Tüketici hakem heyetlerine büyük güven duyuluyor. 2022’de 635 bin 363 başvurudan 601 bin 961’i hakkında karara varan ve yüzde 50 oranında tüketiciyi haklı bulan bu heyetlere övgü yağıyor.

Süratle karar alıyor

Pek çok başvuru alan tüketici hakem heyetleriyle ilgili detaylar merak ediliyor. İşte merak edilen sorular ve yanıtları:

Tüketici hakem heyetleri ne gibi görevler görüyor? Heyetler kimlerden teşekkül ediyor?

Hakem heyetleri, tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara çözüm üretiyor. Heyetlerde memurların yanı sıra belediye, baro, tacir ya da esnaf ve tüketici örgütü temsilcileri yer alıyor.

Başvuru için parasal sınır var mı?

Tüketici hakem heyetleri 2023 itibarıyla 66 bin TL’nin altında bulunan uyuşmazlıklarla ilgileniyor.

Bu uyuşmazlıklar için ilçe veya il hakem heyetlerine başvuru yapılması gerekiyor.

66 bin TL ve üzerindeki uyuşmazlıkların karara bağlanması amacıyla tüketici hakem heyetlerine başvurulamıyor. Söz konusu uyuşmazlıklar için sırasıyla dava şartı arabuluculara ve tüketici mahkemelerine, tüketici mahkemelerinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemelerine müracaat edilmesi gerekiyor.

Sözlü başvuru yok

İlk etapta ne ya da neler yapılmalı?

Elden, posta yoluyla ya da e-Devlet kapısı üzerinden (https://tuketicisikayeti.ticaret.gov.tr) hakem heyetlerine başvurulabiliyor. Bu itibarla heyetlere sözlü başvuruda bulunulamıyor.

Dilekçelerin, varsa delillerin tüketici hakem heyetlerine sunulması şart.

Hakem heyetlerine Ticaret Bakanlığı’nın internet sayfasında yer alan form kullanılarak müracaat edilebiliyor. Dilekçede başvurucunun adı, soyadı veya unvanı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için TC kimlik numarası, diğer ülke vatandaşları için pasaport ya da yabancı kimlik numarası yer almalı. Başvurucunun tüketici olmaması durumunda ise vergi kimlik numarası, adresi ve varsa diğer iletişim bilgilerinin yanında konu, talep ile uyuşmazlık tutarı ortaya koyulmalı.

İkamet edilen yer önemli

Hangi heyetlerin kapıları çalınabiliyor?

Başvurular, tüketicinin ikamet ettiği yerde bulunan hakem heyetine yapılıyor. İl tüketici hakem heyetleri il sınırları içinde, ilçe tüketici hakem heyetleri ise ilçe sınırları içinde yetkili.

Heyetlerin olmadığı yerlerde başvurular ne şekilde yapılıyor?

Her ilçede tüketici hakem heyeti bulunmuyor. Bazı tüketici hakem heyetlerinin yetki alanları daha geniş şekilde belirleniyor. Bunlar hakem heyeti bulunmayan ilçeleri de kapsayacak şekilde faaliyet yürütüyor.

Tüketici hakem heyetleri bulunmayan yerlerde ise ilgili kaymakamlıklarda bulunan irtibat personeli tarafından başvurular alınarak e-Devlet’e kaydediliyor.

30 Gün müddet

Dilekçeler nasıl inceleniyor?

Tüketici hakem heyetleri incelemeleri dosya üzerinden yapılıyor. Heyetler, gerek görmeleri halinde tarafları dinleyebiliyor.

Tüketici hakem heyetleri uyuşmazlık konusuyla ilgili her türlü bilgiyi ve belgeyi taraflardan ya da ilgililerden isteyebiliyor. İstenen bilgilerin ve belgelerin sunulması için tebliğ tarihinden itibaren en fazla 30 gün süre veriliyor.

Talep edilmesi ve tüketici hakem heyeti başkanınca uygun görülmesi halinde bu süre uzatılabiliyor. İstenen bilgilerin ve belgelerin verilen süre içinde sunulmaması halinde mevcut duruma bakılarak karar veriliyor. Tüketici hakem heyeti başkanı, çözümü özel veya teknik bilgiyi gerektiren durumlarda taraflardan birinin talebi üzerine yahut re’sen bilirkişi görevlendirebiliyor.

Bilirkişi raporunun hazırlanması için verilecek süre de belli. Süre, görevlendirme yazısının bilirkişiye tebliğinden itibaren 15 iş gününü geçmiyor. Bilirkişinin talebi üzerine bu süre 15 iş gününü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabiliyor.

Ne kadar sürede karar veriliyor?

Tüketici hakem heyetine yapılan başvurular başvuru tarih ve sırasına göre en geç 6 ay içinde görüşülüp karara bağlanıyor. Yapılan başvurunun niteliği, dikkate alınarak karar süresi en fazla üç ay daha uzatılabiliyor.

Tarafların ivedi inceleme talebinde bulunması ve talebin başkan tarafından uygun görülmesi halinde ise başvurular tüketici hakem heyetince öncelikle gündeme alınabiliyor.

Kararlar nasıl yerine getiriliyor?

Tüketici hakem heyetlerinin kararları tarafları bağlayıcı nitelikte. Söz konusu kararlar yerine getirilmediği takdirde kararın uygulanması için ilgili icra dairesine başvurulabiliyor.

Taraflar itirazda bulunabiliyor mu?

Taraflar kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde hakem heyetinin veya tüketicinin ikamet ettiği yerde bulunan tüketici mahkemesine, tüketici mahkemesinin olmadığı yerde asliye mahkemesine karara karşı itiraz edebiliyor. Ancak daha önce karar veren tüketici hakem heyetine itiraz amacıyla yeniden başvuru yapılamıyor.

Mahkemeye itiraz aşamasında tüketici 492 sayılı Harçlar Kanunu’nda düzenlenen harçlardan muaf olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca gider avansı ödemekle yükümlü kılınıyor.

Tüketici hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar kesin.

Aşamalar nereden takip ediliyor?

Tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurular e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor.

İki taraf karardan evvel uzlaştığı takdirde nasıl bir yol izlenmeli?

Başvuruya konu uyuşmazlığın karar verilene kadar çözümlenmesi halinde durumun ispatına yönelik bilgiler ya da belgeler tüketici hakem heyetine iletilmeli.