Uzmanlar, gizli şekeri olanların sabah uyandıklarında acıkmayacağını, genellikle kahvaltı yapmayacaklarını söylüyor. Halk arasında 'Şeker hastalığı olup olmadığını anlamak için açlık şekerini ölçtür' gibi yaygın bir kanı olduğunu, oysa ki gizli şekere hiçbir zaman 'açlık kan şekeriyle' teşhis konulamayacağını belirten uzmanlar, hastanın öğününden iki saat sonra yapılan kan şekeri ölçümünün hekime doğru sonucu verebileceğini söylüyor.

Genel olarak erişkin her 3 kişiden 1'inde 'gizli diyabet' denilebilecek 'tokluk kan şekeri yüksekliği' bulunuyor. Bunun erken yakalanıp tedavi edilmesi, kalp krizi ve felç gibi kalp-damar hastalıklarını ve bunlardan olan ölüm oranını azaltıyor. Türkiye'deki 5 milyon diyabet hastasından 3 milyonu, hastalığın vücuduna verdiği hasardan habersiz yaşıyor. Yapılan bir araştırmada, ülkemizde açlık kan şekeri ölçümleri normal olan 100 hastadan 31'inin, tokluk kan şekeri ölçümlerinde şeker hastası oldukları belirleniyor. Açlık kan şekeri normal olan kişilerde tokluk, yani öğünlerden iki saat sonra ölçülen kan şekeri yüksek olabiliyor ve bu kişilerde 'gizli şeker' bulunabiliyor. Bu nedenle şeker hastalığının erken teşhisinde, tokluk kan şekeri ölçümü önemli bir yere sahip. Tokluk kan şekerinin ölçümü ve tedavisiyle kalp hastalıkları riski de kontrol altına alınabiliyor. Diğer taraftan, Türkiye Diyabet Epidemioloji çalışması sonuçlarına göre, Türkiye'de 2 milyon 600 bin şeker ve 2 milyon 400 bin gizli şeker hastası bulunuyor.

İlk ortaya çıkan bulgunun 'reaktif hipoglisemi' adı verilen şeker düşme atakları olduğunu belirten uzmanlar, gizli şekerin en önemli özelliğinin açken değil, yemek yedikten sonra hipoglisemi atakları olması olduğunun altını çiziyor. Buna 'tokluk hipoglisemileri' deniyor. Uzmanlara göre bu kişiler sabah uyandıklarında fazla acıkmıyor, genellikle kahvaltı yapmıyor, öğle yemeğini de hafif geçiştiriyorlar. Ama ilk yemeği yedikten sonra uyuyuncaya kadar sürekli hipoglisemi atakları görülüyor ve sürekli yemek yiyebiliyorlar. Kan şekerinin düşüklüğü, sinirlilik, soğuk terleme, fenalık hissi, bazı kişilerde baş ağrısı ve konsantrasyon bozukluğu gibi bulgular görülüyor. Akşama doğru tatlı krizi ve çikolata isteği baş gösteriyor.

"Büyük damarlara zarar verebiliyor"

Gizli diyabet, küçük damarlar üzerinde daha az etkili oluyor. Bu bakımdan, gizli diyabetten oluşmuş böbrek yetmezliği ya da gizli diyabetten oluşmuş diyabetik körlük pek görülmüyor. Fakat uzmanlar, gizli şekerin büyük damarlara verdiği zararları, açık şekere yakın derecede olduğunu söylüyor. Yani gizli şeker de damar sertliği, enfarktüs ve beyin damarları tıkanması gibi hasarlara sebep olabiliyor.

Ayrıca uzmanlar, gizli diyabetin 5-11 yıl arasında açık diyabete dönüşebileceği konusunda da uyarılarda bulunuyor.