1642 yılında İstanbul’da doğdu. Sultan İbrahim’in oğludur. Annesi Rus asıllı Turhan Hatice Sultan’dır. 1648 yılında babası Sultan İbrahim’in öldürülmesi üzerine henüz yedi yaşında iken tahta çıktı. Sultan IV. Mehmet’in çok genç ve tercübesiz olması yüzünden devlet işlerini Saray kadınları ve Saray ağaları yürüttü.



Devlet yönetimine tamamen hakim olan annesi Turhan Sultan 1656 yılında Köprülü Mehmet Paşa’yı Sadrazamlık makamına getirdi. Bu dönemde Venedikliler ile savaşlar yapıldı ve Venedik donanması Çanakkale’de mağlup edildi. 1683 yılında Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında Viyana ikinci kez kuşatıldı ve kuşatmada Osmanlı ordusu bozguna uğradı. Bu olay üzerine Kara Mustafa Paşa idam edildi. Kara Mustafa Paşa’nın idamı ile ordu dağıldı.



Bu tarihten sonra Osmanlı, Macaristan ve Mora’yı kaybetti. 1687’de IV. Mehmet tahttan indirildi, 1693 yılında Edirne’de vefat etti. Cenazesi İstanbul’a gönderilerek Yeni Camii’deki türbesine, annesi Turhan Sultan’ın yanına defnedildi.

IV. Mehmet ava çok meraklı idi. Bu yüzden kendisine “Avcı Mehmet” lakabı takıldı. İyi bir eğitim gören Sultan IV. Mehmet, şiir yazmasının yanısıra musikişinastı. Şiirlerini Vefâî mahlası ile yazdı. IV. Mehmet, döneminde şair, bestekar ve sanatçıları destekledi.