İşte Murat Özdamar’ın sizden gelen sorulara cevapları.

Geriye doğru Bağ-Kur tescili yapılamıyor

¥ Soru: 1997 vergi kaydım var ama Bağ-Kur kaydım olmadı, yapılmadı. Sebebini hatırlamıyorum. Daha sonra tarım Bağ-Kur sigortalısı oldum. 2007 yılından sonra da esnaf Bağ-Kur ile devam ettim. Bağ-Kur girişimi 1997 yılına nasıl alabilirim. Yusuf B.

¥ Cevap: Bağ-Kur Kanununda 2003 yılında yapılan yasal değişiklik nedeniyle verilen altı aylık sürede Bağ-Kur tescilini yaptırmamış olanlar için 4.10.2000 tarihi öncesine Bağ-Kur tescili yapılması mümkün değil. Verdiğiniz bilgilere göre, 2.8.2003 tarihinden önce esnaf Bağ-Kur tescili için Bağ-Kur’a başvurunuz olmamış Bu nedenle mahkeme yoluyla da Bağ-Kur tescilini 1997 yılına götürmeniz mümkün değil.

Fiili Hizmet Zammı işe girişi geri götürmez

¥ Soru: Hizmete başlama tarihim 02.02.1998, prim ödeme gün sayım: 7837, doğum tarihim: 20.05.1980. EYT kapsamında hizmet süremin tamamlanması için 02.02.1998 olan hizmete başlama tarihim mi? yoksa gün ay yıl olarak 18 yaşını doldurduğum doğum günüm mü dikkate alınır? 01.06.2013’den günümüze 212 basın kartı sahibiyim. Hizmet yılımı doğum tarihime göre tamamlamam  gerekirse Basındaki yıpranmam (fiili hizmet sürem) hizmet yılımı öne çeker mi? Çekmez ise 9,5 yıllık basın primim ne olacak. Prim günüme mi ilave olur, olursa emekli maaşımı etkiler mi? Mehmet A.

¥Cevap: Verdiğiniz bilgilere göre 5510 sayılı Kanun kapsamında fiili hizmet zammı hizmetiniz bulunuyor. Öncelikle belirteyim ki, fiili hizmet zammı ilk işe girişi geri götürmez. Fiili hizmet zammı, prim gününe gün ekleme ve 3600 gün bu kapsamda çalışma halinde yaştan indirme işlevi görür. EYT kapsamına giriyorsunuz. Yasa hükmü gereği sigortalılık süresi başlangıcı 18 yaşını tamamladığınız tarihtir. Buna göre 25 yıl sigortalılık süresi 18 yaşını tamamladığınız 20.5.1998 tarihi dikkate alındığında 20.5.2023 tarihinde tamamlanacak. Yani EYT yasası çıkınca 20.5.2023 tarihinde emekli olma hakkınız oluşacak. Prim gününüze, fiili hizmet zammı kapsamındaki hizmetlerinizin dörtte biri oranında gün ilavesi yapılacağından bu kapsamdaki çalışmalar maaşınızı artıracak.

Ölen memurun yetim kızına ölüm aylığı bağlanması

Sigortalının ölümü sonrası geride kalan aile bireyleri yaşadıkları sosyal tehlike nedeniyle gelir kaybına uğrar. Sigortalının ölümü sonrası sosyal tehlikeye uğradığı için geçim sıkıntısı yaşaması muhtemel olan sigortalının dul kalan eşi, bekâr, dul veya boşanmış kız çocuğu ve annesi, uğradığı ölüm sosyal tehlikesine bağlı olarak mahrum kalacağı maddi desteğin yerini alacak sosyal bir yardıma gereksinim duyar.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, sigortalının ölümü sonrası geçimleri sigortalı tarafından sağlanan aile bireyleri olan dul eşi, çocukları ve annesinin-babasının geleceklerini güvence altına almak amacıyla, ölüm sigortası düzenlemesine yer vermiştir.

5510 sayılı Kanun, ölen sigortalının kız çocuğunu, aylık bağlanması gerekene hak sahibi olarak belirlemiştir. 5510 sayılı Kanun, sigortalının bekâr veya boşanmış ya da dul kalmış veya sonradan bu duruma düşmüş olan, sigortalı çalışması bulunmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir ya da aylık almayan kız çocuklarını, hak sahibi olarak nitelendirmiş ve yetim aylığı bağlanmasını öngörmüştür.

5510 sayılı Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, gerek SSK gerek Bağ-Kur gerekse 15.10.2008 tarihinden sonra memur olarak atanmış ve 4/c kapsamında sigortalı sayılanların ölümü halinde kız çocuklarına aylık bağlanması için üç şart öngörmektedir. Bu şartlar; 

1- Türkiye’de veya Yurtdışında Sigortalı Çalışmamak

2- Asli Sigortalı Geliri veya Aylığı Almamak yani Kendisinin Sigortalı Çalışmasına Bağlı Emekli Maaşının bulunmaması,

3-Evlenmemiş, boşanmış veya dul kalmış olmak

Bunun yanında evli olsa bile malul olması şartıyla evli kız çocuklarına da sigortalı çalışmaması, kendi emekli maaşı da bulunmaması şartıyla ölen anne ve babasından yetim aylığı bağlanması mümkün.

Emekli Sandığı kapsamında bulunan memurlar ile Emekli Sandığı emeklisi memurun ölümü halinde kızına aylık bağlanma şartları 5434 sayılı Kanuna göre belirleniyor. Buradaki düzenleme 5510 sayılı Kanundan daha farklı. Bu farklılık bilinmediği veya SSK ve Bağ-Kur sigortalısının ölüm aylığı şartları ile karıştırıldığı için hak kayıpları olabiliyor.

5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre, ölen Emekli Sandığı kapsamındaki memurun kızına aylık bağlanmasında üç şart aranıyor. Bu şartlar;

 1-Yetim kız çocuğunun devlet memuru olmaması, Kamu kurumlarında işçi olmak ve buna bağlı olarak SSK sigortalısı olmak ölüm aylığı almaya engel değildir. Yine Bağ-Kur sigortalısı olan memur yetimleri ölüm aylığı alabilir.

2-5434 sayılı Emekli Sandığı kapsamında emekli maaşı bulunmaması veya 4/c kapsamından emekli olmaması, Yetim kız çocuğunun SSK emeklisi ya da Bağ-Kur emeklisi olması ölen memur anne-babasından Emekli Sandığı kapsamından aylık almasına engel oluşturmaz.

3-Ölen memurun kız çocuğunun evlenmemiş veya boşanmış ya da dul kalmış olması.

Bu üç şartı sağlayan 5434 sayılı Emekli Sandığı kapsamındaki memur yetimleri ölüm aylığı almaya hak kazanır.

Ölüm aylığında beş yıllık hak düşürücü süre bulunuyor. Hakkın doğduğu tarihin üzerinden beş yıl geçmiş ise geriye doğru beş yıla ait ölüm aylığı ödeniyor.

Şu hususu da özellikle belirtelim.  Yetim kız çocuğunun hem annesi hem de babası 5434 sayılı Emekli Sandığı kapsamında ise anneden ve babadan aylık bağlanamıyor. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanun hükümleri gereği kural olarak bir kimseye sadece bir yetim aylığı bağlanabildiğinden memur yetimine sadece bir yetim aylığı ödeniyor. Oysa ölen anne ve babanın SSK veya Bağ-Kur kapsamında bulunması halinde iki yetim aylığı bağlanabiliyor.