Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu, Finansın Geleceği Zirvesi’nde önemli açıklamalarda bulundu.

Güçlü tepkiler verildi

Salgının birinci döneminde istihdam kayıplarını ve şirket iflaslarını önlemek için pek çok tedbir alındığına dikkat çeken Kavcıoğlu, şunları kaydetti: “İkinci dönem ise aşılamanın yaygınlaşması ile toparlanma eğiliminin hızlandığı ancak talep artışına küresel üretimin aynı hızla cevap veremediği ve emtia fiyatlarındaki artışlarla küresel enflasyonun ivmelendiği bir süreç olarak hâlâ devam etmektedir. Salgının dünya çapında yayılmasıyla birlikte başlayan birinci dönemde küresel ekonomi, 2008 yılındaki finansal krizi de aşan zorlukta bir süreç geçirmiştir. Salgının büyük ölçekli bir arz şokuna da yol açması 2008 finansal krizinden farklı olarak ekonomiler üzerindeki olumsuz etkinin daha yüksek ve kalıcı olmasına yol açmıştır. Pandeminin ekonomik etkileri oldukça geniş bir coğrafyada küresel finans krizinden daha derin şekilde hissedilirken, verilen politika tepkileri de çeşitli ve şimdiye kadar eşine rastlanmayacak ölçüde güçlü olmuştur.”

2008 krizinden daha maliyetli

Kavcıoğlu, pandemiye karşı küresel ölçekte verilen ekonomik mücadeleye değindi. Salgın hastalığın dünya genelinde hızla yayılmasının küresel ticaret ve iktisadi faaliyette belirgin bir yavaşlamaya neden olduğunun altını çizen Kavcıoğlu, “Alınan karantina önlemleri nedeniyle 2008 krizinden farklı olarak çok daha derin bir arz şokuyla karşılaşıldı. Bu nedenle Covid-19 döneminin ekonomik açıdan daha da maliyetli olduğunu söyleyebiliriz” ifadelerini kullandı. Kavcıoğlu, bu süreçte tüm dünyada merkez bankalarının faiz indirimleri, varlık alımları, likidite adımları ve kredi destek programları gibi olağanüstü genişleyici politika tedbirleri aldığını anlattı. Kavcıoğlu, şöyle devam etti: “Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke merkez bankaları mevcut politika alanını tereddütsüz, hızlı bir şekilde kullanarak krize ilk tepkilerini faiz indirimleriyle verdiler. Merkez bankaları finansal kriz sonrası araç setine dahil ettikleri tahvil alımlarını da tekrar uygulamaya koydular. Burada 2008 krizinde görmediğimiz şekilde gelişmekte olan ülke merkez bankalarının da tahvil alımlarına başvurmaları ilgi çekiciydi.”

Tedbirler işe yaradı

Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu, TCMB’nin o dönemde aldığı tedbirlerin finansal sektörün likiditesini ve kredi koşullarını desteklediğini; parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini koruduğunu savundu. Kavcıoğlu, “Salgın döneminde finansal sisteme ve reel sektöre ihtiyaç duydukları likiditeyi uygun koşullarla sağlayarak finansal istikrara ve salgın sonrası toparlanma sürecine destek olmayı hedefledik. Böylece salgın ortamından doğan geçici etkilerin uzun vadede üretim ve istihdama olabilecek olumsuz etkileri en aza indirmeyi amaçladık” diye konuştu.

Pozitif görünüm var

Türkiye’nin 2020 yılında büyüyen iki ekonomiden biri olduğuna işaret eden Kavcıoğlu, sözlerini şöyle tamamladı: “2021 yılı ilk yarısına ilişkin açıklanan verilerde büyümedeki olumlu görünümün devam ettiğini görüyoruz. Avrupa’daki aşılamayla birlikte pozitif görünüm, turizm ve dış talep kanalları aracılığıyla ekonomimize olumlu yansıyor. Bu çerçevede net ihracat da büyümeye katkı vermeye devam ediyor. Açılmanın etkisiyle iş gücü piyasasında da toparlanmaya işaret ediyor. Hizmetler sektörü istihdamı salgına dair kısıtlamaların da etkisiyle daha yavaş bir toparlanma sergilerken, son dönemde burada da güçlü bir istihdam artışıyla salgın dönemi kayıplarının tamamen telafi edildiğini görüyoruz. Ayrıca güçlü giden ihracatın da yardımıyla, sanayi sektörü istihdamının son dönemde diğer alt kalemlere göre daha da olumlu seyrettiğini gözlemliyoruz. Sonuç olarak tarım dışı istihdamın öncelikle sanayi sektörünün katkısıyla toparlanmaya başladığını, hizmet sektöründen gelen sınırlı katkıya rağmen 2021 yılı başında salgın öncesi düzeylere ulaştığını müşahede ediyoruz. Son olarak hizmet sektöründeki açılma ve turizmin katkısı ile beraber istihdam piyasasının salgın dönemi etkilerini büyük ölçüde atlattığını söyleyebiliriz.”

Enflasyon dengelenecek

Şahap Kavcıoğlu, Türkiye’deki enflasyon verilerine değinerek, ağustosta yıllık enflasyonun 0.30 puan artarak yüzde 19.25 olarak kayıtlara geçtiğini belirtti. Kavcıoğlu, şunları söyledi: “Son dönemde belirli ürünlerdeki fiyat artışları tarihsel ortalamalarının oldukça üzerine çıkmıştır. Enflasyona en çok katkı yapan ürünlere baktığımızda ağustostaki yıllık fiyat artışlarının son 10 yıllık ortalama fiyat artışlarının 3-4 katına ulaştığını görüyoruz. Özellikle salgından olumsuz etkilenen ve salgından sonra talebin canlı olduğu sektörlerde fiyatlarda daha yüksek artışlar gözlemliyoruz. Ancak ortaya çıkan bu fiyatlama davranışlarının, ekonomik ve sosyal normalleşme hız kazandıkça önümüzdeki dönemde yeniden salgın öncesi haline geleceğini değerlendiriyoruz.”

Rezervler 120 milyar doların üzerinde

Kavcıoğlu, “Rezervlerdeki iyileşme öngörülerimizle uyumlu seyrediyor. Rezervlerimiz 85- 90 milyar dolar seviyelerinden yaklaşık 30 milyar dolar artarak 120 milyar doların üzerine çıkmıştır. Swap anlaşmaları, reeskont kredileri, cevherden altın alımı ve zorunlu karşılık adımları bu artışa katkı yapan ana unsurlar oldu” diye de ekledi.