MUHAMMET KUTLU / ANKARA - Mayıs 2010’da Gazze’ye doğru yola çıkan Mavi Marmara gemisine İsrail’in uluslararası sularda gerçekleştirdiği baskın, Ankara ve Tel Aviv arasında ipleri koparmıştı. 10 Türk vatandaşının hayatını kaybettiği saldırıyla birlikte iki ülke arasında atılan köprüler, yıllar süren müzakereler sonucunda yeniden kurulma aşamasında. Başbakan Binali Yıldırım, bir süredir İsrail ile yürütülen müzakerelerde gelinen aşamayla ilgili bir basın toplantısı düzenleyerek kamuoyunu bilgilendirdi. “Mutabakat metninde iki tarafça uzlaşıldı ve parafe edildi. İlişkilerin normale dönmesine ilişkin süreç başlamış oldu” diyen Başbakan Yıldırım, “Yarın, Dışişleri Bakanlığı Müsteşarımız ve muhatabı tarafından imzalanacak. Bu imzadan sonra onay süreçleri başlayacak. Onlar da bakanlar kurulunda bizde ise Meclis’te olacak onaylama. Akabinde de karşılıklı büyük elçiler faal hale gelecek” dedi. 

20 MİLYON DOLAR TAZMİNAT

“Bu noktaya nasıl gelindi, anlatmakta fayda var” ifadelerini kullanan Başbakan, “31 Mayıs 2010 tarihinde Mavi Marmara gemisine yapılan baskın sonrası İsrail ile diplomatik ilişkilerimizi askıya almıştık. Sayın Netanyahu, Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ı arayarak özür dilemişti. Bu ilişkilerin düzelmesi için atılan ilk adımdı. Ama Türkiye’nin şartı sadece özür değildi. Şartlarımızdan bir tanesi özellikle Filistin’e uygulanan ambargoların hafifletilmesi ve insani yardımların, yatırımların önünün açılması. Diğer konu da Mavi Marmara baskınında hayatını kaybeden vatandaşlarımıza tazminat ödenmesi. Bu iki hususta da mutabakat metninde karar alındı. Hayatını kaybeden vatandaşlarımızın yakınlarına 20 milyon dolar tazminat ödenecektir. Bu mutabakatın uzun sürmesinin nedeni, Gazze’de yaşayan Filistinlilerin günlük yaşamda karşı karşıya kaldıkları zorluklardır. Bu hususta uzun uzun görüşmeler yapıldı ve nihayet burada bir karara varıldı” diyerek, varılan mutabakatla ilgili detayları paylaştı. 

“ABLUKA KALKMIŞ OLUYOR”

Başbakan Binali Yıldırım, “Bu amaca yönelik olarak cuma günü ilk gemimiz 10 bin tonu aşkın insani yardımla Aşdot Limanı’na hareket edecektir. Böylelikle abluka, Türkiye’nin öncülüğünde kalkmış oluyor. Gazze bölgesi başta olmak üzere elektrik ve su ihtiyacı için çalışmalara da başlanacak” dedi.  

Başbakan Yıldırım, gazetecilerin “Yardımı hangi kurumlar yapacak?” şeklindeki sorusuna, “Yardım AFAD kapsamında olacak. Buna katılan birçok kurum var. Koordinasyonu AFAD yürütecek” cevabını verdi. 

ÖNCELİK EKONOMİK İŞBİRLİĞİ

Başbakan, bir gazetecinin sürecin nasıl işleyeceğine yönelik sorusunu ise, “Anlaşma yarın imzalanacak. Daha sonra Bakanlar Kurulu Meclis’e havale edecek. Normalleşme her alanı kapsıyor. Öncelik olarak ekonomik ve bölgesel işbirliği önde geliyor” diye cevapladı.  

Yıldırım, elçilerin ne zaman atanacağına ilişkin soruya da, “En kısa sürede. En kısa süre demek, bu mutabakatın onaylanmasından sonra başlar. Sonraki süreç haftalar anlamına gelir. Dışişleri Bakanlığı en uygun ismi atar” karşılığını verdi. 

Bu mutabakat yıllar aldı. Bu önemli bir adımdır. Bundan sonrası gelişmelere göre değerlendirilecek. Bu bakımdan İsrail hükümetine de, Türk hükümetine de görevler düşmektedir. İlişkileri normalleştirmek hem Türk, hem İsrail halkının yararınadır. 

Tazminatı anlaşma yürürlüğe girdikten sonra İsrail tarafı toptan yatıracak ve bunun hak sahiplerine ulaştırılması Türkiye’nin teminatı altında olacak. Bu ikili anlaşmadır. İkili anlaşma diğer anlaşmaların üzerindedir. Geçerli olan anlaşma bu olacaktır. Şehit olan vatandaşlarımızın yakınlarıyla da görüşmeler çok öncesinden yapılmıştır, gerekirse tekrar yapılabilecektir.

GAZZE ELEŞTİRİLERİNE CEVAP

Gazze konusundaki eleştirileri cevaplayan Binali Yıldırım, “Orada bir fiili durum var. Oradaki insanların dünya ile ilişkisi yok. Gayri insanî şartlarda ölüm kalım mücadelesi veriyorlar. Öncelik en temel ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamaktır. Türkiye, mazlumların hamisi olduğunu ortaya koymuştur. Kim ne derse desin bunu önemsiyoruz” mesajını verdi. 

Yardım malzemelerinin Gazze’ye nasıl götürüleceğine ilişkin soruyu cevaplandıran Başbakan, “Her şey Türkiye’nin gözetimi ve kontrolünde. Orada tahrip olmuş yok olmuş yapıların yeniden yapılmasıdır. Bu amaca yönelik her türlü faaliyet, tarafımızdan koordine edilecek. İsrail hükümetinin işbirliğiyle kolaylaştırılacak” dedi.

TÜRKİYE HEP FİLİSTİN’İN YANINDA OLACAK

İsrail’le varılan anlaşmayı açıklayan Başbakan Binali Yıldırım, “Filistin-Türkiye Dostluk Hastanesi’nin hizmete alınması için anlaşılan diğer bir husus. TOKİ’nin Gazze’de konut projesinin önü de açılmış oluyor. Sanayi bölgesinin hızlandırılması için mutabakata varıldı. Filistinli kardeşlerimizin nefes almasını bu mutabakatla sağlıyoruz. Türkiye, Filistin’in haklı davasının arkasında olacak” dedi. 

TÜRKİYE’DEKİ HAMAS OFİSİ

Başbakan Yıldırım, Türkiye’deki HAMAS ofislerinin kapatılıp kapatılmayacağına yönelik bir soruya da, “Türkiye’de Filistin’in ilişkilerinin takip edilmesi için diplomatik mekanizmalar olmaya devam edecek” cevabını verdi. 

İHH ANLAŞMAYA MESAFELİ

Gazze’ye Özgürlük Filosu ve Mavi Marmara organizatörü İHH İnsani Yardım Vakfı’ndan İsrail ile yapılan anlaşmaya tepki geldi. İHH, sosyal medya hesabı üzerinden yayınladığı 13 maddelik bildiride anlaşmaya niçin karşı çıktıklarını anlattı. İHH’dan yapılan açıklamada, “Gazze ablukası hukuksuzdur ve büyük bir insanlık suçudur. Bu hukuksuzluk bir an önce sonlandırılmalıdır” denildi. Gazze’ye gönderilecek malzemelerin İsrail’in Aşdod limanına indirilmesi üzerinde anlaşmaya varılması durumunda bunun ablukanın yumuşamasını değil aksine resmi olarak tanınmasını sağlayacağına dikkat çeken İHH, “Türkiye bu riske girmemelidir” çağrısını yaptı.

İHH, Gazze halkının yararına olacak şeyin, malların giriş ve çıkışının Gazze Limanı’ndan yapılması olduğunu kaydetti. 

Açıklamada, “Basına yansıdığı şekilde gerçekleşecek bir anlaşma Gazze’deki sorunun sadece insani yardıma indirgendiğini göstermektedir ki; bu da eksik bir yaklaşımdır. Gazze’deki insani yardım sorunu, sıkıntının sadece bir kısmıdır. Gazze’deki sorun temel olarak özgürlük odaklıdır. Gazze halkı da herkes gibi seyahat etme ve ticaret yapma özgürlüğüne sahip olmalıdır. Bu konuların gündeme alınması gerekmektedir” ifadelerine yer verildi.

CEZA TAZMİNATI ÖDESİNLER 

Katliamda rol alan İsrailliler aleyhine açılan davaların düşürülmesine de karşı çıkan İHH, Yürütülen görüşmelerde Mavi Marmara davalarının telaffuz bile edilmemesi görüşündeyiz. Davaların düşürülmesi anlaşmanın gizli veya açık hiçbir şekilde parçası olmamalıdır” vurgusunu yaptı. İHH, tazminat konusunda ise İsrail’in “lütuf değil ceza tazminatı” ödemesini istedi. “Mahkemelerde çıkartılan yakalama kararı Interpol’e dahi gönderilemezken İsrail, İHH ve gemi katılımcılarını terör listesine almıştır” denilen İHH’nın açıklamasında, “Şunu da hatırlatmak isteriz ki; tarih bize, İsrail’in hiçbir sözünü tutmadığını ve hiçbir uluslararası anlaşmaya sadık kalmadığını öğretmiştir” vurgusu yapıldı.