VAHYİN DİLİNDEN

(١٣) وَكُلَّ اِنْسَانٍ اَلْزَمْنَاهُ طَٓائِرَهُ فٖي عُنُقِهٖؕ وَنُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقِيٰمَةِ كِتَاباً يَلْقٰيهُ مَنْشُوراً
(١٤) اِقْرَأْ كِتَابَكَؕ كَفٰى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسٖيباًؕ

Esirgeyen, bağışlayan Allah'ın adıyla

(13) Her insanın sorumluluğunu omuzuna yükledik. Kıyamet gününde insana, açılmış vaziyette önüne konulacak olan bir kitap çıkaracağız.

(14) “Oku şimdi kitabını! Bugün kendini yargılamak üzere kendi nefsin yeter!”

(İsrâ Suresi )         (Meâl Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı)

TEFSİRİ:

“Sorumluluk” diye çevirdiğimiz 13. âyetteki tâir kelimesi sözlükte “kuş” demek olup burada mecaz olarak sorumluluk anlamında kullanılmıştır. İslâm’dan önce Araplar, bir işi yapmanın hayırlı olup olmayacağını anlamak için bir kuşu salıverirlerdi. Kuşun sağ tarafa doğru uçması hayra, sol tarafa doğru uçması şerre işaret sayılırdı. Bu sebeple tâir kelimesi “şans, uğur, talih” anlamında da kullanılmaya başlandı. Buradan hareketle tefsirlerde tâir kelimesine “kader” mânası verildiği gibi, “hayır ve şer, mutluluk ve mutsuzluk, amel, rızık, yükümlülük” gibi değişik açıklamalar da getirilmiştir (bk. Kurtubî, X, 233-234).

Bize göre bunlar içinde tercihe en uygun olanı “amel ve yükümlülük” anlamıdır; bunu “sorumluluk” diye ifade etmek daha uygun düşmektedir. Âyetin devamında gelen “kitap” yani amel defteri kavramı da bunu desteklemektedir. Buna göre herkes kendinden sorumludur; her insan yaptığı ile kendini bağlamış, sorumluluk altına girmiştir, sonucunu da önüne amel defteri konularak görecektir.

Bundan önceki âyetlerde İsrâiloğulları’nın tutumlarına, ardından da Kur’an’ın işlevine atıfta bulunuldu; İslâmî literatürde tevhid, nübüvvet ve âhiret şeklinde özetlenen dinî hakikatler üzerinde durularak inanıp iyi işler yapanların büyük ecir alacakları, inanmayanları da “elem verici bir azap” beklediği; Allah’ın, bildirilmesi gerekli her konuyu ayrıntılarıyla açıkladığı ifade edildi.

Bütün bunlardan sonra 13. âyette artık insanlar için mazeret kalmadığı belirtilmek üzere, mahşer meydanında toplanan herkesin sorumluluğunun kendi omuzunda olacağı; 14. âyette de her insana, “Oku şimdi kitabını! Bugün kendini yargılamak üzere kendi nefsin yeter!” denileceği bildirilmektedir.

Kaynak : Kur'an Yolu Tefsiri Cilt: 3 Sayfa: 469

 

ALLAH RESÛLÜ'NDEN (Sallelahu Aleyhi ve Sellem)

GÜNÜN SÖZÜ: 

GÜNÜN FOTOĞRAFI:




KISSADAN HİSSE:

ADAM, OĞLU VE EŞEĞİ

Zamanın birinde, yaşlı bir adam ile genç oğlu, yanlarına eşeklerini de alarak pazara gitmek üzere yola çıkarlar.

Adam ve oğlu, eşeğin yanında yürürken, yanlarından geçen bir köylü onları görüp şöyle der:

“Siz aptal mısınız? Eşek binmek için değilse ne içindir?”

Bunun üzerine adam, oğlunu eşeğin sırtına bindirir ve yollarına bu şekilde devam ederler.

Ancak çok geçmeden, karşıdan gelen bir grup insanla karşılaşırlar. Grubun içinden biri, yüksek sesle konuşur:

“Şu bencil çocuğa bakın! Babası yürürken, o eşeğe binmiş!”

Adam, bu sözler üzerine oğluna eşekten inmesini söyler ve bu kez kendisi biner.

Bir süre sonra, bir grup kadının yanından geçerler. Kadınlardan biri, adamın haline bakarak çıkışır:

“Zavallı çocuk yürürken, sen koskoca adam olarak eşeğe binmeye utanmıyor musun?!”

Ne yapacağını bilemeyen adam, çaresizce oğlunu da eşeğe bindirir. Bu şekilde yollarına devam ederler.

Derken, kasabaya varırlar. Çevredeki insanlar bu manzarayı görüp gülüşmeye, parmaklarıyla onları göstermeye başlarlar. Adam, neden güldüklerini sorunca birisi şöyle der:

“Koskoca adam ve koskoca çocuk, birlikte zavallı bir eşeğe binmeye utanmıyor musunuz?”

Bunun üzerine adam da, oğlu da eşekten iner. Ne yapacağını kara kara düşünmeye başlar.

Sonunda bir çözüm bulurlar: Bir sırık keserler, eşeğin ayaklarını bağlayarak sırığa asarlar ve sırığı omuzlarında taşıyarak yollarına devam ederler.

Pazar yerindeki köprüden geçerken, kalabalığın alaycı bakışları altında yürürler. Ancak, eşeğin arka ayaklarını bağlayan ip gevşer. Bir çifte atan eşek, çocuğun omzundaki sırığın ucunu elinden kaçırmasına neden olur.

Eşek, köprüden suya düşer ve ön ayakları bağlı olduğu için canını kurtaramaz.

O sırada orada bulunan yaşlı bir adam der ki:

“Bu size ders olsun. Herkesi memnun etmeye çalışırsanız, sonunda kimseyi memnun edemezsiniz.”