Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova'da bir araya geldi. Kremlin Sarayı'ndaki basına kapalı İdlib zirvesi yaklaşık 2 saat 40 dakika sürdü. Sonrasında yapılan 3 saatlik heyetlerarası görüşmenin ardından, açıklama yapmak üzere iki lider kameralar karşısına geçti. Erdoğan ve Putin Astana anlaşması üzerine anlaşma sağladı. Peki, Astana anlaşması nedir? Astana mutabakatı maddeleri neler?

Astana anlaşması nedir?

Türkiye, Rusya ve İran tarafından başlatılan ve Kazakistan'ın başkenti Astana'da devam eden Suriye görüşmelerinde üç ülkenin üzerinde uzlaşma sağladığı ilkeler ortak bir bildiriyle duyuruldu.

Suriye'nin İdlib bölgesi çatışmasızlık bölgesi ilan edilirken 'El Kaide, IŞİD ve bağlantılı gruplar' ile mücadele edileceği bildirildi. Bildiride yer alan bu ifade ile hangi muhalif grupların işaret edildiği bilinmiyor.

Kazakistan'ın başkenti Astana'da görüşmelerinin altıncısından uzlama çıktı. Garantör ülkeler olarak Türkiye, Rusya ve İran ateşkes ortamının gözlenmesi ve sürdürülmesi ile Suriye'nin bağımsızlığının ve toprak bütünlüğünün korunması konularında ilkesel olarak uzlaşma sağladı.

Suriye'de devam eden savaşa çözüm bulmak için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2254 (2015) sayılı çözüm önerisini kabul eden üç ülke bu kapsamda 14 maddelik bir dizi karar aldı.

Astana mutabakatı maddeleri neler?

1- Suriye’de şiddetin en kısa zamanda durdurulması, insani durumun daha iyi hale getirilmesi ve krize yönelik siyasi bir çözümün bulunması için uygun koşullar yaratmak amacıyla ülkede şu bölgelerde güvenli bölge oluşturulacak: İdlib ve civarındaki Lazkiye, Hama ve Halep viyaletlerinin belirli bölgeleri, Humus vilayetinin kuzeyindeki belirli bir bölge, Doğu Guta, Suriye’nin güneyindeki belirli bölgeler (Dera ve Kuneytra vilayeti). Güvenli bölgeler ve güvenlik şeridi oluşturulması 6 ay sürecek geçici bir önlem olup, garantör ülkelerin mutabakatı doğrultusunda otomatik olarak devam edecektir.

2- Güvenli bölgelerde, çatışan taraflar arasındaki (Suriye hükümeti ve silahlı muhalif gruplar), hava saldırıları da dahil olmak üzere her türlü silah kullanımı durdurulacak; hızlı, güvenli ve engelsiz şekilde insani yardımın ulaştırılması sağlanacak; halka tıbbi yardım ve vatandaşların öncelikli ihtiyaçlarının sağlanması için koşullar yaratılacak; su ve enerji altyapıları başta olmak üzere tüm altyapıların restore edilmesi için tedbirler alınacak; sığınmacıların ve ülke içinde yer değiştiren kişilerin gönüllü ve güvenli bir şekilde geri dönmesi için koşullar oluşturulacak.

4- Güvenlik şeritlerinde: sivillerin silahsız şekilde, engellenmeden yer değiştirmesi, insani yardım sevkıyatı ve ekonomik faaliyetlerin yerine getirilmesi için kontrol noktaları; ateşkes rejimine riayetin sağlanması için gözlem noktaları yer alacak. Kontrol ve gözlem noktalarındaki çalışmalar ve güvenli bölgelerin yönetimi Garantör ülkeler tarafından mutabakata dayalı olarak gerçekleştirilecek. Gerekli görüldüğü takdirde, Garantör ülkelerin mutabakatı dahilindeüçüncü taraflar da katılabilecek.

5- Garantör ülkeler: ateşkes rejiminin çatışan taraflar tarafından uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alacağını; güvenli bölgelerin içerisi ve dışarısında IŞİD, El Nusra ve El Kaide veya IŞİD ile ve BMGK tarafından terör örgütü olarak kabul edilen tüm örgütlerle bağlantılı her türlü kişi, grup, oluşum, kuruluşlarla mücadeleyi sürdürmeye yönelik tüm tedbirleri alacağını; şimdiye kadar katılmamış olan silahlı grupların ateşkes rejimine katılmalarını sağlamaya yönelik çabalarına devam edeceğini taahhüt eder.

6- Güvenli bölgeler ve güvenlik şeritlerinin sınırlarını belirlenmesi ve Anlaşmanın yerine getirilmesine yönelik tüm işlevsel ve teknik konuların çözümü için Garantör ülkeler, Anlaşmanın imzalanmasının ardından iki hafta içinde yetkilendirildikleri temsilcilerinden oluşan ortak bir çalışma grubu kuracak.

Garantör ülkeler güvenli bölgelerin ve güvenlik şeridinin haritalarını çıkarılmasına yönelik çalışmaların tamamlanması ve işbu Anlaşmanın 5. maddesinde adı geçen terör örgütleriyle silahlı muhaliflerin birbirinden ayrılması için 4 Haziran 2017’ye kadar adımlar atacak.

Aynı tarihe kadar Ortak çalışma grubu, Garantör ülkelerin onayını almak üzere, güvenli bölgeler ve güvenlik şeridine yönelik oluşturulan haritaların yanı sıra çalışma grubunun tanzimine yönelik taslak hazırlayacak.

Ortak çalışma grubu Astana’da gerçekleştirilen Suriye görüşmelerinin faaliyetleri konusunda rapor verecek.

İşbu Anlaşma, imzalanmasından sonraki gün yürürlüğe girecek.”