Yeni Akit  Ankara

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, 3 Aralık Dünya Engelliler Günü dolayısıyla yaptığı değerlendirmede engelli olmak ve psikolojik engellilik konusuna ilişkin değerlendirmede bulundu.

Doğru belirlenen amaç kişiyi harekete geçiriyor

Zihinsel performansı çok iyi, kendine bir amaç belirlemiş, kendisinin güçlü ve zayıf yönlerini tespit etmiş, güçlü yönlerine odaklanarak oradan bir amaca tutunmuş kişilerin her zaman başarılı ve mutlu olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsanı harekete geçiren şey amaçtır, amacın doğru belirlenmesidir. Psikolojik engelli denilen kişiler, ‘Ben yapamam’ diyen kişilerdir. Öğrenilmiş çaresizlik, ‘Ben beceremem, ben bilemem’ demektir” dedi.

“Etiketlenme” en büyük engel

Engelli bireylerin toplumda en çok karşılaştıkları engelin “etiketlenme” olduğunu söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Toplumda özellikle etiketlenme bu bireyler önünde en büyük engeli oluşturuyor. Kişi ‘Ben engelliyim’ diyerek kenara çekiliyor. Toplumda bu bireylere yönelik zaman zaman ortaya çıkan ‘Aman sen engellisin otur evde’, ‘Sen engellisin şunu yapma’ şeklinde aşırı korumacı yaklaşımlar var. Bu nedenle var olan yetenekleri gelişmiyor. Bunun için engellilere davranma biçimi çok önemli. Fazla şefkat de engellileri olumsuz yönde etkiliyor. Kendilerini acınası hissediyorlar. Böyle durumlarda onlar da depresif oluyorlar” şeklinde bilgi verdi.

Zihni açık kişi her şeye rağmen başarılı oluyor

Kişi engelli olarak dünyaya gelmiş olmasına rağmen eğer zihni açıksa birçok engeli aşılabildiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin zihni çalışıyorsa düşünüp hayal kurup bir teori geliştirebilir, sonra onu hayata geçirebilir. Böylece birçok kişiye ilham verebilir. Herkesin parmakla gösterdiği bir kişi oluyor. O nedenle engellilerin sosyal hayata dahil olmasını arttırmak çok önemli. Toplumun %50’si aslında dezavantajlı %50’si avantajlı.” dedi. Dünya Engelliler Günü dolayısıyla yayınlanan istatistiklerde dünyada engelli oranının yüzde 15 olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu engellilerin yüzde 80’i de maalesef gelişmemiş ülkelerde” diye konuştu.

Duygusal körlükten uzak durulmalı

Engellilere yaklaşımda çok ciddi tutum hataları olduğunu özellikle ortama dahil olmaları konusunda çok yanlış davranıldığını ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Üniversite kapsamında biz bir slogan geliştirdik: Bir kişi ile karşılaştığında ‘Özrüne, özeline ve kutsalına karışma’ diyoruz. Bu üç konuda kişinin sınırlarına girilirse çatışma çıkabiliyor” diye konuştu.

Kişinin güçlü yönlerine odaklanması çok önemli

Engellilerin eğitiminde kişinin güçlü yönlerinin öne çıkarılmasının hedeflendiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin engeli ya da zayıf yönünü değil de güçlü yönlerini arıyoruz. Güçlü yönlerine odaklanmasını sağlamaya çalışıyoruz. Kişi güçlü yönlerine odaklandığı zaman bir müddet sonra kişi o yönlerini güçlendiriyor. Küçük başarılar elde ettikçe de orada hayata tutunuyor. Sosyal kabul görüyor. Bu da insanın hayatı anlamlandırmasında çok önemli ve çok etkili.” dedi.

Psikolojik ihtiyaçların karşılanması da gerekiyor

İnsanın fizyolojik ve biyolojik ihtiyaçları kadar psikolojik ihtiyaçlarının da çok önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kişinin sevme, sevilme, korunma, kendini güvende hissetme gibi ihtiyaçları var. Kişi kendini güvende hissetmezse kendini oraya ait hissetmezse kendini kötü ve yalnız hissediyor. Şu anda özellikle gelişmiş toplumlarda en büyük sıkıntı insanın ilişki ihtiyaçlarını karşılayamaması. Yalnızlık günümüzde en önemli sorunların başında geliyor. İleri yaştaki insanları çocukları ve gençleri olumsuz etkilemeye başladı.” dedi.

Özel eğitimler sayesinde sosyal yönleri güçleniyor

Engelli bireylerin sosyal hayata adapte olmalarında özel eğitimlerin de önemli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Dezavantajlı bireylerin gruplar içerisinde eğitim almaları çok önemli. Sosyal öğrenme bu bireyler açısından da büyük kazanımlar sağlıyor. Sözel olmayan öğrenme güçlüğünde kişi matematiği çok iyi biliyor ama oturup birisiyle sohbet edemiyor. Herkes güldüğü zaman niye gülüyorlar diye anlayamıyor. Sınıfta tek başına kalıyor. Duygusal okur yazarlığı yok. Bir sınıf içerisinde tüm bu yönler gelişiyor. Bunlar duyu bütünleme eğitimi olarak geçiyor. İnsan duyularının her biri tek başına çalışmıyor. Yani büyük bir bütünlük içinde çalışıyor ve bir denge oluşuyor. O denge için muhakkak insanın sürekli ilişki içinde olması gerekiyor, güven içinde olması gerekiyor.”dedi.