Buğra Kardan 

Türkiye ekonomisinin büyümesinde rol oynayan 59. ve 60. hükümetlerde Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı olarak görev yapan Kürşad Tüzmen, makro ekonomiden ihracata ve TL’nin konumuna kadar pek çok konuda editörümüz Buğra Kardan’a açıklamalarda bulundu.

Bünyeyi güçlendirmeliyiz

-İç piyasada 2018’dekine benzer bir dalgalanma riski görüyor musunuz?

Her musibette bir hayır vardır. Musibeti gördük. Sıra hayırda. Aslında 2018’de yaşananlar, Türkiye’nin yetişmiş ve deneyimli kadroları için çok yeniydi. Mesela benim kuşağım “Yüksek enflasyonla nasıl mücadele edilir”, “Para ve faize hangi yöntemler ve önlemlerle ayar verilir” sorularına cevap arardı. Bu sorularla uğraşır, boğuşur dururdu. Böylesine tersine güç kullanımına şahit olmamıştı. Çünkü Türkiye’nin borsası fiilen yoktu. Zaten o dönemde saldırıya da gerek yoktu. İçeride sıkıntı çoktu. Ama şimdi durum değişti. Türkiye, kuvvetli bir ekonomi olma yolunda ilerlediği için saldırılara uğramaya başladı. Artık bu saldırılara karşı önlem almamız, bünyeyi güçlendirmemiz gerekiyor.

-Hangi önlemleri almamız gerekiyor?

Vücudumuzun bağışıklık sistemini güçlendirmeliyiz. Hatırlanacağı üzere 2018’de daha evvel vücudumuza almadığımız bir mikroba maruz kaldık. Birinin dilediği zaman dışarıdan 1-2 parametreyle ülkemize oyun çekebildiğini gördük. Umarız bir daha böyle bir durumla karşı karşıya kalmayız.

Tabii bu aşamada bizim de ifa etmemiz gereken ödevler ve görevler var. Bir defa borçlanmayı kaliteli yaparak güçlenme gayretine girmeliyiz. Faize göre borçlandığımız için ekonomimizin tehdit edilebildiğini, saldırıya uğrayabildiğini de unutmamalıyız.

Milli geliri artırmalıyız

Anımsanacaktır, sıkıntılara ve dışarıdan müdahalelere rağmen kurda önemli bir artış görülmedi. Ama şu muhakkak ki bizim gibi 8 bin 500 ila 15 bin dolar milli geliri olan ülkelerde kur atakları yiyebilir. Ama 15 bin dolar seviyesini geçtiğimiz, 20 bin dolar mertebesine geldiğimizde öyle kolay kolay oyun moyun çekilemez.

TL gayet güçlü

-Para birimimiz şoklara karşı şu anda güçlendi mi?

Elbette güçlendi. Paramız daha korunaklı bir hal aldı. Bizim şu anda iki enstrümanımız var. Yani ancak disponibilite oranları ve mevduat munzam karşılıklarıyla oynayabiliriz. Disponibilite oranları zaten yeterince disponibil. Her ortamda “Bankalar disponibil. Rahat para kullandırabiliyor” diyoruz. Ama durum öyle değil. Bankalar keyfi krediler veriyorlar. Bazıları ağlıyor, “İçeriden para alamıyoruz, dışarıdan borçlanma yoluna gidiyoruz” diye dert yanıyor. Dolayısıyla orada marjlar var. Öte yandan; mevduat munzam karşılıkları dalgalanmaları önlemek için mecburen yüksek tutuluyor. Bununla piyasadan para çekilebiliyor, enflasyon dengelenebiliyor. Ezcümle şu anda biz, dışarıdan gelebilecek tehlikelere karşı daha dayanıklıyız. Vücudumuzun bağışıklık sistemini daha da kuvvetlendirmiş vaziyetteyiz.

En kötü geride kaldı

-Size göre 2019 ülkemiz ve ekonomimiz için nasıl geçti?

Malum, ekonomimiz önemli bir badire atlattı. 2018’de vuku bulan olaylar halen belleğimizde. Bu olaylara rağmen 2019 durağandı, stabildi.

-2020 nasıl geçer?

2020’de biraz daha canlanacağız. Fırtına dindi. En kötü geride kaldı. Artık bundan sonrasına bakacağız.

-Yerlileşme noktasında hangi sektörler öne çıkar?

Savunma sanayiinde ve sağlıkta yerlileşme hamleleri bekliyoruz. Şu sıralar sağlık alanına yatırım yapan firmalarımızla yakinen ilgilenmemiz şart. Bilişim sektörü de yerli üretime odaklanıyor. Bu sektörde ön planda olan, büyümeye aday olan şirketleri teşvik etmeliyiz. Ayrıca enerjiyi merkeze almalıyız. Kendi rafinerimizi devreye alırsak hidrokarbon ve enerji sektöründe de atılım yapacağımızdan kuşkumuz yok. Ayrıca ihracatta 2020’de 200 milyar dolar hedefini yakalarız. Buna eminiz.