Tarih
8 Mart 2005: Aslan Mashadov'un vefatı (Çeçen Mücahid Lider)
Onlar; yaşadıkları döneme maddi manevi anlamda damga vurarak iz bırakıp gittiler. Bugün, Çeçenistan’ın Mücahid Lideri Aslan Mashadov’u hayırla yâd ediyoruz.
Çeçen lider Aslan Mashadov, 21 Eylül 1951 tarihinde Kazakistan’ın Karaganda Eyaleti’ne bağlı Osakar Kentine bağlı Şakay Köyü’nde doğdu. 1957 yılında altı yaşındayken Çeçenistan’a döndü. 1972 yılında Tiflis’te okuduğu askeri okuldan topçu olarak mezun oldu. 1981 yılında Leningrad askeri akademisini bitirdi. Rusya’nın Uzakdoğu bölgeleri ile Macaristan ve Baltık ülkelerinde görev yaptı. 1992’de Albay rütbesi ile Rus ordusundan istifa ederek ayrıldı.
1992’den itibaren Çeçenistan’ın ilk devlet Başkanı Cahar Dudayev’in sağ kolu olarak görev yaptı ve Çeçenistan Ordusu’nun kuruluşunda önemli görevler üstlendi. Dudayev tarafından önce Genel Kurmay Başkan Yardımcılığı görevine ve ardından da (1994-1996 yılları arasında) Genelkurmay Başkanlığına atandı. 1995 yılında Çeçen Ordusu’nda General rütbesine yükseltildi. 1996 yılında Rusya başsavcılığı tarafından hakkında soruşturma başlatıldı. 2 Mart 2000 yılında Rusya’da hakkında arama emri çıkartıldı. 2002 yılından beri de Rusya tarafından kırmızı bülten ile aranmaktaydı.
31 Ağustos 1996 tarihinde Rus tarafını temsil eden Aleksandr Lebed ile ünlü Hasavyurt anlaşmasını imzalayan heyetin başında yer aldı. 16 Ekim 1996 yılında koalisyon hükümeti başbakanlığına atandı.
27 Ocak 1997’de yapılan seçimlerde oyların yüzde 59.1’ini alarak Dudayev’den sonra Çeçenistan’ın ikinci devlet başkanı oldu. 1999’da Çeçenistanda Şeriat yönetimine geçildiğini açıkladı ve parlamento feshedildi. 12 Mayıs 1997’de Boris Yeltsin’le Gümrük Anlaşması ve diğer bazı uluslararası anlaşmalara imza attı.
1999’da Şamil Basayev Dağıstan’a girince, Moskova, Mashadov ile teması kesti. Mashadov’un devlet başkanı olarak normal görev süresi 2001’de bitti. Ancak, ikinci savaş nedeniyle seçim yapılamadığı için devlet başkanlığı görevini hâlâ sürdürdüğünü ileri sürmekteydi. Mashadov, Ocak 2003 yılında 1999’da kendisi tarafından feshedilen parlamento tarafından görevinden alındı.
Aslan Mashadov, 2003 ve 2004 yıllarında düzenlenen seçimlere girmekten de men edilirken, Rusya 2004 Eylül ayında, Kuzey Osetya’ya bağlı Beslan’da bir okulun kuşatılması eyleminden ve bunu takip eden kanlı olaylardan Mashadov ile bağlantıları olanları sorumlu tuttu. Mashadov ise sivillere yönelik saldırıları kınadığını kaydederek, eylemden Rusya’nın Çeçenistan’da attığı adımlar nedeniyle eziyet çekenlerin intikamını almak isteyenlerin sorumlu olduğunu belirtti.
Aslan Mashadov’un 2005 Şubat ayında ateşkes ilan ederek Kremlin yönetimine barış görüşmeleri yapma önerisi, Moskova tarafından reddedildi. Mashadov, son olarak Çeçenistan’da barış için Rus Asker Anaları Komitesi ile temsilcisi Ahmed Zakayev aracılığıyla Avrupa’da görüştü. Mashadov, Rus yöneticilere sık sık yaptığı barış masasına oturma çağrılarıyla tanınan ılımlı bir liderdi. Mashadov son günlerde Putin’in danışmanlarının Putin’e yanlış bilgi verdiklerini ve kendisinin devlet başkanı ile yarım saat görüşebilmesi durumunda Çeçenistan sorununun barış yoluyla çözebileceklerini vurgulamaktaydı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 8 Mart 2005 tarihinde Rusya Federal Güvenlik Servisi Başkanı Nikoly Patruşev ile görüşmesinin ardından yapmış olduğu açıklamada Mashadov’un öldürülmesi operasyonuna katılanlara devlet nişanları verileceğini bildirdi.