Murathan Seyitoğlu  yeniakit.com.tr 

Yeniakit.com.tr’ye konuşan Uzman Psikolog Leyla Akdoğan, deprem sonrası yaşanan travmalara ve çözüm yollarına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“İnsanlar fizyolojik ve psikolojik açıdan zarar görmekte”

Tüm insanlığı etkileyen doğal afetler ve bu doğal afetlerin sonucunda insanların psikolojik olarak da zarar gördüklerini hatırlatan Uzman Psikolog Leyla Akdoğan, “Afet Sonrası Görülebilecek Psikolojik Tepki Davranışları Günümüzün en önemli sorunları arasında hepimizi etkileyen doğal afetler ve bu doğal afetler sonucunda insanların zarar görmesi gelmektedir. Bu zararlar sağlıktan ekonomiye, sosyal alandan psikoloji kadar birçok farklı boyutu kapsamaktadır. ‘Afet’ bir kavram olarak; İnsanları doğrudan etkileyen ve insan yerleşmeleri üzerinde fiziksel, ekonomik, sosyal ve çevresel kayıplara neden olan, olağan yaşam içerisinde insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen doğal, teknolojik ve insan kökenli olayların sonuçları olarak tanımlanabilir. Ülkemizde ve dünyada meydana gelen doğal afetler sonucunda insanlar hem fizyolojik hem de psikolojik açıdan zarar görmektedir.” şeklinde konuştu.

“Ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlara önemli sorumluluklar düşüyor”

Araştırmalar neticesinde; ülkemizde sadece 10 yıllık bir süre içerisinde yirmi milyon doksan sekiz bin insan afetler sonucu hayatını kaybettiğine dikkat çeken , sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yaşanan bu doğal afetlerden beş milyondan daha fazla insan etkilenmiştir. Bu rakamlara baktığımızda her geçen yıl doğal afetlerden etkilenen birey sayısında artış gözlenmektedir. Doğal afetlerden etkilenen bireylerin çoğunda çeşitli psikolojik travmalar gelişebilmekte ve bu bireyler psikolojik desteğe ihtiyaç duymaktadırlar. Bu psikolojik sağlanmadığında ise bireylerde daha farklı ruhsal bozukluklar görülmekte ve bu süreç hem bireyleri hem de çevrelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu bağlamda, ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlara önemli görev ve sorumluluklar düşmektedir.”

“Oluşan travma, bireylerin hayat kalitesini etkiliyor”

Uzman Psikolog Leyla Akdoğan, şöyle konuştu:

“Doğal afet sonrası oluşan travma, bireylerin hayat kalitesini etkilemekte ve depresyon gibi farklı psikopatolojilerin gelişmesine sebep olabilmektedir. Afet sonrası meydana gelen fiziksel olayların yanı sıra yaralanma, ölümler ve maddi kayıplar da insanların ruh sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. 1999 yılında yaşanan Marmara depremi, kriz merkezindeki insanların dışında ülke çapında birçok insanı ekonomik zarar, insan kayıpları ve işsizlik noktasında psikolojik olarak olumsuz yönde etkilemiştir. Ayrıca dolaylı olarak da ticari ilişkiler içerisinde bulunulan dış ülkeleri de benzer nitelikte etkilemiştir. Afet yönetimi süreci bu bağlamda ayrı bir uzmanlık alanı olarak görülmekte ve günümüzde üzerinde daha fazla çalışılması gereken bir alan olduğu düşünülmektedir.”

“Kaygı, öfke, çaresizlik gibi çeşitli tepkiler gelişebilir”

“Afet sonrası oluşan travma; bireylerde bilişsel, davranışsal ve duyuşsal etkilere neden olmaktadır.” diyen Leyla Akdoğan, “Bazı bireyler direnç gösterirken ve yaşamış oldukları olayı inkâr edebilirken; bazıları ise bastırabilir yahut farklı savunma mekanizmaları ile bu travmayı bilinçdışına itebilir. Bazı bireylerde anksiyete, depresyon ve travma sonrası stres bozukluğu görülebilir. Yine bu süreç içerisinde kişilerde ölüm ve sevdiklerini kaybetme korkusu, umutsuzluk, kaygı, öfke, tükenmişlik, sürekli ağlama, çaresizlik, inkar, halsizlik gibi çeşitli tepkiler gelişebilir. Bu tepkileri azaltmak, biliş sistemimizi bozan işlevsiz ve iyi gelmeyen düşüncelerin tesirinden kurtulmakla mümkün olabilir.” şeklinde konuştu.

“Mutlaka uzmandan destek alın”

Uzman Psikolog Leyla Akdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:

“Biliş yani düşünce düzeyimizde oluşacak olumlu yönde bir etki duygularımızı ve dolayısıyla davranışlarımızı iyi yönde etkileyecektir. Kişilerin olumsuz duyguları tolere edebilmesi için sosyalleşebilmesi de önemli bir faktördür. Sosyal destek arama ve verme, iyimser bakış açısı, yaşamın kıymetinin ve anlamının farkındalığı, sorunlarla aktif olarak başa çıkma davranışı kazanması gibi süreçler bireylerin psikolojik sağlamlığın sağlanması için gereklidir. Tüm bunların yanında, doğal afet sonrası bireyde ağır psikopatolojik durumlar görülüyorsa mutlaka bir uzmandan psikolojik destek alması ve bir tedavi sürecine dahil olması ruh sağlığı açısından yararlı olacaktır.”