Ekonomi
Gündelikçi olarak çalışanların sigortalılığı nasıl olacak?
Ev içerisinde yaşayan aile bireyleri tarafından yapılabilecek temizlik, yemek yapma, çamaşır, ütü, alışveriş, bahçe işleri gibi gündelik işler ile çocuk, yaşlı veya özel bakıma ihtiyacı olan kişilerin bakım işlerinin dışarıdan bir başkasına yaptırılması ev hizmetleri olarak adlandırılır.
Ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan diğer bir ifade ile gündelikçi olarak isimlendirilen vatandaşlarımızın sigortalılığı 1 Nisan 2015 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda, ay içinde 10 günden az çalışma ve 10 gün ve üzerinde çalışma olarak iki farklı biçimde düzenlemiştir.
Ev hizmetlerinde bir ayda 10 gün veya daha fazla süreyle çalışanlar, 5510 sayılı Kanunun ek 9 uncu madde hükmü gereği, 1 Nisan 2015 tarihinden geçerli olmak üzere SSK kapsamında emeklilik primini ihtiva eder biçimde tüm sigorta kollarına tabi sigortalı sayılmıştır. Bu düzenlemeye bağlı olarak ev hizmetlisi çalıştıranlar SGK’ya yapacakları bildirimle çalıştırdığı ev hizmetlisi adına, emeklilik primi, genel sağlık sigortası primi, analık primi ve iş kazası-meslek hastalığı primi olacaktır. Bir kimsenin yanında çalışan gündelikçinin çalışma gün sayısı 10 gün ve üzeri olmakla birlikte ay içinde 30 günden az çalışma söz konusu ise gündelikçi, 30 günden eksik kalan süreyi isteğe bağlı sigorta ile 30 güne tamamlama imkanına sahiptir. Bunun için SGK’ya isteğe bağlı 30 güne tamamlama dilekçesi vermeleri ve ilgili ayın primini aynı ay içinde ödemeleri gerekmektedir. Bu nitelikteki isteğe bağlı sigorta primleri klasik isteğe bağlı sigortada olduğu gibi Bağ-Kur değil, SSK statülü olacaktır. Burada bir haktan da özellikle bahsetmemiz yerinde olur.
Ev hizmetlerinde ay içinde 10 gün ve üzeri ancak 30 günden de az prim ödemesi olan gündelikçiler, emeklilik için prim gününe ihtiyaç duymaları halinde istedikleri zaman, ay içinde 30 günden az kalan süreleri borçlanmak suretiyle de hizmetten saydırabiliyor. Örneğin ayda 15 gün ev hizmetinde 2 yıl çalışması olan ve toplamda her ay 15 gün üzerinden 360 gün primi olan ev hizmetlisi her ay eksik olan 15’er gün üzerinden toplamda 360 günlük süre için borçlanma yoluyla sigorta hizmeti kazanabilmektedir.
Ev hizmetlerinde 10 günden az sigortalı olarak çalışanlar sadece iş kazası ve meslek hastalığı kapsamında sigortalı sayılıyor. Bunlar için ödenen prim tutarı ödenen ücretin yüzde 2’si oranındadır. Bu durumdaki gündelikçi iş kazasına uğrarsa sigorta yardımı almaya hak kazanacak. Ay içinde 10 günden az çalışan gündelikçiler için emeklilik primi ödenmeyeceği için bu sürelerdeki sigorta prim ödemesi emeklilik açısından hizmetten sayılmaz. Ancak prim gününe ihtiyaç duyan gündelikçi dilerse, isteğe bağlı sigortaya müracaat edip her ay için 30 gün üzerinden prim ödeyerek hizmet kazanabilir. Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılık bildirimleri ev sahibi tarafından düzenlenen gündelikçinin de imzasını ihtiva eden bir form ile yapılacak. İlgili form en geç gündelikçinin işe alındığı ayın sonuna kadar düzenlenerek SGK’ya verilecek.
Ev hizmetlerinde gündelikçi çalıştıran ev sahibinin formu doldurup SGK’ya bir kez vermesi yeterli oluyor. Gündelikçinin ayrılması, ücretin artması, çalışma gün sayısının değişmesi halinde ise bu durumun aynı matbu formla bir kez daha SGK’ya bildirilmesi gerekiyor. Ay içinde 10 günden az çalışanlar için ev sahipleri bu formu e-devlet şifresi kullanarak internet üzerinden de verebilir. Ancak bunu her çalışılan gün için tekrar etmesi gerekir. Ay içinde 10 günden az çalışan için ödenecek prim, ücretin yüzde 2’si olacak. Örneğin; ay içinde 4 gün çalıştırılan ve günlüğü 150 TL olan gündelikçi için ödenecek prim tutarı 600 TL tutarın yüzde 2’si üzerinden 12 TL olacaktır. 10 Günden az çalışması olan gündelikçinin isteğe bağlı sigortalı olmak istemesi halinde ödemesi gereken prim tutarı en düşük asgari ücretin yani 2943 TL’nin yüzde 32’si oranında 941,76 TL olacaktır. Gündelikçinin ay içinde 30 tam gün çalışması halinde asgari ücret üzerinden çalıştırılan gündelikçi için ödenmesi gereken prim tutarı 1015 TL olacaktır. Primlerin düzenli ödenmesi halinde bunun beş puana tekabül eden kısmı hazine tarafından karşılanacağından ev sahibinin ödeyeceği tutar 868 TL olacaktır. Gündelikçinin son altı ay içinde sigortalı çalışmasının bulunmaması halinde İş-Kur’a kayıtlı ise 30 ay kayıtlı değilse 24 ay süre ile ödenmesi gereken prim 500 TL olacaktır. Bu tutardan 75 TL asgari ücret desteği düşülünce ödenecek tutar 425 TL olarak ödenecektir.