İzmir ve Ege genelinde gündüz ve gece hava sıcaklığı farkının arttığı bu günlerde, rüzgarın olmamasından kaynaklanan basınç farkı nedeniyle hava kirliliği sorunu yaşanıyor. Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı Hava Kalitesi Endeksi verilerine göre; Havadaki çapı 10 mikrometreden küçük olan partikül madde (PM10) değerlerinin tüm Ege şehirlerinde Kasım ayı başından itibaren bazı saatlerde sınır değerleri aştığı, birçoğunda ise ortalamanın üzerinde olduğu görülmektedir. 

Yaşar Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Levent Bilir, en önemli önlemin çevre dostu enerji kaynaklarına yönelmek, enerjiyi verimli ve ekonomik kullanmak olduğunu söyledi.

Dr. Levent bilir, "İzmir ve Ege, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı için büyük potansiyele sahip. Ege bölgesinin toplam enerji tüketimi sadece rüzgar potansiyelini kullanarak daha fazla enerji üretebiliyor. İzmir, Türkiye'nin güneş kapasite oranı İkinci en yüksek bölgesi Jeotermal ve biyogazdan Elektrik üretimi için de büyük bir potansiyele sahibiz Biyogazda 1 ay boyunca yaklaşık 2.500 evin tüketimine eşit potansiyele sahip olan İzmir'de çöpten enerji seçeneği ayrıca uygulanmalıdır.

Ege Bölgesi, Kasım ayı başından beri hava kirliliği ile karşı karşıya. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın ülke genelindeki istasyonlardan elde edilen değerleri anlık olarak yayınladığı "Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı" verilerine göre; Ege'de birçok istasyon raporunda insan sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olan partikül madde (PM10) limit değerlerinin defalarca aşıldığı görüldü. 1 Kasım'dan 7 Aralık'a kadar Ege'deki ölçüm istasyonlarının saatlik verilerine göre; PM10 miktarının sınır değerlerini birçok kez aşması dikkat çekiciydi. Sınır değeri, 50 mikrogram / metreküp olması gereken 24 saatlik ortalama PM10 değerleri, saatlik ölçümlere göre en yüksek, İzmir Alsancak'ta 488.87, Çiğli'de 386.78, Güzelyalı'da 360.56, Şirinyer'de 248'dir. Bayraklı'da 57, 264,15, Gaziemir'de 211,52, Karşıyaka'da 206,95 ve Bornova'da 156,89.

PM10 değerleri saatlik en yüksek Afyon'da 325,69, Aydın'da 200,86, Balıkesir'de 473,32, Balıkesir merkez (MTHM) istasyonunda 420,91, Denizli Merkezefendide 433,13, Denizli Bayramyeri'nde 329,25 oldu.  Manisa'da 70,17 ve Muğla'da 209,52. 1 Kasım - 7 Aralık arasındaki dönemin 24 saatlik ortalamasına bakıldığında,  Afyon, Balıkesir, Denizli, İzmir Alsancak, Gaziemir, Şirinyer ve Muğla'da PM10 miktar oranının 50 sınır değeri aşıldığı görüldü. .

Partiküler maddeler (PM), hava içerisinde asılı olarak bulunan katı ve sıvı parçacıkların karışımından oluşan, yaygın hava kirletici olarak biliniyor. Partiküler maddelere hem kısa hem de uzun dönemde maruz kalmak, solunum, kalp damar hastalıkları, astım atakları, solunumla ilgili rahatsızlıklar ve akciğer kanserinden ölümlerde artışa yol açıyor. Dünya Sağlık Örgütü, 'PM10' için yıllık sınır değeri 20 mikrogram/metreküp, 24 saatlik sınır değeri ise 50 mikrogram/metreküp olarak belirmiş durumda.

Peki çözüm önerileri neler?

Dr. Levent Bilir, hava kirliliğinin önlenmesi için öncelikle rüzgar, güneş, jeotermal ve biyogaz kaynaklı enerji kaynakları ile doğal gazın kullanımının artması gerektiğini ifade etti. Bunun için devletin çeşitli teşvik programları hazırlamasının faydalı olacağını belirten Bilir, "Özellikle göç alan şehirlerde nüfusun artması nedeniyle plansız şehirleşme ve yeşil alanların azalması da hava kirliliği açısından olumsuzluk oluşturuyor. Sanayileşmenin şehre yakın yerlerde bulunması ve trafikteki araç sayısının fazlalığı da hava kirliliğinin insan sağlığı için ciddi problemler oluşturabilecek boyutlara ulaşmasında etken" dedi.

Meteorolojik etkenlerin de olumsuz etkiyi artırdığını kaydeden Levent Bilir, "Yüksek basınç etkisiyle kirli hava yükselip dağılamadığı için zehirli gazların ve partiküler maddelerin yere doğru çöktüğü gözleniyor. Fosil yakıtların yakılmasıyla, havaya karbon dioksit, karbon monoksit, azot oksit, kükürt dioksit gibi gazlarla birlikte partiküler kirleticiler de yayılıyor. Bilinçsiz yakıt ve kalitesiz kömür kullanımı, doğalgaza geçiş imkanı olup da hala katı yakıt tercih eden merkezi sistem binalar, kaloriferlerin ehil kişiler tarafından yakılmaması, bacalarda filtre sisteminin bulunmaması gibi etkenler de bunu artırıyor" diye konuştu.

Uzmanlar, hava kirliliği azaltmak için yapılması gerekenler şöyle açıkladı:
"Yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanmak, kaliteli, ısıl değeri yüksek ve daha az hava kirliliğine neden olacak yakıtları tercih etmek, SO2 ve partikül madde emisyonu oluşturmadığı için jeotermal enerji kullanımını artırmak, sıcak su üretimi için güneş enerjili ısıtma sistemlerini tercih etmek, binalarda ısı yalıtımı yapmak, ortam sıcaklığını gereğinden fazla yükseltmemek, kaloriferlerin eğitimli kişilerce yakılması, periyodik bakım yaptırılması, bacaların zamanında temizliği, kömür depoları ve kaloriferli apartmanların denetim altına alınması ile kalitesiz yakıt kullanımını engellemek, mümkünse doğalgaz dönüşümlerini sağlamak, şehirdeki yeşil alanları genişletmek, enerjiyi verimli ve tasarruflu kullanmak."