Maraş’ın işgalinde 103 yıl önce düşmana ilk kurşunu sıkarak kentteki Milli Mücadele’nin fitilini ateşleyen Sütçü İmam, vefatının üzerinden 100 yıl geçmesine rağmen gönüllerdeki yerini koruyor.

Çeşitli kaynaklardan derlenen bilgilere göre, Milli Mücadele’nin Maraş’ta simgesi haline gelen ve süt sattığı için “Sütçü İmam” olarak bilinen milli kahraman, 1872’de Fevzipaşa (Bektutiye) Mahallesi’nde doğdu. “Kireçcioğulları”ndan Ömer Efendi ve “Tiyeklioğulları”ndan Emine Hanım çiftinin oğlu Sütçü İmam, Uzunoluk Camii’nde gönüllü olarak imamlık yaptı.

Kentin işgal edildiği dönem, 31 Ekim 1919’da düşmana ilk kurşunu atan Sütçü İmam, düşmanın kovulmasından sonra Maraş Kalesi’ndeki topun idaresini yürüttü.
Abdülmecit halife olunca 101 pare top atmak için kaleye çıkan ve barutun ateş alması sonucu vücudunda yanıklar oluşan Sütçü İmam, kaldırıldığı Alman Eğitim Hastanesinde 25 Kasım 1922’de hayatını kaybetti. Üç kız, bir erkek çocuğu olan Sütçü İmam, Çınarlı Camii Mezarlığı’na defnedildi.

Sütçü İmam adına, ilk kurşunun atıldığı Uzunoluk Meydanı’nda bir anıt ve çeşme, Kıbrıs Meydanı’na Kurtuluş Anıtı yaptırıldı. 1980’den sonra Sıkıyönetim Komutanlığınca Sütçü İmam’ın Çınarlı Camii avlusundaki mezarı türbe haline getirildi.

Kahramanın adı, kentte Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi ile mahalle, cadde, sokak ve okullarda yaşatılıyor.

Akademik çalışmalar başta olmak üzere, Sütçü İmam adına yazılmış çok sayıda kitap ve dergi bulunuyor. Kahramanmaraş Kurtuluş Destanı Panorama Müzesi’nde panoramik (3D) özel çizilmiş resimler, ışık ve ses efektleriyle anlatılan Sütçü İmam olayı, hafızalardaki yerini koruyor.

Düşmana ilk kurşunu 31 Ekim 1919’da ateşledi

Kaynaklara göre, Maraş’ın işgal girişimi 22 Şubat 1919’da İngiliz işgal kuvvetlerinin Albay Max Andriyo komutasında şehre girişiyle başladı. Maraş, 8 ay süren İngiliz işgalinden sonra, 29 Ekim 1919’da Fransızlar tarafından işgal edildi.

Şehrin Fransızlar tarafından işgal edildiğinin ertesi günü sarhoş Ermeni askerleri hamamdan çıkan kadınlara “Burası artık Fransız ülkesi oldu, Fransa’da çarşafla gezilmez” diyerek sarkıntılık yapar. Kadınlar da çığlık atarak “Yok mu bir insaf eli?” diye yardım çağırır.

Ortamı yatıştırmak ve kadınları kurtarmak isteyen Çakmakçı Said ve arkadaşları, Ermeni askerlerince vurularak yere düşer. Bu sırada gönüllü imamlık yaptığı mescidin altındaki dükkanda süt satan Sütçü İmam, tabancasını alarak düşmana karşı ilk kurşunu 31 Ekim 1919’da ateşler.

“Maraş bize mezar olmadan düşmana gülizar olmaz”

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Başkanı Doç. Dr. Cengiz Şavkılı, Türk kadınının peçesine uzanan elin Sütçü İmam tarafından kırıldığını, daha sonra Ermenilerin Sütçü İmam’ın peşine düştüğünü ancak bulamadıklarını aktardı. Sütçü İmam hadisesinin Maraş Milli Mücadelesi’nde şanlı bir direnişin başladığı gün olduğunu aktaran Şavkılı, şunları söyledi: “Sütçü İmam olayı aynı zamanda Maraşlıların kemikleşmiş cesaretinin, yiğitliğinin en güzide şekilde ortaya konulduğu gündür. Maraş halkının bu cesareti, Sütçü İmam’ın şahsında tecelli etmiştir. Nice yiğitler Sütçü İmam’ın açtığı bu yoldan kutsal bir mücadeleye girişmek için meydanlara çıkmışlar, Fransız ve Ermenilere karşı ‘Maraş bize mezar olmadan düşmana gülizar olmaz’ parolasıyla amansız bir savaşa girişmişlerdir.”