Ertuğrul Şahan  Ankara

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın birinci çeyreğine (ocak-mart) ilişkin gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) sonuçlarını açıkladı. Buna göre GSYH tahmini, zincirlenmiş hacim endeksi olarak ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7 arttı.

İbre yukarı yönlü

Üretim yöntemine göre cari fiyatlarla GSYH tahmini de yüzde 29.1 artarak 1 trilyon 386 milyar 347 milyon lirayı buldu. GSYH’nin birinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD Doları bazında 188 milyar 65 milyon oldu. GSYH’yi oluşturan faaliyetlerden bilgi ve iletişimde yüzde 18.1, sanayide yüzde 11.7, tarımda yüzde 7.5, hizmette yüzde 5.9, finansta yüzde 2.9, inşaatta yüzde 2.8, gayrimenkulde yüzde 2.4 artış görüldü.

Yüzde 7.3 yükseliş

Takvim etkisinden arındırılmış GSYH, zincirlenmiş hacim endeksi, ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine nazaran yüzde 7.3 yükseldi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH, zincirlenmiş hacim endeksi ise bir önceki çeyreğe göre yüzde 1.7 artış gösterdi.

Harcamalar da arttı

Hane halkı nihai tüketim harcamaları, ilk çeyrekte geçen yılın aynı dönemine göre zincirlemiş hacim endeksine göre yüzde 7.4 yükseldi. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 1.3, gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 11.4 artış kaydetti. Mal ve hizmet ihracatı zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 3.3 artarken ithalatı yüzde 1.1 azaldı.

Tahminler aşıldı

İş gücü ödemeleri birinci çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine oranla yüzde 16, net işletme artığı/karma gelir yüzde 39.1 yükseldi. İş gücü ödemelerinin cari fiyatlarla gayri safi katma değer içindeki payı geçen yılın birinci çeyreğinde yüzde 39 iken bu oran yılın birinci çeyreğinde yüzde 35.5 oldu. Net işletme artığı/karma gelirin payı ise yüzde 41.9’dan yüzde 45.8’e çıktı. 2021 yılının birinci çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yüzde 6.4 büyüyeceği öngörülmüştü. Pandemi şartlarına rağmen elde edilen yüzde 7 büyüme dev ülkeleri, firmaları ve fonları şaşırttı.

Çok ses getireceğiz

Ekonomistler, Türkiye’nin kuvvetli ve kaliteli büyümesinin yabancıların yatırım iştahlarını arttırdığını vurguladı. İstanbul Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin de ülkenin 2021’e güçlü bir büyümeyle başlamasının çok ses getireceğini vurguladı. Alkin, şu görüşleri paylaştı: “Euro Bölgesi’nin daraldığı bir konjonktürde Türkiye’nin yüzde 7 büyümesi bir ayrıcalıktır. Çin ve Türkiye tarafından ortaya koyulan pozitif büyüme performansı, 2 ülkeyi pozitif yönde ayrıştırıyor. Birçok Avrupa ülkesinin salgının yaralarını sarması 2022 sonunu bulacak. Kimi ülkelerde bu süreç daha uzun sürecek gibi gözüküyor. Nihayetinde bugün baktığımızda küresel salgınının dünya ekonomisine tarihi ölçüde zarar verdiği 2020’yi dahi Türkiye’nin büyümeyle kapatması ve üstüne 2021’e de iyi başlaması dikkati çekiyor.”

İhracattan katkı

İlk çeyrekte elde edilen güçlü büyüme hükümet tarafından olumlu karşılandı. Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan, büyümeye dünyadan gelen ürün talepleri ile yatırımların yüzde 56 katkı sunduğunu belirtti. Elvan, “Dengeli ve sağlıklı bir büyümeyle karşı karşıyayız. İstihdam oluşturan, gelir dağılımını iyileştiren ve istikrara odaklanan politikaları kararlılıkla uygulayacağız. Büyümenin finansman kalitesi önceliğimiz” ifadelerini kullandı.

Hedefimiz üretmek

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank ise yüzde 12.2 büyüyen imalat sanayiinin GSYH’nin artışına yine en çok katkı sağlayan sektör olduğuna işaret etti. Varank, “Hedefimiz üreterek sağlıklı büyümek” dedi. Varank, Türkiye ekonomisinin pandemi şartlarına rağmen 2021’in ilk çeyreğinde yüzde 7 büyümeyi başararak takdir topladığının altını çizdi.

Lokomotif konumunda

Ticaret Bakanı Mehmet Muş da ihracatın, büyümenin lokomotifi olmaya devam ettiğini dile getirdi. Muş, “Ülkemiz 2021 yılı ilk çeyreğinde yüzde 7 büyüdü. Net mal ve hizmet ihracatımız bu büyümeye yüzde 1.1 katkı sağladı” bilgilerini verdi. Muş, büyüme başarısında emeği geçenlere teşekkür etti.

Türkiye’nin parlak ekonomi karnesi yüzleri güldürdü

İlk çeyrek büyümesi üreticiler, tüccarlar ve ihracatçılar tarafından şöyle yorumlandı:

Destekler sürmeli

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu: “Yüzde 7 büyüme memnuniyet verici. Başta hizmetler kesimi olmak üzere salgından en fazla olumsuz etkilenen ve büyümeden yeteri kadar pay alamayan sektörlerimiz için destek adımlarının sürdürülmesini istiyoruz. Kapalı kalan işletmelerin borç ödemelerinin ertelenmesini, yeme-içme sektörümüzün uygun tedbirlerle açılabilmesini bekliyoruz. Salgından etkilenen ekonomik faaliyetlere destek amacıyla başlatılan stopaj ve KDV indiriminin devamında fayda görüyoruz.”

Kompozisyon sevindirici

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Başkanı Nail Olpak: “Salgına rağmen beklentiyi aşan, dengeli, sürdürülebilir ve kaliteli büyüme kompozisyonu sevindirici. Yılın ikinci çeyreğinde büyüme oranlarının geçen yılın düşük bazının da etkisiyle çift hanelere çıkacağını umuyoruz. Yıl sonunda ise yüzde 5’in üzerinde, yüzde 6 civarında bir büyüme tahminimizi korumaya devam ediyoruz.”

Moral oldu

İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç: “Büyüme rakamları, Türkiye’nin pandeminin olumsuzluklarına rağmen büyümeye devam edebildiğini ortaya koydu. İlk çeyrekte tarımda yüzde 7.5, sanayide yüzde 11.7, imalatta yüzde 12.2, hizmette yüzde 5.9, inşaatta yüzde 2.8 büyüme yakalanması moralleri arttırdı. Salgından en çok etkilenen hizmet sektörümüz ise çok kısa sürede toparlanma kabiliyetine sahip olduğunu kanıtladı. Bu da bize gelecek için umut veriyor.”

İyi grafik sergileniyor

İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (İKMİB) Başkanı Adil Pelister: “2021’e güçlü bir başlangıç yaptık. Net ihracatın büyümeye katkısı yüzde 1.1. Umarız, bu oran daha da artar. Kimya sektörümüz ise hem üretimde hem de ihracatta iyi bir grafik sergiliyor. Sektörümüzün ikinci çeyrekte de bu ivmeyi devam ettireceğini, ülkemizin de seneyi yüzde 5 büyümeyle tamamlayacağını öngörüyoruz.”

Güzel bir haber

Ankara Sanayi Odası (ASO) Başkanı Nurettin Özdebir: “Sanayi üretimi, perakende satış endeksi, kapasite kullanım oranındaki artış ilk çeyrekte yüksek bir büyümenin olacağına işaret ediyordu. Pandeminin devam eden olumsuz etkilerine rağmen yüksek bir büyüme görmemiz oldukça önemli. Büyüme güzel. Önemli olan da büyümenin sürdürebilir olması. İkinci çeyrekte de baz etkisiyle çift haneli bir büyüme rakamını görmemiz muhtemeldir.”

Salgının izleri silinecek

Ankara Ticaret Odası (ATO) Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Baran: “Türkiye, beklentilerin üzerinde büyüdü. Ekonominin temelinin sağlam olduğu bir kez daha görüldü. Mutluyuz, ilerisi için ümitliyiz. Aşılama hızının artmasıyla Covid-19 salgınının ekonomimiz üzerindeki izlerinin kısa sürede silineceğine inanıyoruz. Ayrıca salgından zarar gören hizmet sektörünün desteklenmesine devam edilmesinin büyümeye katkı bulunacağı kanısındayız.”

Güven teyit edildi

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) Genel Başkanı Abdurrahman Kaan: “İlk çeyrekte gerçekleşen yüzde 7 büyüme, iş dünyasının Türkiye ekonomisine olan güvenini teyit eder niteliktedir. Büyümenin sektörlerin tamamına yayılmış olması da olumlu bir gelişmedir. Özellikle sanayi sektörüne yönelik 11.7 puanlık genişleme yılın ilk çeyreğine yönelik büyüme verisinde belirleyici bir rol oynamıştır.”

Verileri bizi yanıltmadı

Anadolu Aslanları İşadamları Derneği (ASKON) Başkanı Orhan Aydın: “Sene başında gelen veriler bizleri yanıltmadı. Sonuçta bu güçlü verilerin ışığında bir büyüme rakamına ulaşmış olduk. Bunda devletimizin bizlere sağlamış olduğu destekler ve hibeler de etkili oldu. Şükür ki ülkemiz, Covid-19 döneminde üretim üssü haline geldi. Bu hakikati görmeli, hammadde ve ihracata yönelik üretime ağırlık vermeliyiz.” Dışarıdan gelen taleplere karşılık üretime devam etmeliyiz.”

Türkiye bir numarada

Her alanda atılım yapan Türkiye, Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (Organisation for Economic Co-operation and Development-OECD) ülkeleri arasında en çok büyüyen ülke oldu.

Devleri geride bıraktık

İlk çeyrekte OECD’nin ekonomisi yüzde 0.8, Avrupa Birliği’nin (AB) yüzde 1.7, Euro Bölgesi’nin yüzde 1.8 daraldı. Güney Kore yüzde 1.7, Fransa yüzde 1.5, ABD yüzde 0.4 ve Kanada yüzde 0.3 büyüyen ülkelerden oldu. Birinci çeyrekte Birleşik Krallık yüzde 6.1, Almanya ve Meksika ise yüzde 3.1 küçüldü. Öte yandan ilk çeyrekte Japonya’nın ekonomisinin yüzde 1.8, İtalya’nın yüzde 1.4 daralacağı tahmin ediliyor.

Mutluyuz, gururluyuz

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı İsmail Gülle: “Art arda kırdığımız rekorlarla ihracatta Türkiye’nin büyümesine katkıda bulunmaktan mutluyuz, gururluyuz. Biliyoruz ki ihracat ülkemizin güvencesidir. Ülkemiz yılın ilk çeyreğini yüzde 7 büyümeyle kapatıyorsa bunda en büyük pay sanayicinindir, ihracatçınındır. İhracatımız, ilk 4 ayda 68 milyar doları; son 6 ayda ise 102 milyar doları aştı. Böylece ardı ardına son 5 ayda ihracat rekoru kırmayı başardık. İnşallah, 2021’i ihracatın yılı yaparak 200 milyar dolar rakamına erişmeyi hedefliyoruz.

Beklentilerin üzerinde

Asrın İşadamları Derneği Başkanı Adnan Danışman: “Türkiye ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yüzde 7 büyüdü. Beklentileri nispeten aşan bir büyüme yaşandı. Bu çok sevindirici bir durum. Önem taşıyan büyüme niteliği de yüz güldüren veriler ortaya koyarsa ülkemizin rekabet şansının yükseldiği, güvenin arttığı dolayısıyla geleceğe olan ümidin yükseldiği değerlendirmeleri yapılabilir.”

Toparlanma devam ediyor

Türkiye ekonomisi ise 2020’nin ilk çeyreğinde yüzde 4.5 büyürken, ikinci çeyrekte Covid-19’dan ötürü yüzde 10.3 daralmıştı. Ekonomi normalleşme adımlarının atıldığı üçüncü çeyrekte yüzde 6.3, dördüncü çeyrekte yüzde 5.9 büyümüştü. Türkiye, 2020’de yüzde 1.8 büyüyerek diğer ülkelerden olumlu ayrışmıştı. Türkiye bu yılın ilk çeyreğinde yıllık bazda elde ettiği yüzde 7’lik performansıyla OECD ülkeleri arasında en fazla büyüyen ülke olurken, 2021’e güçlü bir başlangıç yaptı.