Hüseyin Acarlar   yeniakit.com.tr 

Din dili ne demektir? Bundan ne anlamalıyız?

Tanrıyla ilişkili herhangi bir konu, kişiyi kaçınılmaz olarak “din” ile ya da “dinî olan” ile muhatap kılar. Bu noktada, din dilinin dar anlamda “Tanrı hakkında konuşmak” olarak tanımlandığını belirtelim. Geniş manada ‘Kutsal’ terimini çağrıştıran, “kutsala ilişkin bir arayış,” ona yönelik duygu ve düşüncelerle tavır ve davranışları ifade etmek için dile ihtiyaç vardır. Bu durumda kullanılan dile din dili denilir.

Din, insan kaynaklı olabilir. Paganist inançlar, ideolojiler gibi. ilâhî olabilir semavi dinler gibi.

Kendi müşahhas dili olan İslam diğer diller ile izah edilebilir mi? Tanrı dediğinizde ilah kavramını karşılar Ama neden Allah ismini karşılamaz? Ankara’ya İstanbul diyebilir misiniz? Diyemezsiniz çünkü bütün dillerde özel isimler aynen tercüme edilir? Allah ismi özel isimdir (ismi has) Tanrıya tekabül etmez. Tanrı ilaha tekabül eder. Dil de ister ilahî bir ta’lim, ister salt insan eseri olarak görülsün, açıktır ki insanî bir tecrübedir. İnsanın fikir ve hislerini, ilgi ve etkinliklerini ifade eden bir iletişim aracıdır dil. Dinin kendi dili nedir peki?

Bu kitap derinlemesine bu sahada yazılmış en doyurucu bilgilere sahip. Kitap yine de sıfırdan öğrenmek isteyenler için oldukça ağır gelecektir. Okuyucu eline aldığı zaman aniden hiç bilmediği ilk defa karşılaşacağı kavramlar deryasında bulabilir kendini. Bu konu birazda ilmi alt yapı gerekir. Doğru bilinen yanlış kullanımlar (galatı meşhur) için bu kitap bir yöntemde öneriyor.

“İnsan sembolleştiren bir canlıdır.” İnsanın sembolize etme yeteneğinin ilk yansımasının “isimlendirme” eylemi olduğu, ilk olarak “şerefi lisan ile müşerref olan” ve beşerin ilk lisanına ait bir kelimeyi ad olarak taşıyan Âdem kıssasında vurgulanır (Kur’ân-ı Kerîm, 2/31).

Müslüman toplumlarda “Nasredin,Muhiddin, Şemseddin, Zeynel abidin gibi ismler veya Abdullah, Abdülhakim,Abdurrahman gibi dini olana refransın esası nedir? Bu ve daha derinlikli olarak, din dilinin mantıksal durumuyla harfi harfineliği (literalliği) , bilgiselliği (kognitifliği) ile imkânı, doğrulama, tasdik veya yanlışlama ilkeleri açısından değeri, sembolik ve antropomorfik (insan biçimsel) dilin tutarlılığı, din dilinin kullanım ve fonksiyonu kitap boyunca irdelenen mevzular. Biraz ilgili olana hitap ettiğini bir kez daha hatırlatalım.

Kitabın yazarı Turan Hoca’nın biyografisi ayrı bir çalışma yapılabilecek ölçüde. Biz burada kısaca kendisinden ve eserlerinden bahsederek araştırmayı meraklı okuyucuya bırakalım.

Prof. Dr. Turan Koç, 1952 yılında Kayseri’de doğdu. 1977 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. Daha önce çeşitli kamu kuruluşlarında görev yapan Turan Koç 1984 yılından itibaren akademik hayata atıldı. “Ölümsüzlük Açısından Ruh-Beden İlişkisi” adlı tezi ile ‘Dr.’ Unvanını aldı. Halen İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi’nde öğretim üyesi (Dekan) olarak çalışmaktadır.

Şiir ve edebiyatla yakından ilgilenen Turan Koç’un akademik araştırmaları din felsefesi, dil felsefesi, estetik, sanat felsefesi, kültür ve medeniyet gibi konular üzerinde yoğunlaşır. İngilizce, Arapça ve Farsçadan sanat, edebiyat, felsefe ve tasavvufla ilgili kitaplar çevirdi.

Eserleri: Kan Gibi Vakte Düşen (şiir), Fetret Zamanları (şiir), Ölümsüzlük Düşüncesi, Din Dili, İslam Estetiği, Varoluşun Tanıkları, Zamanın Gözleri: Sanat, Dil Hakikat. Çeviri eserleri arasında öne çıkanlar: Titus Burckhardt, İslam Sanatı: Dil ve Anlam; Martin Lings, Kur’an Hat ve Tezhibinden Parıltılar; William C. Chittick, Tasavvuf ve Varolmanın Boyutları. Oliver Leaman, Ortaçağ İslam Felsefesine Giriş.