlı Güroymak ilçesinde Şeyh Abdurrahman-ı Tâğî tarafından yaklaşık 1875 yılında kurulmuştur. Norşin Dergâhı, kurulduğu tarihten itibaren kısa süre içerisinde ilmî, irfânî, sosyal, siyasal ve hatta askerî anlamda önemli bir merkez haline gelmiş ve bu etkinliği tekkelerin kapatılmasına kadar çok güçlü şekilde devam etmiştir. Peki Norşin Dergahı nedir? Norşin Dergahı kurusucu kimdir? Norşin Dergahı şeyhleri kimlerdir? Norşin'den Dünyaya yayılan İslam güneşi. İşte Norşin Dergahı silsilesi.

Nakşibendi şeyhi Muhammed Ziyaeddin’in torunu ve bölgenin kanaat önderlerinden Şeyh Abdülkerim Çevik’in Bitlis’in Güroymak (Norşin) ilçesinde uğradığı silahlı saldırı sonucunda şehit edilmesiyle Müslümanları derinden üzdü. Norşin Dergahı yıllarca Müslümanların kurtuluşuna, Allah ve sünnet sevgisinin gönüllerde yeşermesine vesile oldu. Peki Norşin Dergahın nedir? Norşin Dergahı nerede? Norşin Dergahı kurusucu kimdir?

Günümüzde Norşin Şeyhleri denildiğinde yalnız tasavvufî hizmetler değil, aynı zamanda medrese hizmetleri de anlaşılmaktadır. Halen Norşin şeyhleri olarak bilinen aile tarafından yürütülen dört ayrı medresede tedris faaliyetleri sürdürülmektedir. Kuruluşundan buyana dergâh ve medrese olarak kullanılan binada, günümüzde hizmet veren Nureddin Mutlu Hocaefendi, babası Molla Masum gibi tasavvufî icazet almamış yalnız müderrislik yapmakta ve bazı ezkarı yaptırmaktadır. Bunun yanında Şeyh

Fadli’nin oğlu Şeyh Alamudddîn tarafından, Şeyh Muhammed Ziyauddîn ailesinden Şeyh Takyeddin ve Molla Abdulkerîm tarafından yürütülen üç medrese daha bulunmaktadır.

Norşin Dergâhı Tarîkat Silsilesi Norşin Dergâhı, burada görev yapan şeyh ve müderrisler ile Hâlidîliğin en önemli merkezlerinden biri olmuştur. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’den, Şeyh Muhammed Masum’un oğlu Şeyh Maşuk’un 1975 yılında vefâtına kadar silsile şu şekildedir:

1. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (ö. 1827)

2. Abdullah Şemdinî (ö. 1813)

3. Tâhâ Hakkârî (ö. 1852)

4. Sıbğatullah Arvâsî (Gavs-ı Hizânî) (ö. 1870)

5. Abdurrahman-ı Tâğî (Seydâ) (ö. 1886)

6. Şeyh Fethullah Verkânisî (ö. 1899)

7. Şeyh Muhammed Ziyâuddîn (Hazret) (ö. 1924)59

8. Şeyh Ahmed-i Haznevî (ö. 1950)

9. Şeyh Mâşuk (ö. 1975)

Şeyh Mâşuk, on altı halife bırakmıştır

Abdurrahman-ı Tâğî’nin Halifeleri ve Norşin Dergâhından Ayrılan Kollar

Norşin Dergâhı, kurulduğu tarihten itibaren kısa süre içerisinde ilmî, irfânî, sosyal, siyasal ve hatta askerî anlamda önemli bir merkez haline gelmiş ve bu etkinliği tekkelerin kapatılmasına kadar çok güçlü şekilde devam etmiştir. Bu etki, medresede okuyan ve tasavvufî eğitimi tamamlayarak değişik yerlere görevlendirilen halifelerin gittikleri yerlerde kurdukları dergâh ve medreseler yoluyla geniş bir coğrafya ve büyük bir kitleye ulaşmıştır. Abdurrahman-ı Tâğî, on dokuz kişiye tasavvufî hilafet vermiştir.

Bu halifeler yoluyla Ohin Dergâhı (Bitlis/Mutki), Kırtıloğlu Tekkesi (Erzincan), Çokreş Dergâhı (Erzurum -Karaçoban), Taşkesenli Dergâhı (Erzurum), Zokayd Dergâhı (Siirt-Kurtalan) ve Cezni Dergâhı (Batman-Kozluk) gibi halen varlığını sürdüren dergâhlar kurulurken, Abdurrahman-ı Tâğî’nin oğlu Muhammed Ziyauddîn’in halifesi Şeyh Ahmed-i Haznevî  tarafından Hazne Dergâhı (Suriye)61 ve onun halifesi Şeyh Abdulhakîm-i Hüseynî-Bilvânisî (ö. 1972) yoluyla da önce Kasrik62 ardından Menzil Dergâhı (Bitlis-Adıyaman-Kahta)64 ve Şeyh Mâşuk’un halifesi Molla Burhan Mücâhidî tarafından Tillo Dergâhı (Siirt-Tillo) kurulmuştur.

Şimdi halifelerin isimlerini topluca verdikten sonra, ayrılan kollar ve bu kolların kurucuları olan halifelerinin hayatlarını kısaca görelim:

1. Şeyh İbrahim Çokreşî (ö. 1881)

2. Şeyh Fethullah Verkânisî (ö. 1899)

3. Şeyh Ahmet Taşkesenî (ö. 1909)

4. Şeyh Muhammed Sami Erzincânî (ö. 1912)

5. Şeyh Abdulkahhâr Zokaydî

6. Şeyh Halil Çokreşî

7. Şeyh Mustafa Bitlis

8. Şeyh Süleyman Bitlisî

9. Şeyh Yusuf-i Saruhânî-Bitlisî

10. Şeyh Abdülhâdî Çarçâhî

11. Şeyh İbrahim Bulanikî

12. Seyyid Tahir Abrî

13. Molla Abdullah Hizânî

14. Şeyh Abdullah Subaşî-Norşinî

15. Şeyh Reşit Norşinî (?)

16. Seyyid İbrahim Siirdî

17. Şeyh Abdulhakîm Ceznî

18. Şeyh Abdulkâdir-i Hezânî

19. Haceli Yusuf Hınısî