5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda ölüm aylığı hissesinden bağımsız olarak bir de en düşük aylık uygulaması bulunuyor. Bir anlamda  ödenecek ölüm aylığının ilk önce hisseye tekabül eden tutarı bulunuyor. Ardından bu tutar ile en düşük ayık mukayese ediliyor. Hangisi yüksek çıkmış ise ölüm aylığı bağlanana yüksek olan ödeniyor.

En düşük aylığın ilk defa sigortalı olunan tarih ile de yakın ilgisi bulunuyor. Diğer bir ifade ile ilk defa 2000 yılından önce sigortası başlayan için en düşük aylık başka, 1.1.2000 ile 30.9.2008 arası sigortası başlayan için en düşük aylık başka, 1.10.2008’den itibaren sigortası başlayan için en düşük aylık başka.

İlk defa 1.1.2000 öncesi sigortası başlayan için en düşük ölüm aylığı, 1999 yılı Aralık ayındaki en düşük SSK aylığının bir kişiye aylık bağlanmışsa yüzde 80’idir. İki kişiye aylık bağlanmışsa yüzde 90’ıdır. Bu tutarın günümüzdeki karşılığı ek ödeme dahil bir kişiye aylık bağlanması halinde 1.862,96 TL. İki kişiye aylık bağlanması halinde bunların biri dul eş diğeri çocuksa eş için 1.378,42 TL, çocuk için 689,26 TL. İki aylığın sahibi anne ve baba ise annenin ve babanın aylık tutarı her biri için 1.033,85 TL. Burada şöyle bir detay bulunuyor. En düşük aylık sigortalı için hesap edilen aylıktan fazla olamıyor. Böylesi bir olgunun varlığı halinde sigortalının aylığının tamamı hak sahiplerine ödeniyor.

Konuyu anlaşılır kılma adına örneklerle izah edelim. İki sene önce emekli olan kişinin bu ay öldüğünü bu ay maaşının 2000 TL olduğunu kabul edelim. Şimdi bu ölenin sadece eşine aylık bağlanacak olsa hissesi her ne kadar yüzde 75 ve hisseye tekabül eden maaş da 1.500 TL olsa da tek bir kişi için en düşük aylık 1.862,96 TL olduğundan dul eşe bağlanacak aylık da 1.862,96 TL olacaktır. Bu sigortalının eşi bulunmayıp sadece yüzde 50 hisseli bir kızına aylık bağlanacak olsa hissesine tekabül eden aylık, esasında 1.000 TL olsa da yine tek kişi en düşük  aylığı olan 1.862,96 TL ödenecektir.

Başka bir örnek daha verelim. İlk defa sigortası 1.1.2000 önce başlamış olan sigortalının öldüğünü, bekar olduğunu ve sadece annesine ve babasına aylık bağlanacağını, sigortalı için hesaplanan aylığın da 1.800 TL olduğunu varsayalım. Anne ve babadan sadece birine aylık bağlanacak olsa yüzde 25 hisseye karşılık gelen aylık 450 TL’dir. En düşük aylık 1.862,96 TL olmakla birlikte bağlanan ölüm aylığı, sigortalı aylığını geçemediğinden aylık bağlanan bir kişiye yani anne veya babaya bağlanacak aylık 1.800 TL olacaktır. Hem anneye hem de babaya aylık bağlanacak olsa bu kez anneye 900 TL babaya 900 TL olmak üzere sigortalı aylığının tamamı dağıtılmış olacaktır.

İlk defa 1.1.2000 ile 30.9.2008 tarihleri arası sigortası başlayıp ölenler için en düşük aylık, bir kişiye aylık bağlanacaksa aylık 1.111,92 TL olacak eş ve çocuğa aylık bağlanacaksa eşe 833,90 TL, çocuğa 416,99 TL aylık ödenecektir. Hem anne hem babaya aylık bağlanacaksa her birine 625,50 TL aylık ödenecektir. Örneğin; 1.1.2000 tarihinde sigortası başlayan ve ölen sigortalının sadece annesine aylık bağlanacaksa en düşük aylık tutarı olan 1.111,92 TL ölüm aylığı bağlanacaktır.

İlk defa 1.10.2008 tarihinden itibaren sigortalı olanlar için ölüm aylığı alt sınır miktarı prim ödenen döneme göre değişkenlik göstermektedir. Ama bilgi olması açısından ifade edersek bağlanacak en düşük aylık, yaklaşık olarak güncellenmiş ortalama asgari prim matrahının yüzde 40’ı üzerinden tek kişiye bunun yüzde 80’inin iki kişiye ise yüzde 90’ının ödenmesi biçiminde gerçekleşecektir.

Alt sınır aylık uygulaması var

Soru: Benim babam 20 sene önce Bağ-Kur’dan emekli olmuştu. Temmuz ayında babama 2.232 TL maaş yatmış. Babam 6 Ağustos’ta vefat etti. Annem daha önce vefat ettiği için sadece ben aylık almaya hak kazanıyorum. Bana babamın aylığının ne kadarı bağlanır? Gülser B.

Cevap: SSK aylıklarında alt sınır aylık uygulaması olduğu gibi aynı uygulama Bağ-Kur aylıkları için de geçerli. Babanızın kaç gün primle ve kaçıncı basamak üzerinden emekli olduğunu bildirmiş olsaydınız bağlanacak aylığı tam olarak söyleyebilmemiz mümkün olabilirdi. Bu bilgiler olmadan şu kadarını belirteyim, sizin ölüm aylık hisseniz yüzde 50 oranında. Ancak sosyal destek ödemesinin tamamının size ödenecek olması nedeniyle size bağlanacak ölüm aylığı, babanıza son ödenen aylığın yaklaşık olarak yüzde 75’ine yakın bir tutar kadar olacaktır.

Memur emeklilik yaşının belirlenmesi

Soru: Ben ilk defa 1992 yılı Nisan ayında SSK’da sigortalı oldum. 860 gün SSK prim ödemem var. Daha sonra 2002 yılında Milli Eğitim Bakanlığında öğretmenliğe başladım. Ben 53 yaşında emekli olabilir miyim? Sinan Ç.

 Cevap: Memur olduğu için eski adıyla Emekli Sandık sigortalısı yeni adıyla 4/c statüsünde sigortalı olanların emekli olma yaşı ilk defa sigortalı olunan tarihe göre belirlenmez. İlk defa 8.9.1999 tarihinden önce sigortalı olup memur emeklisi olacaklar için 14 Haziran 2002 tarihine kadar ödenen primlere bakılarak emeklilik yaşı bulunur. Sizin 14 Haziran 2002 tarihine kadar ödenen primleriniz 3 yıldan daha az olduğu için 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun geçici 205’inci maddesi hükmü gereği 60 yaşında emekli olmaya hak kazanacaksınız.