Dodurga Mülkdutmak ve yaşamak şeklinde  telafuz edilmiştir. Boyun damgası şeklindedir. Her Oğuz boyunu sembolize eden bir kuş vardır. Dodurga Boyu'nun sembolü de (Onku'u) Bozkır Kartalıdır. Malazgirt savaşından sonra  çeşitli zamanlarda  Anadolu'ya  büyük kitleler halinde Türkmenler göç etmişlerdir. Sultan Alparslan'ın görevlendirdiği  komutanlardan Danışment Ahmet Gazi   Malatya'yı fethettikten sonra (1072) Amasya (Harşana) önlerine gelerek Amasya kalesini zaptetmiştir. Harşana Kalesi  beği Şaddad'ı yakalamak amacıyla Osmancık'a kadar kovalamış ve yakalayarak hapsetmiştir. Ahmet Gazi Osmancık kalesini zaptettikden sonra burasına Alayuntlu  Neslinden Sokulu oymağı reisi Osman Beğ' e bırakmış kendisi de Gümüş üzerinden Elbistan'a kadar uzanmıştır.Osman bey kardeşi Ayhan beyi Dodurga Köyü çevresinde bulunan köylerle birlikte uç beyi olarak tayin etmiştir. 1074 yılında Dodurga beyi Ayhan bey Amasya Devlet ricaline  görev verildiğinden yerine Kızılkanatoğullarından Ahmet beyi tayin etmiştir.Ahmet bey köyün yeniden imar edilmesini sağlamış Kızılkanat adını taşıyan bir cami yaptırmıştır. Bu cami fazla tahribat gördüğünden 1977 yılında yıkılarak yerine yine aynı adı taşıyan bir cami inşa edilmiştir. 

Dodurgalılar Bozokların Ayhan koluna bağlıdır. Kaşgarlı Mahmut Totırga olarak zikretmiştir. Kaşgarlıya göre boyun damgası şeklindedir. Reşideddin' e göre Dodurga kelime olarak ülke olmak  ve yönetmek manasına gelmektedir ve boyun damgası şeklindedir.

Danişmentlilerin son zamanlarında, İskilip yolu üzerinde bulunan Dodurga, Osmancık- İskilip bağlantısını sağlayan önemli bir konumdaydı. Danişmentlilerden sonra  Dodurga, Selçuklu'ların idaresine girmiştir. Sultan II. Kılıçarslan sağlığında ülkesini 2 oğlu arasında pay etmiş Osmancık oğlu Sencer'in hissesine düşmüştür. Kösadağ Savaşı'ndan (1243) sonra Anadolu Moğol egemenliği altına girmiş,1260 tarihinde Moğol hanı Hülagu Kızılırmağın batısını Dodurga ve çevresi dahil Selçuklulardan Keykavus'a doğusunu merkezi Amasya olmak üzere Rüknettin Kılıçarslan'a vermiştir. Bu sırada Dodurga'nın idaresi Keykavs'a bağlı olarak Köyün ulularından Hamik Beğ'e aittir. 

Çorum'un ilçesi olan Dodurga'nın ilk yerleşim bölgeleri önceleri şimdiki İlçenin güneyinde bulunan dağın eteğinde Kuzyaka ve Damlaca denilen yerde bir yerde doğusunda öldürmüş denilen mevkide bulunuyordu. Dodurga 1910-1935-1942-1943 yıllarındaki depremden çok hasar görmüş, birkaç defa yeniden imar edilmiştir. Birinci dünya savaşında erkek nüfusunun büyük kısmını kaybetmiştir. Milli Mücadeleye de aktif olarak katılan Dodurgalılar Osmanlının son zamanlarında her Türk köyü gibi sönüklenmiş ise de Cumhuriyetin ilk 20 yılından sonra çevresinde linyit madeninin bulunması nedeniyle tekrar önemli bir yerleşim bölgesi haline gelmiştir.

VİKİPEDİ'YE GÖRE ANADOLU'DA DODURGA

Dodurga boyu, Oğuz Kağan Destanı'na göre Oğuzların 24 boyundan biri ve Kaşgarlı Mahmud'a göre Divân-ı Lügati't-Türk'deki yirmi iki Oğuz bölüğünden onaltıncısı; "Tutırka"lardır. Dodurga adlı yerleşim yerleri, isimlerini Dodurga boyundan almaktadırlar. (Tutırka) Oğuzların Boz-Ok'lar koluna bağlıdır.. Dodurga boyunun, Oğuz Han'ın altı oğlundan biri olan Ay Han'dan çoğaldığı kabul edilmektedir. Dodurga kelimesi eski Türkçede Ülke alan, mülk tutan, yerleşip sahip olan, yurt edinen anlamına gelmektedir. Reşideddin de Câmiü't-Tevârih'te Dodurga sözcüğünün "ülke almak, hanlık yapmak" anlamlarına geldiğini belirtmiştir.
"Dodurga" sözcüğü egemen anlamında da kullanılmıştır. Dodurga boyunun ongunu, yani kutsal hayvanı kartaldır.

Türkiye'de ismi değiştirilenler de dahil olmak üzere 17 ayrı yerleşim yeri, Dodurga ismini taşımaktadır (Dağdaş ve ark, 2001). Bunlardan bazıları aşağıda belirtilmiştir. Bilecik ilinde Dodurga kasabası, Tokat Merkeze bagli Dodurga Köyü, Bartın'ın Ulus ilçesine bağlı Dodurga köyü,Ankara'da son dönemde mahalleye dönüştürülen Dodurga köyü, Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesi Dodurga köyü Çorum ilinde Dodurga ilçesi, Çankırı ili Çerkeş ilçesi Dodurga Köyü, Çankırı ili Orta ilçesinde Dodurga beldesi ve Denizli ilinde Acıpayam ilçesine bağlı Dodurgalar kasabaları bazılarıdır. Sivas'ın Zara ilçesinde, Kızılırmak'ın her iki yakasında yerleşik olan, aynı zamanda ana yol kenarındaki Tödürge Gölüne de adını veren Tödürge Köyü, Dodurga boyunun Anadolu coğrafyasındaki en doğuda yer alan Dodurga adlı yerleşim birimidir. Köyün ismi Dodurgadan zamanla değişerek Tödürge olmuştur. (Not: ÇORUM ilinin Sungurluya bağlı olan dıdırı köyü şimdiki adı ile kuzucak köyü'de ilk adı dıdırı dodurgadan türemiştir.)

Tödürge köyünün ortasından Kızılırmak nehri geçmektedir. Sivas’a ortalama 60 km uzaklıkta olup, Sivas-Erzincan karayolundan sağa dönülerek ulaşılmaktadır. Ana yola 400-500 metre mesafededir. Köye ayrılan yola varmadan önce, hemen yolun solunda Tödürge Gölü yer almaktadır. Tödürge köyü, eskiden küp imalatı ile meşgul olur ve bilinirken, bugün artık uğraşan kalmamıştır. Ancak halen, çevre köylerde Tödürge köyü Küpçü Köyü olarak bilinmektedir (Muhtar Abdülaziz ÖZSERÇE’den naklen 28 Ekim 2008). Tötürge Testisi, Tödürge Küpü, çevre köylerde ve Sivas ile Suşehri arasındaki yerlerde çok iyi bilinir ve tanınır.

FARUK SÜMER'İN YAZDIĞI OĞUZLAR KİTABINDA DODURGA

Tahrir defterlerinde Dodurga, Doturga, Todurga ve Toturga gibi değişik şekillerde yazılan bu Oğuz boyuna ait Anadolu'da 24 yer adına rastgelinmektedir. Bu yer adlarından birini Bolu'ya bağlı yörelerden (nahiye) biri taşıyor. XIII. yüzyılın ikinci yarısında Tebriz'e gitmekte olan İtalyan seyyahlarından Pegolott2 Sivas'tan sonra Dudriaga denilen bir yere geliyor ki, bunun Dodurga olduğunda şüphe yoktur. Bezm u Rezmde Zara ile birlikte Dodurga adlı bir bölgeden bahsedilir. Burası, Osmanlı devrinde Sivas'ın doğusunda, Zara'dan bir konak mesafede, ana yol üzerinde bulunan bir köy idi.

Bu yer adlarından başka XVI. yüzyılda Anadolunun muhtelif yerlerinde olmak üzere bu boya mensup bazı teşekküller görülmektedir.

1. Ulu - Yörük:

Bu Türk topluluğu arasında yaşayan Dodurgalar Bayezid devrinin ilk yıllarında 202 vergi nüfusundan ibaret olup, 7 kola ayrılmıştı. Turhal Türkleri de denilen Dodurga teşekkülü, XVI. yüzyılın ikinci yansında birçok kışlaklara sahip bulunuyordu. Onlar bu kışlaklarda diğer Ulu-Yörük oymakları gibi, çiftçilik yapmaktadırlar. Bu Dodurga oymağının bir kolu XVI. yüzyılın ikinci yarısında Amosya'daki Sarı-Kurşun köyünde yerleşmiştir. Bu Dodurgalar şüphesiz daha büyük, eski bir Dodurga topluluğunun kalıntısıdır.

2. Tarsus:

Bu bölgede yaşayan ve kaynaklarda Varsak olarak anılan Türkmen oymakları arasında mühim bir Dodurga oymağı daha vardır. Bu oymak kendisini idare etmiş olan Esen Beğ'e nisbetle EAseruü. adını da taşıyor. Esen Beğ'in ordasının bulunduğu yer Tarsus'un kuzeyindeki Eserim köyü idi. Dodurgalardan meydana gelmiş olan bu Esenlü boyu iki kola ayrılmış olup, bunlardan biri Bozca-Dodurğa, diğeri de Ertene (Erdene) Beğ Dodurgası adlarım taşıyor. Burada geçen Bozca ve Ertene'nin Esen Beğ'in oğulları olduğu şüphesizdir.

Çukurova bölgesine ait 925 (1519) tarihli en eski defterde bu Dodurgalar 34 obaya ayrılmışlardır. Bu obalardan her biri bir ekinliğe sahip bulunmaktadır. Ayrıca Uzamış ve Kuzu adlı köylerin de Dodurgalara ait olduğu anlaşılıyor. Dodurga obalarından defterde Beş-Aşık ve Davud obalarına mensup bazı şahısların "ulemadan ve sulehadan" olmaları dolayısı ile avanz-ı divaniyye ve tekalif-i örfiyye'den kadimden muaf oldukları kaydedilmiştir.

3. Boz-Ulus:

Selim devrine ait Boz-Ulus defterine göre, bu topluluk arasındaki Dodurga varlığı 6 küçük kola ayrılmış bir oymaktır. Hamza ve kardeşi Abdi kethüdalar ile Veli ve Şahin kethüdalar tarafından idare olunan Dodurga oymağının aslında Dulkadırlı eline mensup olduğu anlaşılıyor.

4. Ankara:

Ankara sancağına bağlı Haymana taifesi arasında küçük bir Dodurga oymağı görülmektedir. Bu oymak Kanuni devrinde aynı adı taşıyan bir köyde oturmaktadır ki, bu köy bugün de mevcuttur. Bundan başka II. Bayezid devrinde Aksaray yöresinde de Dodurga adlı çok küçük bir oymağa rastgelinmektedir.

XIX. yüzyılın başında Oğuz ensabına dair İran'da yazılmış bir risalede, Dodurgalar"dan mühim bir zümrenin Türkmen çölünde (yani Yaka Türkmenleri'nin yurdunda) yaşadığı söylendikten sonra bu Dodurgaların o kadar zarif değil, fakat dayanıklı ve iyi koşucu soy atlara sahip bulundukları yazılmaktadır. Gerçekten Gökten topluluğunun iki kolundan birinin Dodurga adını taşıdığını biliyoruz (öbür kol Ali Dağlu). Bu Dodurga kolu da Bayındır Kırık ve Yanyak Sağrı obalarına bu obalar da ailelere ayrılıyor.