Sosyal sigorta sistemi, sigortalıdan başka hak sahibi olarak nitelenen aile bireylerini yani dul eşini ve yetim çocuklarını da sosyal koruma kapsamına alır. Sigortalının ölümü sonrası, sosyal tehlikeye uğradığı için geçim sıkıntısına uğraması muhakkak olan dul eş ve yetim çocuklar sürekli bir sosyal sigorta yardımına gereksinim duyar.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda, sigortalının ölümü sonrası geçimi sigortalı tarafından sağlanan dul eş ve yetim çocuklara gereksinim duyduğu ölüm aylığı bağlanmasına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

 Kanunda yer alan düzenleme gereği emekli aylığı almakta iken ölen emekli sigortalının dul eşine, 18 yaşından küçük yetim çocuklarına, sigortalı çalışması bulunmayan bekar, boşanmış, dul kalmış kız çocukları ile malul çocuklarına doğrudan ölüm aylığı bağlanır.

Emekli maaşı almakta iken ölen sigortalının eş ve çocukları ölüm aylık müracaatını e-devlet portalı üzerinden yapabilir. Şayet e-devlet portalı üzerinden elektronik başvuru yöntemi kullanılmayacak ise bu kez ıslak imzalı ölüm aylık talep formu SSK ve Bağ-Kur emeklisi için emekli dosyasının bulunduğu SGK Müdürlüğüne yapılmalıdır. Memur emeklisinin ölümü halinde ise başvurulması gereken yer SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığıdır. Bu birimin adresi, Mithatpaşa Caddesi No: 7 Sıhhiye Ankara’dır.  

Emekli sigortalı, maaş gününden önce ölmüş ise son emekli maaşına hak kazanmıştır ve borç çıkarılmaz. Ancak maaş gününden önce ölen emekli sigortalı için bankaya yatan emekli maaşı çekilmemelidir. SGK bu hak edilmeyen maaşı bankadan isteyecektir. Hak edilmeyen bu maaş yakınları tarafından çekilirse SGK yasal faizi ile birlikte bu maaşı geri alacaktır.  

Emekli olmayan sigortalının ölümü halinde, dul eşine ve çocuklarına aylık bağlanabilmesi için sigortalının sağlığında 1800 gün prim ödemesinin olması gerekir. SSK sigortalısı iken ölenler için borçlanma hariç 900 gün primin bulunması ve ilk sigorta başlangıcı ile ölüm tarihi arası geçen sürenin de beş yıl olması yeterlidir.

Emekli maaşı bağlanmadan ölmüş olan sigortalının dul eşi ve çocukları da e-devlet portalı üzerinden ölüm aylık başvurusu yapabilir. Ancak bu yöntem yerine ıslak imzalı ölüm aylık başvuru formu ile de ölüm aylığı talebi yapılabilir. Bu durumda lanlar için başvuru yapılacak SGK Müdürlüğü, sigortalılık statüsüne göre farklılık gösterir.

Bağ-Kur sigortalısı iken ölen sigortalılar için aile bireylerinin ölüm aylık başvurusu yapacağı yer Bağ-Kur dosyasının bulunduğu SGK Müdürlüğüdür. SSK sigortalısı iken ölenler açısından ise aktif olarak SSK’lı çalışması devam ederken ölenler için müracaat yeri SSK’lı çalışmanın geçtiği SGK Müdürlüğüdür. SSK sigortalılığına ara verildikten sonra ölüm gerçekleşmiş ise bu kez başvuru yapılacak yer dul eş ve çocuklarının ikamet adresinin bulunduğu SGK Müdürlüğüdür.

Devlet memuru iken yani 4/c statüsünde sigortalı iken ölüm halinde başvuru SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığına yapılır.

Ölüm aylığı, ölümü takip eden aybaşından geçerli olmak üzere bağlanır. Eğer ölenin Bağ-Kur prim borcu var ise aylık bağlanabilmesi için prim borcunun da ödenmiş olması gerekir.