Suriye’de Esad rejimi gitti. Gözler Suriyelilerin ne zaman ülkelerine döneceğine çevrildi. Bayramın ardından hızlanan tersine göçte sınır kapılarında zaman zaman yoğunluklar sürüyor. Sadece Türkiye’den değil, özellikle Avrupa’dan dönüşler, Avrupa ülkelerinin teşvikleri ile bir rekora doğru gitmeye başladı.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin (UNHCR) açıkladığı rakamlara göre, Esad rejiminin düşmesinden bu yana bir milyondan fazla Suriyeli mülteci ülkesine dönüş yapmış durumda. Bu rakam Suriye savaşının başladığı 2011’den bu yana görülmemiş bir rekor olarak kayda girdi.

UNHCR, 2025 yılında toplam 3,5 milyon mülteci ve yerinden edilmiş kişinin ülkesine dönebileceğini düşünüyor.

TÜRKİYE’DEN DÖNÜŞLER NE DURUMDA?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 11 Aralık'ta, "Suriye'de barış ortamı kök saldıkça inanıyorum ki gönüllü geri dönüşlerin sayısı da zamanla artacaktır" ifadesini kullanmıştı. Ancak, göç idaresi yetkilileri ve sivil toplum temsilcileri henüz Suriyelilerin yoğun bir kitlesel dönüşünün gerçekleşmediğine dikkat çekiyor.

Dönüş şartları ise Suriyeliler için oldukça yoğun; Suriye'ye gönüllü geri dönüş yapmak isteyen Suriyelilerin belli aşamaları aşması gerekiyor. Gönüllü geri dönüş yapmak isteyenler, ilgili göç idaresi müdürlüklerine giderek başvuru yapıyor. Ardından 'gönüllü geri dönüş formu' dolduruluyor. Suriyeliler bu formu imzaladıktan sonra, çıkış yapmak istediği sınır kapısına ulaşıyor.

Kapıda suç kaydı ya da vergi borcu olup olmadığı gibi bilgilerin yanı sıra kimlik kontrol ediliyor. Dönüşü uygun görülen Suriyelinin geçici koruma statüsü sonlandırılıyor, elindeki geçici koruma kimlik belgesi alınarak imha aşaması başlıyor ve Suriyeliler kalıcı olarak ülkesine dönüyor.

Bugüne kadar 50 bini aşkın Suriyelinin döndüğü asıl dönüşlerin ise yaz aylarında okulların kapanması sonrası yaşanması bekleniyor.

DÖNÜŞLER NEDEN YAVAŞ?

Kesin dönüşlerin yavaş olmasının sebebi Suriyelinin bekleyen önemli zorluklar hâlâ mevcut; sağlık ve eğitim hizmetlerindeki eksiklikler, bazı bölgelerde devam eden güvenlik tehditleri ve yüksek işsizlik oranları ciddi endişe kaynağı oluyor.

Aynı zamanda, geçmişteki insan hakları ihlallerinin tekrarlanmasını önlemek için uluslararası baskının devam etmesi gerekiyor. Yani Suriyelilerin güvenli bir ülkeye dönmek istiyor.

BM Mülteciler Yüksek Komiseri, Belçika’nın başkenti Brüksel’de düzenlenen Suriye konulu bir konferansta; ‘’Barınma, elektrik, su, sanitasyon, eğitim, istihdam... Kısacası, kendi ülkelerinde kendileri ve aileleri için bir gelecek inşa edebilmeleri için onlara nasıl fırsatlar sunabiliriz? Ve en önemlisi, güvenliklerini ve haklarına saygıyı nasıl garanti altına alabiliriz?’’ ifadesi kullandı.