Eğer siz de psikoloji ya da felsefeyle ilgileniyorsanız bulanık mantık tabiriyle mutlaka karşılaşmıssınızdır? Peki nedir bu bulanık mantık ve nasıl uygulanır? İşte cevabı...

BULANIK MANTIK NEDİR?

Bulanık Mantık kavramı ilk olarak Lotfi A. Zadeh tarafından 1965 tarihinde yayımlanan “The Theory of Fuzzy Logic and Fuzzy Sets” (Bulanık Mantık ve Bulanık Kümeler Kuramı) adlı makalede ortaya atıldı. Fakat daha sık dile getirilen bir terim olarak kullanılması 1970’li yıllarda gerçekleşti. 1980’li yıllarda Japonların üretiminde bulanık mantık ilkelerini kullanmasıyla birlikte çok daha fazla popüler hale geldi. Puslu mantık olarak ta ifade edilen bulanık mantık (fuzzy logic) uygulamaları insan davranışlarını ve doğanın işleyişini taklit edecek biçimde akıl yürüten bilgisayar destekli yapay zeka odaklı uygulamalardan oluşur. İnsanlar tarafından üretilmiş, günlük dilde kullanılan kesinlik bildirmeyen cümlelerin derecelendirilmesini sağlar. Örneğin, “biraz soğuk”, “hemen hemen yanlış”, “çok yavaş” gibi belirsiz cümleler, problemlerin çözülmesine yardımcı olmasına rağmen sayısal olarak ifade edilemezler. Bulanık mantık algoritması bu gibi durumlarda insan aklını taklit ederek belirsiz çözümlemeler ve sayısal modellemeler ortaya çıkarır.

BULANIK MANTIK NASIL ÇALIŞIR?

Bulanık mantık ilkeleri klasik mantık ilkeleri gibi çalışmaz. Bilgisayarlarda görülen ikili çalışma sistemi gibi değildir. Örneğin, “etinizin nasıl pişmesini arzu edersiniz?” şeklinde garson tarafından gelecek bu tarz bir soruya cevap olarak, “kesinlikle 0.67 oranında pişmiş olsun” şeklinde bir cevap vermeyiz. Bulanık mantık ilkelerinde tamamen doğru ya da tamamen yanlış değerler yoktur. Bunun yerine yanlışa veya doğruya yakın kısmen doğru, kısmen yanlış gibi kesin olmayan belirsiz seçenekler de işin içine dahil edilir ve belli kurallar çerçevesinde derecelendirilir. Bulanık mantık uygulamaları ile klasik mantık ilkelerinde bulunan ve kesinlik bildiren alternatifler esnetilir. Böylece daha belirsiz durumları da kapsayan modeller aracılığıyla alternatifler çoğaltılır ve değişkenler belli kurallar ışığında derecelendirilir. Kesin olmayan, birbirleriyle çelişkili ve muğlak gözüken değişkenlere ilişkin karmaşık ve çok boyutlu problemlerin çözümü ve yönetilebilir hale gelmesi hedeflenir.