5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 41 inci maddesine göre sigortalı, er veya erbaş olarak silâh altında veya yedek subay okulunda geçen sürelerini borçlanabilmektedir. Kanun gereği sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde yani ilk sigortalılıktan önce yapılan askerlik süresinin borçlanılması halinde ilk sigorta başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür. 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden yani 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki sürelere ait borçlanmalarda; borçlanılan prime esas gün sayısı borçlanılan ilgili aylara mal edilir. Seçilen prime esas kazanç, borcun ödendiği tarihteki prime esas asgarî kazanca oranlanarak, söz konusu oran ilgili ayın prime esas asgarî kazancı ile çarpılır.

Bulunan tutar, ilgili ayın prime esas kazancı kabul edilir. Ancak hesaplanan prime esas kazanç hiçbir suretle o ayın prime esas azamî kazancını geçemez. 5510 sayılı Kanun hükmüne göre askerlik yapılan tarih 1 Ekim 2008 tarihi sonrası ise askerlik borçlanması yapılması halinde gerek SSK gerekse Bağ-Kur borçlanmalarında sigortalı hem prim günü kazanmakta hem de seçtiği günlük borçlanma matrahı üzerinden prim matrahı kazanmaktadır. Askerlik süresinin 1 Ekim 2008 tarihinden önce olması halinde askerlik borçlanması sonrası borçlanma primlerinin değerlendirilmesi SSK borçlanmalarında farklı Bağ-Kur borçlanmalarında farklıdır. Askerlik süresinin SSK statülü borçlanma olması halinde askerlik süresine bakılmaksızın sigortalıya seçtiği prim matrahı üzerinden hem prim günü hem de prim matrahı kazandırılır.

Örneğin ilk defa 1.3.2000 tarihinde sigortalı olan kişi askerliğini 1.5.1998-1.11.1999 tarihleri arasında 18 ay yapmış ve bu sürenin tamamını borçlanmışsa ilk sigorta başlangıcı 1.3.2000 tarihinden 18 ay geriye götürülerek 1.9.1998 tarihine çekilir. Ayrıca sigortalıya 1.9.1998-1.3.2000 tarihleri arası seçtiği matrah üzerinden prim matrahı kazandırılır. Seçilen matrahın asgari ücret olduğunu varsaydığımızda bu örnekteki sigortalıya 1998 yılında 120 prim günü ve 273.40 TL prim matrahı, 1999 yılında 360 prim günü ve 1242,40 TL prim matrahı, 2000 yılında 60 prim günü ve 240 TL prim matrahı kazandırılır. Böylece emekli maaş hesabına hem prim günleri hem de prim matrahları dahil edilir. Askerlik süresinin Bağ-Kur statüsünden borçlanılması halinde askerlik süresi 1 Ekim 2008 tarihinden sonra olması halinde sigortalıya seçtiği prim matrahı üzerinden hem prim günü hem de prim matrahı kazandırılır. Ancak askerlik süresinin 1 Ekim 2008 tarihinden önce olması halinde bu kez sigortalıya askerlik borçlanması halinde prim matrahı kazandırılmayıp sadece prim günü kazandırılır. Konuyu aynı örnek üzerinden anlatalım.

Örneğin ilk defa 1.3.2000 tarihinde sigortalı olan kişi askerliğini 1.5.1998-1.11.1999 tarihleri arasında 18 ay yapmış ve bu sürenin tamamını borçlanmışsa ilk sigorta başlangıcı 1.3.2000 tarihinden 18 ay geriye götürülerek 1.9.1998 tarihine çekilir. Ancak sigortalıya prim matrahı kazandırılmayıp sadece 1.9.1998-1.3.2000 tarihleri arasına 540 prim günü verilir. Askerliğini borçlanan bu örnekteki sigortalıya 1998 yılında 120 prim günü, 1999 yılında 360 prim günü ve 2000 yılında 60 prim günü matrahsız olarak verilir. Bunun sonucunda da emekli maaş hesabında sadece prim günleri belirleyici olur. Esasında Bağ-Kur statülü borçlanmalarda da SSK statülü borçlanmalarda olduğu gibi sigortalıya hem prim günü hem de prim matrahının kazandırılması isabetli olur. Ancak bunun için de yasal değişiklik gerektiğini özellikle belirtmeliyim.