KUALA LUMPUR (AA) - ÖMER FARUK YILDIZ - Malezya'da 23 Şubat hükümet krizinin ardından Muhyiddin Yasin'in başbakan olarak atanmasıyla kurulan yeni hükümetin meşruiyet ve meclis çoğunluğu tartışmaları sürerken, ülkede erken seçim olasılığı da birinci gündem maddesi haline geldi.

23 Şubat'ta muhalefet partileri Birleşik Malay Milli Örgütü (UMNO) ve Malezya İslam Partisinin (PAS), dönemin iktidar koalisyonu Umut İttifakına (PH) bağlı Malezya Birleşik Yerli Partisi (PPBM) ve Halkın Adaleti Partisinden (PKR) bir grup milletvekiliyle anlaşıp PH'nin meclis çoğunluğunu bozarak Ulusal İttifak (PN) hükümetini kurmasının üzerinden 4 ay geçti.

Hükümet krizini sonlandırmak için 29 Şubat'ta Malezya Kralı tarafından başbakan olarak atanan eski İçişleri Bakanı Muhyiddin, bir yandan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ile mücadele ederken diğer yandan liderliğini yaptığı hükümeti ayakta tutmaya çalışıyor.

Kovid-19 nedeniyle yaklaşık 4 aydır faaliyetleri durdurulan Malezya Parlamentosu, 13 Temmuz'da yeniden açılacak. 27 Ağustos'a kadar sürecek meclis oturumlarının ilk gündemlerinden biri, PN hükümetinin meclis çoğunluğunun test edileceği güvenoylaması olacak.

- Hükümetin güvenoyu engeli

Malezya'da hükümetin güvenoyunu sağlaması için parlamentoda en az 112 milletvekilinin desteğini alması gerekirken mecliste PN koalisyonunu destekleyen milletvekillerinin bu çoğunluğu oluşturup oluşturmadığı bilinmiyor.

Hükümet krizinin ardından eski Başbakan Mahathir Muhammed ve çok sayıda milletvekilini bünyesinden koparan PH koalisyonu da iktidarın güvenoyu alamaması durumunda hükümet kurabilecek bir meclis çoğunluğuna sahip gözükmüyor.

Mevcut durumda Malezya kamuoyu, ülkedeki siyasi karışıklığın çözülmesi için erken seçime gidilmesi ihtimali üzerinde duruyor.

Malezya basınında yer alan haberlere göre Başbakan Muhyiddin, 4 Haziran'da partisi PPBM'nin yüksek şura toplantısında ilk defa erken seçim gündemini ele aldı.

Basında çıkan iddiaların ardından iktidar koalisyonu partilerinden UMNO'nun Genel Başkan Yardımcısı Muhammed Hasan, iktidarın yeterli desteği olmadığını öne sürerek erken seçimlerin yapılması gerektiğini söyledi.

PH koalisyonunun lideri Enver İbrahim de 23 Haziran'da Singapur televizyonu Channel News Asia'ya verdiği röportajda, olası bir erken seçim için koalisyon partilerinin hazırlıkla başladığını açıkladı.

- "UMNO, Muhyiddin'i saf dışı bırakmak istiyor"

AA muhabirine konuşan Malezyalı siyaset bilimci Prof. Dr. Muhammed Taceddin Rasdi, hükümetin kendi meclis çoğunluğuna güvenmediği için erken seçimi gündemde tuttuğunu belirterek, "Ulusal İttifak, meclisteki güvenoylamasından geçip geçemeyeceklerinden şüpheli. Bu riski göze almak istemiyorlar." dedi.

Prof. Taceddin, erken seçim çağrısının diğer bir sebebinin de UMNO'nun Başbakan Muhyiddin'e kendini yakın hissetmemesi olduğunu düşündüğünü ifade ederek "UMNO geçen yıl İslamcı parti PAS ile yaptığı ittifakta gücünü arttırdı ve Malay-Müslüman oylarını kendi bünyesinde toplamayı başardı. Bu yüzden erken seçim olduğunda UMNO, PAS ve diğer iktidar ortağı partilerle bir araya gelip kendi başbakan adaylarını çıkaracak ve Muhyiddin'i saf dışı bırakacaklar." şeklinde konuştu.

23 Şubat hükümet krizini tetikleyen etnik kimlik siyasetinin olası bir erken seçimde de bir numaralı gündem olacağını savunan Prof. Taceddin, "Malay seçmenlerin çoğu, ülkede Malaylar ve İslam devlet tarafından finanse edildiği müddetçe hükümette yolsuzluğu ve devlet yönetim performansını önemsemiyor. O yüzden önümüzdeki seçimlerde de Malaylık ve İslam üzerinden yapılan söylemler etkili olacak." ifadelerini kullandı.

- "Muhalefetteki bölünme, iktidar için fırsat oluşturuyor"

Prof. Taceddin, erken seçim olması durumunda iktidar ve muhalefetten kimin avantajlı gözüktüğü sorusuna ise şöyle cevap verdi:

"Muhalefetin işi iktidardan daha zor gözüküyor. Çünkü Enver İbrahim ile Mahathir Muhammed arasındaki anlaşmazlık hala çözülmüş değil. Mahathir ilk başta erken seçimlerin yapılması durumunda kendisini başbakan adayı olarak öne çıkardı. Daha sonra Enver bunu kabul etmedi ve şimdi Mahathir, Sabah eyalet partisi Warisan'ın Genel Başkanı Şafi Abdal'ı başbakan olarak destekliyor. Muhalefetteki bölünmeye karşın, iktidar koalisyonu ise birlik görüntüsü veriyor. Umut İttifakı koalisyonundaki bölünme ve başbakan adayı çıkaramama kararsızlığı özellikle UMNO-PAS ikilisi için bulunmaz bir fırsat oluşturuyor."

Malezya Bilim Üniversitesi Siyaset Bilimi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Ahmed Fevzi Abdul Hamid ise pandemi döneminde erken seçimlerin riskli olmasına rağmen yapılmasının muhtemel olduğunu kaydederek, "Bu ayki meclis oturumlarında hükümet güvenoylamasını kaybederse erken seçimler kaçınılmaz olacaktır. Fakat erken seçimler yüzünden yeni bir Kovid-19 dalgası yayılırsa, bu süreci şimdiye kadar başarılı yönetmiş hükümetin itibarı çok kötü zarar görecektir." dedi.

- "Hükümet güvenoyu alırsa erken seçime gidilmeyebilir"

Basında yer alan iddialar ve liderlerin açıklamalarına rağmen mevcut hükümetin 2023 seçimlerine kadar devam etme şansının da bulunduğunu belirten Prof. Ahmed, "Bu hafta 12 parti liderinin Muhyiddin ile görüşüp destek açıklamasında bulunması hükümet için olumlu bir işaret olabilir. Bu destekler parlamentoda yapılacak güvenoylamasına nasıl yansır bilmiyoruz, fakat Muhyiddin güven oylamasından başarılı çıkabilirse bence erken seçime gitmeye gerek kalmayabilir." ifadelerini kullandı.

Prof. Ahmed, Başbakan Muhyiddin'in Kovid-19 salgınını iyi yöneterek Malezya kamuoyunda prestijini artırdığı fikrini savundu ve "Erken seçim olsa da olmasa da Muhyiddin, Ulusal İttifak'ta partisinin gücünü artırmaya çalışacaktır. UMNO ittifakta başı çekmek ve Muhyiddin'i pasifleştirmek istiyor, fakat Muhyiddin, kendine güveni artmış bir lider olarak Ulusal İttifak'ın liderliğini sürdürecektir." diye konuştu.

23 Şubat krizi ve sonrasında yaşananların ardından muhalefetin halk nazarında itibar kaybına uğradığının altını çizen Prof. Ahmed, "Enver İbrahim'in partisinde yaşanan kitlesel istifalar ve başbakan adayı konusundaki anlaşmazlık muhalefette büyük bir kargaşa yaratmış durumda." dedi.