MÜNÜBE YILMAZ 

Londra merkezli haber sitesi Middle East Monitor, Güney Kafkasya'daki Türk-İran rekabetinin seyrine ilişkin dikkat çekici bir yazı yayınladı. “Azerbaycan'ın, Dağlık Karabağ bölgesinde Ermenistan'a karşı kazandığı zaferin üzerinden geçen bir sene, Güney Kafkasya bölgesinin uzun vadeli bir istikrar aşamasına girmeye hazır olmadığını gösterdi” ifadelerine yer verilen yazıda, İran’ın bölgede Türkiye ve Rusya’nın gölgesinde kaldığı belirtildi.

“Türkiye bölgedeki etkisini artırıyor”

“Zengezur Koridoru” olarak bilinen ve Nahçivan ile Azerbaycan arasındaki bağlantıyı sağlaması planlanan koridorun İranlıları ürküttüğüne dikkat çekilen yazıda, “Nahçıvan-Azerbaycan koridoru projesiyle, Orta Asya'daki Türkçe konuşan ülkelerle coğrafi olarak köprü kuracak olan Türkiye bölgedeki etkisini artırıyor. İranlılar ise bu koridorun Ermenistan ile ticaretini engelleyeceğinden ve Orta Asya ülkelerindeki etkilerini zayıflatacağından korkuyor. Dolayısıyla İran, bu dönüşümde Türkiye ve Rusya'nın kazanımlarına kıyasla en büyük kaybeden olarak kendisini bulmaktadır” ifadelerine yer verildi.

İran’ın “gaz” sancısı da var

İran'ın endişelerinin izolasyon korkusuyla sınırlı olmadığına vurgu yapılan Middle East Monitor’deki yazıda, şunlar kaydedildi: “İran'ın endişeleri, aynı zamanda Batı'ya petrol ve doğal gaz taşıyan boru hatlarının kesiştiği bir bölgedeki enerji tedarik hatları için rekabet bağlamını da içeriyor. 1994 yılından bu yana BP, Azerbaycan'dan enerji ve ulaşım geliştirme projelerine 70 milyar dolardan fazla yatırım yaptı. Projeler arasında Hazar Denizi'nin üretimini Türkiye'nin Ceyhan Limanı’na bağlayan bir boru hattı da yer alıyor. Türkiye'nin Türkçe konuşan ülkelerle siyasi ve ekonomik ilişkilerini güçlendirmesi, gelecekte Türkmenistan'ın petrol ve gazını içerecek Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı’nı geliştirmesine yardımcı olacaktır. Bu hat, İran'ın Pars sahasının güneyinden İran, Irak, Suriye ve Lübnan üzerinden Avrupa'ya uzanan ve Avrupalı müşterilere, ayrıca Irak, Suriye ve Lübnan'a tedarik sağlamak için önerilen İran boru hattına rakip olacaktır.”

“Türkiye, uzun vadeli düşünüyor”

İran'ın bölgede yeni bir çatışma alanı oluşturmak istediğine değinilen yazı, “Türkiye-İran ilişkilerinin hassasiyeti göz önüne alındığında Ankara, Bakü'yü yalnız bırakmayacaktır. Türkiye, aynı zamanda Karabağ savaşında elde ettiği kazanımları uzun vadeli ve istikrarlı stratejik nüfuza dönüştürmek de istemektedir. Türkiye Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha önce İran'ın öfkesini kontrol altına almak da dahil olmak üzere çeşitli hedeflere hizmet edecek olan bölge ülkeleri arasında 6’lı işbirliği için bir formül önermişti, ancak bu önerinin şu anda hayata geçirilmesi zor görünüyor. Çünkü bu ülkeler arasında görüş ayrılıkları var. Bu ülkeler aynı masada bir araya gelmeden önce, aralarındaki ihtilafların giderilmesi gerekiyor. Azerbaycan-İran arasında olduğu kadar Azerbaycan ile Ermenistan arasında da tarihi bir sorun var ve aynısı Rusya ve Gürcistan için de geçerli. Bu gerçekler ışığında Bakü ile Tahran arasındaki gerilimin yakın gelecekte azalması pek olası görünmüyor. Kafkasya'da Tahran ve Ankara arasındaki bölgesel rekabetin diğer birçok alanda olduğu gibi sona ermesi de olası değil” ifadeleriyle sona erdi.