8 Eylül 1922: Manisa’nın Düşman İşgalinden Kurtulması

30 Ağustos 1922’deki Dumlupınar Meydan Muharebesi’nin zaferle sonuçlanması üzerine kolordu İzmir’e doğru ilerleyerek Yunan direnişini kırmıştır. İzmir’e doğru kaçan Yunanlılar ve yerli Rumlar kenti ateşe vermiş, günlerce süren yangında tarihin Manisa’ya kazandırdığı büyük kültürel mirasın önemli bir kısmı yok olmuştur. Yaklaşık üç yıl Yunan işgalinde kalan şehir 8 Eylül 1922 tarihinde kurtarılmıştır.1923’de Saruhan adıyla vilayet olan şehrin adı, 1927 yılında Manisa olarak değiştirilmiştir. 

Ali Fuat Cebesoy Paşa, o günlerin derin ızdırabını şöyle anlatıyor:8 Eylülde düşman istilâsından kurtulan Manisa işgal senelerinde çok ıstırap çekmişti. İstirdattan iki üç gün evvel Yunanlılar, halkı katliama tâbi tutmuşlar, baştan başa tarih olan bu şehri ateşe vermişler ve mühim bir kısmını yakmışlardı. Biz, tren istasyonuna girdiğimiz sıralarda Yunan esirleri muhafaza altında ve yürüyüş kolu nizamında kışlaya götürülüyorlardı. Birden bire ortalık karıştı. Siyah çarşaflı bir Türk kadınının dişi bir kaplan gibi Yunan esirlerinden birinin üzerine atılıp altına aldığını ve boğazına sarıldığını gördük. Muhafızların müdahalesiyle esir güçlükle ölümden kurtulabildi. Biraz sonra hâdiseyi öğrendik. Bu siyah çarşaflı kadın Manisa’nın kenar mahallesinde küçük bir evde yavruları ile oturan bir asker karısı idi. Üzerine hücum ettiği Yunanlı da işgalde Manisa Yunan menzilinde vazife görüyordu. 

Gizlice bu eve musallat olan bu düşman askeri ve kendisi gibi tıynetsiz bir kaç arkadaşı kadının yetişmiş kızına tecavüze yeltenmişlerdi. Türk ordusunun Manisa’ya yaklaştığı günlerde de hem bu zavallı Türk kadınının evini yakmışlar ve hem de kızını öldürmüşlerdi. Evlâdının şehadeti üzerine bir çılgın gibi dağlara kaçmış ve ordumuzun Manisa’ya girdiğini öğrenince, kızının intikamını almak üzere katilleri aramağa, tetkike başlamıştı.



Nihayet, katil Yunan askerini görmüş ve onu boğmak ve öldürmek için olanca hiddetiyle üzerine atılmıştı. Manisa’da buna benzer birçok acıklı hikâyeler dinledik. Zalim düşman neler, neler yapmamıştı. Mağlûbiyetlerinin intikamını masum, silâhsız ve müdafaasız halktan alçakçasına almak istemişti. (Cebesoy,2007:115)

8 Eylül 1529 - Kanuni Sultan Süleyman Budapeşte'yi fethetti.