Şimdi de Rusya, sahadaki etkinliğini artırmak amacıyla hem Suudi Arabistan hem de diğer zengin Körfez ülkeleri ile ilişkilerini geliştirmek için çaba gösteriyor. Dünyada Kovid-19 salgını ile baş gösteren ekonomik sıkıntının etkisi de Rusya’yı Körfez ülkeleri ile daha yakın iş birliğine götürdü.

Körfez ülkelerinin zenginliğinin yanı sıra yıllardır Batı’nın silah pazarı durumundaki bölgeyi etkisi altına almak isteyen Rusya’nın bu stratejik hamlesinin tesadüf olmadığı belirtiliyor. ABD Başkanı Joe Biden, henüz Orta Doğu’da varlığını gösterememişken, Ruslar elini çabuk tutarak Suriye ile başlattığı bölgede etkin olma çabasını hızlı şekilde genişletmek istiyor.

Rusya'nın ilk durağı BAE oldu

Bu amaçla, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov, 9-11 Mart’ta Körfez turuna çıktı. Lavrov’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in uzun aradan sonra 2019’da bölgeye yaptığı ziyaretlerin meyvelerini toplamayı hedefleyen turunun ilk durağı BAE oldu. Rusya’nın BAE ile ticaret hacmi geçen yıl yüzde 80 artarak 3 milyar 270 milyon dolar ile tarihi seviyesine ulaşmış durumda. Batı’nın yaptırımlarına karşılık Rusya, Çin finansmanına alternatif yatırım olanaklarını ülkesine çekmek için BAE ile ilişkilerine önem verdiğini Lavrov’un ziyareti ile gösterdi. Rusya, BAE ile silah ticaretini de artırmak istiyor. Özellikle Orta Doğu’da agresif askeri hamleleriyle ön plana çıkan BAE’nin savunma sanayiinde ana tedarikçi ülkelerinden biri de Rusya olarak görülüyor.

ABD ile yakın ilişki yürüten Suudi Arabistan, zamanla çıkarları için Rusya ile de yakın ilişki kurma çabasına girdi. 2017’de Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz’in Rusya’ya gerçekleştirdiği ziyaret, ikili ilişkiler bakımından dönüm noktası oldu. Bunun yanı sıra Kaşıkçı cinayetinin ardından Rus lider Putin’in uluslararası eleştirilerin merkezinde olan “Suudi Arabistan ile ilişkilere zarar verecek adım atmayacaklarını” ifade eden mesajı iki ülke arasındaki ilişkileri daha ileri taşıdı. Putin’in 2007’den sonra ilk defa 2019’da Suudi Arabistan’a yaptığı resmi ziyareti iki ülke arasındaki siyasi ve ticari ilişkilere ivme kazandırdı. Bu anlamda Lavrov’un 10 Mart’taki başta enerji ve savunma sanayi olmak üzere karşılıklı ekonomik ilişkilerin ele alındığı Suudi Arabistan ziyareti özel önem taşıyor. Rus medyasına yansıyan haberlerde, Lavrov’un görüşmelerinde S-400 hava savunma sistemleri olmak üzere bazı Rus silahlarının satışının da masaya geldiği ifade ediliyor. Rus devlet savunma sanayi şirketi Rosteh’in Suudi Arabistan’da kalaşnikof üretmesine ilişkin anlaşma da geçen ay imzalanmıştı.

Rusya’nın Katar finansmanı ihtiyacı

Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, 2018’de bölge ülkelerinin ambargosu altındayken Moskova’ya resmi ziyaret gerçekleştirerek Putin ile görüşmüştü. Katar, Rusya’nın doğal gaz alanındaki en önemli rakiplerinden birisi. Katar ve Rusya, Suriye, Mısır, Libya gibi Arap baharının yaşandığı ülkelerde farklı taraflara verdikleri desteklerle biliniyor. Katar’ın topraklarında 2 ABD üssü bulunuyor ancak buna rağmen Rusya, Katar’ı Suudi Arabistan’a karşı bölgesel denge unsuru olarak görüyor ve bu ülkeye yakın duruyor. Rusya, ABD’ye rağmen Orta Doğu’da kendi politikaları açısından Katar’ı özellikle destekliyor. Aynı zamanda Batı’nın yaptırımları nedeniyle finansman erişiminde alternatifler arayan Rusya için Katar yeni alternatif konumunda yer alıyor. Ayrıca Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır’ın 2017’nin ortalarından itibaren 3 yıl boyunca uyguladığı ambargo esnasında Rusya, Katar ile ilişkilerini sürdürmüştü. Suudi Arabistan bu ilişkiden rahatsız olmuştu. Doha’nın da Rus hava savunma sistemi S-400 almak için Moskova ile görüştüğü biliniyor.