İSTANBUL (AA) - İZZET TAŞKIRAN - Evde ya da sosyal hayatta aniden kalbi duran kişilere yeni tip koronavirüs (Kovid-19) bulaş ihtimali nedeniyle ilk yardım müdahalelerinden kaçınılması nedeniyle kayıpların arttığı, maske ve eldivenle yapılacak kalp masajının bile hastanın hayati organlarını canlı tutabileceği belirtildi.

Hayatta Kal Derneği Başkanı Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Mutlu Vural, konuyla ilgili AA muhabirine yaptığı açıklamada, ani kalp krizi vakalarının dörtte birinin hastaneye ulaşamadan hayatını kaybettiğini söyledi.

Amaçlarının bu vakaları hayata döndürmek olduğunu kaydeden Vural, "Kalbi duran insanda 3 dakikadan sonra hafif, 6 dakikadan sonra ağır beyin hasarı başlıyor. 12 dakikadan sonra eğer müdahale edilmemişse o kişi ölü sayılıyor. Maalesef her geçen dakika o kişinin hayatta kalma şansı yüzde 7 azalıyor. Her sene binlerce insanın ani kalp durması sonucu hayatını kaybettiği Türkiye'de, hastalara yaşam kurtarma zincirine uygun müdahale edilmesi gerekiyor." ifadelerini kullandı.

Vural, koronavirüsün ilk dönemlerinde bildirilen kalp krizi vakalarında bir azalma görüldüğünü, yapılan araştırmada ise vakaların evden çıkmaması nedeniyle böyle bir düşüşün tespit edildiğini belirtti.

Salgının arttığı toplumlarda hastane dışında ani kalp durmasına müdahale etme oranlarının gittikçe azaldığına dikkati çeken Vural, "İnsanlar bazı korkularla kalp krizi geçiren vakaya müdahale etmiyor. Bu nedenle hayatta kalma oranları ciddi şekilde azaldı maalesef. Doğal olarak, 'Bu insanda Kovid var mıdır? Müdahale etsem bana geçebilir mi' endişesi taşınıyor." dedi.

Doç. Dr. Vural, salgın öncesinde de kalp ve damar hastalıklarına bağlı ölümlerin dünyada ilk sıralarda yer aldığını belirtti.

Kovid-19'un kalp duvarlarını tuttuğunu ifade eden Vural, "Bu nedenle kalpte elektriksel fırtınalar ve ritm bozukluklarıyla kalbin aniden durması söz konusu olabiliyor. Bu tür olaylara salgın öncesinde de çok nadir olarak da olsa rastlanıyordu. Genç yaşta da ani kalp durmaları olabiliyordu. Örneğin dünyada her gün ilköğretim okullarında 16 çocuğun kalbinin durduğu verilere yansımıştı. Grip geçirirken de kalbimiz tutulabiliyor. Bizde Kovid nedeniyle aşırı hassasiyet var. Bu nedenle toplum olarak aşırı derecede korktuk." diye konuştu.

Vural, filasyon ekiplerinin koronavirüslü hastaları sınıflandırdığını, riski yüksek kişilerin zaten hemen hastanelere yatırıldığını söyledi.

- "Asıl sorun hastane dışındaki ani kalp durmaları"

Hastanelerde kalp krizi durumunda bilinçli bir ekip tarafından hastaya müdahale edildiğini dile getiren Vural, şöyle devam etti:

"Bizim asıl sorunumuz Kovid'ten dolayı hastane dışındaki ani kalp durmaları... Biz hastaya kendisini izole etmesini istiyoruz. Diğer fertlere virüs bulaşmaması için bunu söylüyoruz. Ancak böyle olunca o kişiyi evde gözlemleyemiyoruz. Bu sırada bir kalp krizi geçirse tanık olmadığı için müdahale edilemeden hayatını kaybediyor. Maalesef tüm dünyada böyle bir zorluk var. Sokakta birinin kalbi durduğunda hayatta kalma oranları yarıdan fazla azaldı. İnsanlar koronavirüs nedeniyle ister istemez çekiniyor. Sadece kalp masajı yapsak ambulans gelene kadar o kişinin hayati organlarını canlı tutabiliyoruz. Kalp krizi geçiren ve müdahale edende maske varsa ve açık havadaysa kalp masajı yapabiliriz. Kapalı ortamdaysak pencereleri açıp hemen havalandırabiliriz. Kovidli hastayla sokakta karşılaşma oranımız düşük. Çünkü zaten virüs taşıyan hastaların tamamına yakını izole ediliyor. Kalp hastası olan Kovidli hastalar için evindeki odasında ek olarak bazı önlemler alınabilir. Hasta odasına ses sistemi kurulabilir, görsel temas sağlayacak bazı donanımlar konulabilir. Herhangi bir şikayeti olduğunda hemen arayabileceği ve durumunu bildirebileceği bir telefon bırakabiliriz."

Doç. Dr. Mutlu Vural, sokakta kalbi duran kişilere müdahale edeceklerin ani karar vermesi gerektiğini, bulaş riskini de en aza indirmek için önlemler alınabileceğini ifade etti.

Kalbi duran kişiye hemen cerrahi maske takılmasının çok önemli olduğunu vurgulayan Vural, "Bir insan en fazla 2 dakika kalp masajı yapabilir. Fazlasında yorulur. Bu süreçte masaj yapanların da değişmesi gerekiyor. Böylece bulaş riskini düşürebiliriz. Ayrıca masaj sırasında eldiven kullanabiliriz. Eldiven yoksa, masajın ardından elleri yıkamak gerekli. Müdahale edilen o kişi, hasta olsun olmasın, kesinlikle yapay solunum yapmamalıyız. Zaten bu yöntemin katkısı olmadığını Sağlık Bakanlığı ile yaptığımız kamu spotlarında defalarca duyurduk." değerlendirmesini yaptı.

- Suda boğulma vakalarına müdahale

Vural, suda boğulma vakalarında ise müdahaleye ağızdan ağıza solunumla başlandığını, bunun kalbin su altında 10 dakika kadar yavaş yavaş atmasından dolayı olduğunu, boğulmalarda sudan çıkarılan çoğu hastanın ağızdan ağıza solunum sonrası kalbi tekrar hızlandığını bilincinin yerine geldiğini belirtti.

Hasta kendine gelmezse hemen kalp masajına da geçildiğini dile getiren Vural, "Sudan boğulma vakalarında ağızdan ağıza solunum yapmalıyız ama onun dışında kesinlikle önermiyoruz. Zaten kış döneminde olduğumuz için bu vakalara az rastlanıyor. Müdahale eden de can kurtarmak için bu inisiyatifi kullanabilir." dedi.

Vural, bir doktor olarak toplumda bir hastanın kalp krizi geçirdiğini gördüğünde düşük bir risk olduğunu, bu kişiye müdahale etmekten kaçınamayacağını sözlerine ekledi.

Acil durumdaki hastanın yerini harita üzerinden tespit edebilen ve ilgilere sesli uyarı gönderebilen ücretsiz "Ayaklı Cankurtaran" uygulamasının yaygınlaşması için kişi ve kurumlardan destek beklediklerini ifade eden Vural, bu uygulamanın kalp krizi vakalarında zaman kaybını engelleyerek, hayat kurtardığını sözlerine ekledi.