Geçtiğimiz hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kamuoyuyla paylaştığı ekonomik reform paketi kapsamında enerji verimliliği yatırımlarının arttırılması, elektrikli araç şarj altyapısının hayata geçirilmesi ve çevreyle uyumlu yatırımların desteklenmesi planlanıyor. Ayrıca doğal gaz piyasasının da yeniden yapılandırılması hedefleniyor.

Önemli tespit

Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) eski Genel Müdürü Gökhan Yardım, doğal gaz piyasasını rekabetçi hale getirecek yeni adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Yardım, BOTAŞ’ın ticaret ve iletim kısmının birbirinden ayrılmasının da büyük önem taşıdığını belirtti.

Özel sektörün önü açılacak

Özel sektörün devreye girmesiyle sıvılaştırılmış doğal gaz (Liqufied Natural Gas-LNG) tesislerinden kazanç sağlanmasının önünün açılacağının altını çizen Yardım, şöyle konuştu: “Yeni dönemde LNG tesisleri verimlilik esasına göre çalışabilir. Azerbaycan, İran, Yunanistan, Bulgaristan, TürkAkım ve ileride sisteme entegre olacak Kuzey Irak ile Mavi Akım’ın yanı sıra LNG tesislerinin giriş noktalarının özel sektörün kullanımına sunulması önem arz ediyor. Özel sektörün daha fazla pay alabileceği şekilde doğal gaz ithalatını serbest hale getirmekte yarar var. Bunun için de spot piyasanın geliştirilmesi en önemli kriterlerden biri olarak öne çıkıyor. Doğal gazda rekabetçi bir serbest piyasa için atılacak ilk adım, özel sektörün ithalatı serbestleştirecek şekilde davranmak ve BOTAŞ’ı ayrıştırmak.”

İdeal süre 5 yıl

Yardım, serbestleşmeye katkı sağlamanın bir diğer yolunun uluslararası doğal gaz kontratlarının süresinin kısaltılması ve esnek hale getirilmesi olduğunu aktardı. Kontratlar için ideal sürenin 5 yıl olabileceğini ifade etti. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından hazırlanan Vadeli Doğal Gaz Piyasası İşletim Usul ve Esasları’nın yürürlükte olduğunu anımsatan Yardım, şunları kaydetti: “Vadeli piyasada oyuncuların ileri tarihli kontratlarla gaz ticareti yapabilmesi serbestleşmeye katkı sağlayacak. Bu kapsamda Karadeniz’de üretilecek doğal gaz vadeli piyasanın gelişmesi için çok önemli bir araç olacaktır. Karadeniz’deki gaz devletin. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), bu gazı vadeli piyasada satabilir. Satması da gerekir. TPAO, belirli dönemler için belirli miktarlarda gaz satacağını açıklarsa piyasa oyuncuları buna göre teklif verebilir. Böylece piyasa derinliğinin oluşmasına ve serbest piyasada ticaretin arttırılmasına katkıda bulunulabilir.”

Kritik tavsiye

Uluslararası Enerji Ajansı’nca yayımlanan raporda Türkiye’nin doğal gaz piyasasında birçok önemli yenilik yapıldığına işaret edilirken, BOTAŞ’ın ayrıştırılması ve pazar payının azaltılması önerilmişti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Alparslan Bayraktar da BOTAŞ’ı ayrıştırmayı planladıklarını dile getirmişti.