Elazığ'da merkez üssü Sivrice olan 6.8 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı. Depremde 41 vatandaşımız hayatını kaybederken 45 vatandaşımız ise enkazdan sağ olarak kurtarıldı. Elazığ depremiyle bir kez daha deprem öldürmez bina öldürür gerçeğiyle yüzleştik. Peki binanın depreme dayanıklğı nası ölçülür? Evine riskli yapı tespiti yapılanlar evini nasıl yenileyebilecek? Binanın depreme dayanıklı olduğu nasıl anlaşılır? İşte bina depreme dayanıklılık testine ilişkin bilinmesi gerekenler.

Elazığ ve Malatya cuma günü meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki depremin yaralarını sarmaya çalışıyor. AFAD iki şehirde 1287 ağır hasarlı bina tespit etti. Hastanelere başvuran 1607 vatandaştan 1516'sı taburcu edildi. 45 kişi enkaz altından sağ kurtarılırken, ölü sayısı 41 olarak açıklanırken, enkaz altında kimsenin bulunmadığı açıklandı.

Evimin depreme dayanıklı olup olmadığını nasıl öğrenirim? Hürriyet’in haberine göre detaylar şu şekilde: Evinizde bu belirtiler varsa beklemeyin. Bina 1999 yılında önce yapıldıysa, bina projesiz ve ruhsatsız yapıldıysa, inşaatta hazır beton kullanılmadıysa. Binadan daha önce alınmış karot beton dayanımı C1O altındaysa, bina kolon ve kirişlerinde çatlaklıklar varsa, bodrum katta rutubet, kolon demirlerinde paslanma, betonda deniz kabukları veya benzeri şeyler varsa, bina dere yatağı, dolgudaysa riskli olma ihtimali var. Bu durumda ilk adım durumu tespit etmek olmalı.

Bina depreme dayanıklılık testi tespiti yapılır? 

Binanızın depreme hazır olmadığını düşünüyorsanız risk tespiti yaptırmalısınız. Bu noktada 2 seçenek var. Biri ‘deprem dayanıklılık raporu’ diğeri ise ‘risk tespiti’. 5 katlı 10 daireli bir binada bu tespiti yaptırmanın bedeli 3 bin 500- 4 bin lira. Deprem dayanıklılık testini bağımsız firmalar yapıyor, sonuçlarını da sadece o binada yaşayanlarla paylaşıyor. Risk tespiti ise bundan oldukça farklı. Çünkü bu tespiti yaptırırsanız ve binanız riskli çıkarsa geri dönüşü olmayan bir yıkım süreci başlıyor. Riskli binaların tespiti için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan lisans almış kurumlara tapu ve kimlik fotokopisi ile başvurmanız gerekiyor. (Lisanslı kurum ve kuruluşları Çevre ve Şehircilik İl Müdürlükleri’nden öğrenebilirsiniz)

Bu kurumlar binanıza ilişkin bir rapor hazırlıyor ve rapor 7 gün içinde belediyeye gönderiliyor. İnceleme sonucunda riskli olduğu belirlenen binalar, 10 iş günü içinde Altyapı Kentsel Dönüşüm İl Müdürlüğü’ne ve Tapu Müdürlüğü’ne yazılı olarak bildiriliyor. Binaya riskli yapı şerhi işleniyor ve ev sahiplerine tebligat gönderiliyor. Binadaki maliklerin bu karara 15 gün içerisinde itiraz edebilme hakkı var. Yapılan itirazlar heyet tarafından inceleniyor. Eğer, riskli olduğu kabul edilirse bina 60 gün içinde yıkılıyor. Teknik heyetin binanın riskli olmadığına karar verirse, şerh kaldırılıyor.

Binada deprem riskli varsa ne yapılmalı? 

Binanız riskli ise 2 ihtimal var; güçlendirme ya da yıkıp yeniden yapma. Türkiye’de güçlendirme çalışması yıkım kadar yaygın değil. Oysa uzmanlar uygun yapılarda güçlendirmenin hem süre hem de maliyet avantajı olduğuna dikkat çekiyor. Öncelikle, binanın güçlendirme işlemine uygun olup olmadığının teknik olarak tespit edilmesi gerekiyor.

Güçlendirme kararı, kat maliklerinin beşte dördünün çoğunluğu ile alınıyor. Kat malikleri tarafından alınan güçlendirme kararı sonrasında, güçlendirme projesi yaptırılarak, belediyeden güçlendirme ruhsatı alınıyor. Güçlendirme giderleri, arsa payları oranında, kat maliklerince karşılanıyor. Sektör uzmanları derin bir güçlendirmede metrekare maliyetinin 1000 lira olacağını belirtiyor.

Riskli yapı kararı kesinleştikten sonra, 60+30 günlük süre içerisinde, bina yıkım süreci başlayacağından, güçlendirme işleminin hızla yapılması gerekiyor.