Buğra Kardan 

Vatandaşları dikkatli olmaya ve temkinli bir şekilde alışveriş yapmaya davet eden tüketici hakları savunucuları, “Tuzağa düşmeyin. Korkuya kapılıp marketlere koşmanız, rafları boşaltmanız, evleri makarna ve pirinçle doldurmanız spekülatörlerin işine yarar” uyarısında bulunuyor.

Çin’den tüm dünyaya sıçrayan ve Türkiye’de sadece vaka yönüyle gündem olan yeni tip Corona virüsü (Covid-19), fırsatçıların iştahını kabarttı. Üreticilerden ziyade tüketiciye satış yapan perakendecilerin hijyen ve temizlik ürünleri ile bazı gıda maddelerinin fiyatlarını fahiş oranda arttırmaları tepkilere neden oldu.

İnsafınız kurusun

Spekülatörlerin rolüyle kolonyanın litre fiyatı 60 lirayı, sıvı sabunun 20 lirayı geçti. 200’lü kâğıt havlunun bedeli 30 lirayı, 100’lü ıslak mendilin 20 lirayı aştı. Virüs riski temel tüketim ürünlerine de zam getirdi. Fasulyenin kilogram fiyatı 20 liraya, nohudun 15 liraya, pirincin 13 liraya, makarnanın 10 liraya, mercimeğin 9 liraya, bulgurun 7 liraya kadar çıktı.

Bu alçakları açıklayın

Zamlarda talep artışının payı büyük. Spekülasyonlara zemin hazırlayan bu duruma dürüst tüccarlar ve esnaflar kayıtsız kalmadı. Nitekim gıda ve hijyen ürünleri tedarikinde tüketicinin endişelenmesine gerek olmadığını dile getiren İstanbul Ticaret Borsası (İSTİB) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kopuz’dan “Market alışverişlerinde ihtiyaçtan fazla alarak stoklama yapmak, kriz fırsatçılarının istediği ortamı sağlar ve bunun faturası ülkemize yansır” ikazı geldi. Duyarlı esnaf ise fırsat yoksulu alçakların isimlerinin açıklanmasını istedi.

Rafları boşaltmayın

Spekülatör firmalar, tüketici derneklerinin de hedefinde. Bu derneklerin yöneticileri, raflara saldırmanın bu firmaların lehine olacağını; ekonomiye de darbe vuracağını ifade ediyor. Aynı yöneticiler, “Evleri tıka basa gıda maddeleriyle doldurmanın kimseye bir faydası yok” görüşünü paylaşıyor.

Bilinçsiz hareket etmeyin

Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Aydın Ağaoğlu ise Yeni Akit’e yaptığı açıklamada Covid-19’a karşı tedbirli olmak gerektiğini belirtti. Corona virüs haberlerinin Türkiye’de büyük yankı uyandırdığına işaret eden Ağaoğlu, “Tabii bu dönemde bilinçli tüketiciler gerekli önlemleri aldı. Ama bilinçsiz ve disiplinsiz tüketiciler ilk vaka ortaya çıkar çıkmaz marketlere akın etti, rafları yağmaladı. Öyle görünüyor ki bunlar, alelacele aldıkları ürünlerin büyük bölümünü çöpe atacak” dedi.

Gerekli önlemler alındı

Hükümetin virüse karşı teyakkuza geçtiğini ve gerekli müdahaleleri yaptığını anlatan Ağaoğlu, şunları kaydetti:

“Bu aşamada tüketiciler de temkinli olmalı,. Kuşkusuz, her şerde bir hayır vardır. Hatırlanacağı üzere İstanbul’da meydana gelen 5.8 şiddetindeki depremin ardından çürük binaların bir bölümü ayıklanmıştı. Bu Covid-19’un akabinde de tüketicilerin bilinçsiz olanları ortaya çıktı. Öbür taraftan virüs vurguncularına iyi bir darbe vuruldu. Vurguncular, ahlaksızlar meydanı boş zannetti. Market raflarının boşalacağı varsayımıyla fiyat oyunlarına gitti. Ama oyunları bozuldu. Market rafları hemen makarnalar ve pirinçlerle dolduruldu.”

İsraftan kaçının

Spekülatörlere karşı kararlılıkla mücadele edildiğini vurgulayan Ağaoğlu, tüketicilere “Hijyen ürünlerine fahiş fiyat artışları uygulayanları ilgili mercilere şikâyet edin. İhtiyacınızın yarısı kadar makarna, pirinç, bulgur, mercimek, nohut, fasulye, şeker alın. Unutmayın ki bu adım fiyatların yükselişini önler, düşüşüne imkân tanır” tavsiyelerinde bulundu.

Vurguncuları şikâyet edin

Serbest piyasanın denetimsizlik olarak anlaşılmaması gerektiğinin altını çizen Ağaoğlu, şöyle devam etti: “Devlet, tüketicilerin ilaç ve gıdaya güvenle temin etmeleri için gerekli müdahalelerde bulunur. Denetimler ve yaptırımlarla suiistimalleri engeller. Burada tüketiciler de devlete yardımcı olmakla mükelleflerdir. Onun için haksız fiyat artışı gördüklerinde mobil uygulama HFA-Bildirim’e ihbarda bulunmalılar ya da CİMER’e şikâyette bulunmalılar yahut Alo 175’i aramalılar. Fahiş fiyattan makarna, pirinç ya da maske almak durumunda kalan tüketiciler de çok. Bunlar da ya e-devlet ya da kaymakamlıklar kanalıyla Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirler.”

Dolandırıcılara dikkat

Tüketici Başvuru Merkezi Onursal Başkanı Ağaoğlu, sahte internet siteleri ya da sosyal medya hesabı açıp ucuz fiyata ürün sattığını öne süren kişilere de itibar edilmemesi gerektiğini aktararak, “Bunların temel gayeleri kredi kartı bilgilerini ele geçirmek ve vatandaşları dolandırmaktır” diye konuştu.

Havalimanları ve metrolar için maskematik

Yeni tip Corona virüs (Covid-19) tedbirleri kapsamında havalimanları, metrolar gibi insanların kalabalık olduğu kapalı yerlerde kullanılmak üzere maskematik geliştirildi.

Üretime başladıklarını ifade eden ELEKTRAL Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Erdem Dinçsoy, “Talepleri 3 gün içinde karşılayabilecek durumdayız” dedi. Dinçsoy, ayrıca maskematiğin önemli ve yararlı bir ürün olduğuna; ilgi göreceğine işaret etti.