Yaklaşık 5 milyon kişiyi kapsayan EYT'lileri yakından ilgilendiren bir açıklama geldi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin katıldığı bir televizyon programında EYT’lilerle ilgili flaş açıklamalarda bulundu. Bakan Bilgin, “Emeklilikte Yaşa Takılanlar yıl sonuna kadar çözmek istediğimiz dosyalardan biri” dedi. AK Parti Grup Başkanvekili Emin Akbaşoğlu da, "Meclis açıldığında sözleşmelilerin kadroya alınması konusunu ele alacağız. EYT'lilerin durumu da çözümlenmiş olacak" dedi.

Çalışma Bakanlığı bünyesinde, sözleşmeli personel, geçici-taşeron işçiler ve EYT’lilerle ilgili olarak üç ayrı komisyon kuruldu. Komisyonların, ekim ayına kadar hazırlıklarını tamamlamaları bekleniyor. Komisyondaki çalışmalardan biri de 2023 yılında EYT'lilerin "kademeli" emeklilik hakkı üzerine.

EYT düzenlemesi ne zaman Meclis’e gelecek?

Türkiye Gazetisi’nde yer alan habere göre, EYT ile ilgili alternatifli formüllerin ele alınacağı çalışmalar sırasında bütçeye yükü, sosyal güvenlik açıklarına etkisi gibi başlıklar dikkate alınarak bir taslak hazırlanacak. EYT’de kademeli bir geçişle bu maliyetin azaltılması formülünün ağırlık kazandığı belirtiliyor.

EYT’ye takılanların 2023 başından itibaren "kademeli" olarak emeklilik hakkı elde edebilmesine yönelik bir düzenleme yapılması üzerinde duruluyor. Ekim ayından itibaren hazırlanan taslaklar önce kabinenin gündemine getirilecek, ardından, çalışma hayatında uzman AK Partili milletvekillerinden oluşturulacak bir komisyon tarafından değerlendirip, teklif olarak Meclis’e sunulacak.

Geçici işçilerin çalışma sürelerinin 10 aydan 12 aya çıkarılması, 70 bin taşeron çalışanın kadroya alınarak tayin hakkı verilmesi gibi düzenlemelerin de yıl sonuna kadar çıkarılması bekleniyor. 600 bine yakın sözleşmeli personelin kadroya alınmasına yönelik düzenlemede de personele tercih hakkı getirileceği belirtiliyor. Yapılacak çalışma kapsamında, kamuda sözleşmeli personel çalıştırılması zorunlu alanların çerçevesi belirlenerek bunun dışındaki alanlarda sözleşmeli personel istihdamına son verilecek.

Sabah gazetesinden Hazal Ateş'in haberine göre, primi yetmeyenler için "halk", vakıf, sandıklar aracılığıyla "iş emekliliği", aylığın belli bir miktarının kesilerek daha erken emekli olma imkânı sağlayan "kısmi erken yaşlılık emekliliği, kesintili erken emeklilik", süre tamamlanması gibi seçenekler değerlendirilecek.

Emeklilikte Yaşa Takılanların sorunlarının çözümü için nasıl bir formül bulunacak?

EYT konusunda AK Parti grubu ve bakanlıkça iki koldan çalışma yürütülüyor. Yıpranma hakkı olmayan ağır işlerde çalışanlara, emekliliğine 3-4 yılı kalanlara her yıl için yüzde 4-5 gibi bir oranda kesinti yapılarak erken emeklilik sağlanması seçenekler arasında bulunuyor. Ayrıca 50 yaş ve üstü çalışanlara iş imkânı için vergi, prim teşviki sağlanması, 9 bin gününü dolduran her 360 gün karşılığı dörtte birinin yaştan düşülmesi formüllerinin her biri teknik olarak değerlendiriliyor.

EYT kesintili, kısmi emeklilik nedir, dünyada uygulamaları var mı?

Kısmi emeklilikle 3600 gününü tamamlayan kadınların 50, erkeklerin de 55 yaşında emekliye ayrılması öngörülüyor. Süre tamamlanmasında da kadınlarda 7 bin 200, erkeklerde 9 gün sigortalılık gününü bitirenlerin yaşa bakılmadan emekli edilmesi söz konusu.

Bazı Avrupa ülkelerinde uygulanan bu modelde yaşı dolduranlar belirli bir kesinti miktarını kabul etmeleri durumunda kısmi erken yaşlılık emekliliğine hak kazanabiliyor. Almanya, Finlandiya gibi ülkelerde uygulanan kesintili emeklilik modeli de tartışılan seçenekler arasında yer alıyor.

Emeklilik için kay yıl kaldıysa her yıl için belli oranda aylıktan kesinti yapılıyor. Örneğin Almanya'da 63 yaşını dolduranlar yıllık yüzde 3.6 oranında kesinti ile erken emekliliği talep edebiliyor. Emekliliklerine 3-4 yıl kalanlara her yıl için yüzde 4-5 gibi oran üzerinden erken emeklilik kesintisi yapılarak emeklilik imkânı verilebilir.

Emeklilikte prim eksiği olanlara EYT var mı?

Prim tamamlama da EYT çalışmalarında konuşulan başlıklardan biri. Buna göre, Eylül 1999'dan önce işe girenler için ilk sigortalı oldukları tarihe göre 5 bin ile 5 bin 975 prim günü isteniyor. Bunu tamamlayanların yaşı dikkate alınmadan böylece emeklilik imkânı doğuyor. Eksik prim günleri borçlanarak tamamlanabilir.

Doğum borçlanmasında her bir çocuk için 720 güne kadar borçlanma hakkı var. Eksik prim günleri isteğe bağlı sigortayla tamamlanması durumunda ödenecek prim günü sayısının kesinlikle 1260 günü geçmemesi gerekiyor. 

Emeklilikte yaşa takılan kaç kişi var, bu kapsamda olanlar ne istiyor?

Belirli yaşın doldurulması, hizmet süresi ya da prim gün sayısı koşullarından herhangi birini tamamlayamayıp emekli olamayanların sayısı 1 milyon 800 bini buluyor. Bunlardan ikisini tamamlayanların sayısı ise 5 milyonun üzerinde. Bu kriterlerden herhangi birini ya da ikisini birden taşımayanların sayısı da 6.5 milyonu geçmiş durumda.

EYT nedir?

Sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 tarihinden önce olanlar EYT’li sayılıyor. Zira 9 Eylül 1999 öncesinde yaş şartı aranmaksızın prim günü ve sigortalılık süresi şartları sağlanarak da emekli olunabilirken, 8 Eylül 1999 tarihinde yapılan değişiklikle prim günü ve sigortalılık süresi şartlarının yanı sıra bir de yaş şartı getirildi.

EYT’li sayılmak için sigorta başlangıcı 9 Eylül 1999 tarihinden önce olup, emeklilik için gereken yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını sağlamış olmak gerekiyor.