SERDAR KILIÇ / İSTANBUL

‘’Artık belediye mi çözüm buluyor devlet mi çözüm buluyor acilen çözülmesi ve gündeme gelmesi gereken ve hatta çözümlenene kadar gündemden düşmemesi gereken İstanbul gibi bir metropolün en büyük sorunlarından biridir. Belki de en büyük sorunudur.’’

Bu ifadeleri ekşi sözlük’te bir kullanıcı İstanbul’daki otopark sorunu için yazdı. Otopark ve İstanbul kelimelerinin yazıldığı internette bu gibi ifadeler en üstlerde çıkıyor. İstanbul yeni bir yerel seçimlere hazırlanırken gündemde mega kent’in sorunları da var. O sorunların arasında trafik ön sıralarda yer alıyor. Ama vatandaşlar sadece trafik sorunu değil, evlerine geldiklerinde park sorunu da yaşıyor.

Her gün milyonlarca aracın trafiğe çıktığı İstanbul’da artık ana caddelerden ara yollara kadar her bölgede trafik yaşanıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, son bir yılda trafiğe 624 bin 938 taşıt girdi. En çok taşıt kaydı 65 bin 769 ile temmuzda gerçekleşti. TÜİK'in 2023 yılı kasım ayı raporunda İstanbul'da trafiğe kayıtlı motorlu taşıt sayısı 5 milyon 370 bin 73'e ulaştığı belirtildi.

Bu araçlar sadece ana yollarda bir yerden bir yere gitmiyor. Kentin özellikle çarpık yapılaşma ve otoparksız alanları olan semtlerinde büyük sorun teşkil ediyor.

Araştırmalara göre, yaşam sürelerinin 3,5 yılını trafikte harcayan kent sakinleri, gidecekleri yere ulaştıklarında bu sefer de park yeri bulma sorunuyla yüzleşiyor. Son olarak AA’nın hazırladığı bir rapor da otopark sorunu gündeme geldi. Raporun sonuç bölümünde; ‘Yaşam sürelerinin 3,5 yılını trafikte harcayan kent sakinleri, gidecekleri yere ulaştıklarında bu sefer de park yeri bulma sorunuyla yüzleşiyor. Evinin önünde dahi park alanı bulmakta zorlanan İstanbullular, zamanlarının bir kısmını da otopark aramak için kaybediyor.’’ deniliyor.

ÇÖZÜM AVRUPA MODELİ Mİ?

Çözümün ise Avrupa modeli olduğunu belirten uzmanlar var; Avrupa modelinde ikametgahı neredeyse bir araç sahibi orada yıllık vereceği bir ücret karşılığında park yapabiliyor. Farklı bir semte gittiğinde ise oradan bilet almak zorunda kalıyor. Bu durumda Araç hareketliliği minimuma düşülürken araç sahipleri toplu taşımaya yöneliyor.

Ancak bu durumda İstanbul için sorunu kökten çözmüyor. Keza zaten var olan araç sayısı ortalama 10 dairenin olduğu bir binanın yarısı kadar ediyor. Yani araçlar hareket etmese, başka bir alana park etmese bile bir sokaktaki araç sayısı o sokaktaki araç sahiplerine yetmiyor.

OTOPARKSIZ BİNALAR VE PANDEMİ

1999 Gölcük depremi sonrası İstanbul’da başlayan kentsel dönüşümde binaların alt zeminlerde otopark şartı konulmuştu. Ancak binaların yapılırken ‘’çekme’’ alanları kısıtlı olunca bu kural esnetildi. Yeni binaların otoparksız yapılması, hızla artan araç sayısı ile park sorununu da beraberinde getirdi.

2020 yılında Türkiye’de zirvesini yaşayan koronavirüs pandemisi de bireysel araçlanmayı iki katına çıkardı. Verilere göre; 2020’den önce kısmen bulunan park alanları toplu taşıma kullanmak istemeyen vatandaşların araçlara yönelmesi ve yeni araç alımları ile neredeyse akşamın geç saatlerinde ‘’imkansız’’ hale geldi.

OTOPARKLAR YETERSİZ KALIYOR

İBB iştirak şirketlerinden İSPARK AŞ bünyesinde, 20 bin 73'ü yol üstü, 62 bin 642'si açık ve 40 bin 764'ü de kapalı olmak üzere toplam 123 bin 479 araç kapasiteli 753 otopark işletiliyor.

Kamu ve özel kurumlara ait 6 bin 442 otoparkın ise 1 milyon 20 bin 428 araç kapasitesi bulunuyor.

Kentte 10 bin 863 araç kapasiteli 29 otoparkın inşası, 2 bin 51 araçlık 5 otoparkın ihale süreci, 4 bin 569 araçlık 8 otoparkın uygulama proje çalışmaları, 316 bin 832 araçlık 1173 otoparkın ise etüt çalışmaları devam ediyor.

İSPARK’IN OTOPARKLARI YETERSİZ VE PAHALI

Bazı semtlerde ise büyük ispark otoparkları bulunuyor ama bunlarda ücret olarak vatandaşın cebini yakıyor. En son Ekim 2023’de düzenlenen zamlarla;

Beşiktaş, Beyoğlu, Fatih, Kadıköy, Şişli, Bakırköy, Eyüp, Sarıyer ile Güngören'in de aralarında bulunduğu birinci ve ikinci bölgedeki kapalı katlı ve açık otoparklarda ücret tarifesi 0-1 saat arası 33 liradan 52 liraya, 1-2 saat arası 42 liradan 66 liraya, 2-4 saat arası 47 liradan 73 liraya, 4-8 saat arası 65 liradan 101 liraya, 8-12 saat arası 86 liradan 134 liraya, 12-24 saat arası da 130 liradan 202 liraya yükseltildi.

Adalar, Arnavutköy, Başakşehir, Esenyurt, Sultanbeyli, Şile'nin aralarında bulunduğu üçüncü bölgede ise 0-1 saat arası 23 liradan 36 liraya, 1-2 saat arası 29 liradan 45 liraya, 2-4 saat arası 37 liradan 58 liraya, 4-8 saat arası 47 liradan 73 liraya, 8-12 saat arası 72 liradan 112 liraya, 12-24 saat arası 94 liradan 146 liraya çıkartıldı.

Abonelik fiyatlarında zam geldiği ispark’lara araç bırakmak asgari ücretle çalışan vatandaş için hayal. Yeni bir seçime giderken bugünlerde İstanbul’da park yeri sorunu vatandaşın en üst gündeminde yer alıyor. Sorunu çözecek ise siyasi irade ve sürdürülebilir bir kurallar zinciri.