Çelebi Hüsameddin, 1225 yılında Konya’da doğdu. Mevlânâ’nın neslinden gelenlere verilen Çelebi adı ile Hüsameddin’in Mevlânâ’nın kanından gelmiş bir kişi olduğu sanılmamalıdır. Buradaki “Çelebi”, efendi, kibar, nazik bir insan manasına kullanılan bir kelime olup halkın sevdiği kişilere verdiği bir lakaptır. Çelebi Hüsameddin’in adı, Hüsameddin Hasan’dır.

Mevlânâ Mesnevî’sini, eserin birçok yerinde “Hak ziyâsı, Hak nuru, ruh cilâsı, dinin ve gönlün hüsâmı (kılıç), cömert Hüsâmeddin” gibi vasıflarla övdüğü Hüsâmeddin Çelebi’nin teşvikiyle yazmıştır. Hüsâmeddin, Mevlânâ’nın dost ve yakınlarının Hakîm Senâî’nin Hadîkatü’l-hakîka’sını veya Ferîdüddin Attâr’ın Mantıku’t-tayr ve Musîbetnâme’sini okuduklarını görüp böyle bir eserin onun tarafından da yazılmasını gönlünden geçirdi ve bu düşüncesini Mevlânâ’ya söyledi. Mevlânâ da sarığının arasından Mesnevî’nin ilk on sekiz beytini ihtiva eden bir kâğıt çıkarıp ona verdi ve kâtipliğini yaparsa devamını yazdırmaya hazır olduğunu belirtti.

Eserini bu olaydan sonra yazmaya başlayan Mevlânâ Mesnevî beyitlerini söylemiş, yazma işi bazen sabahlara kadar devam etmiştir.



Mesnevî’nin her cildine başlarken Hüsâmeddin Çelebi hakkında övgülü ifadeler kullanan Mevlânâ bazen eserini “Hüsâmînâme” adıyla anmıştır. Mesnevî’nin yazılmasına Hüsâmeddin’in sebep olduğunu belirterek kendisine minnet ve şükran duygularını açıklamıştır. Hüsâmeddin Çelebi’nin yazdığı Mesnevî nüshası günümüze ulaşmamıştır.



Konya Yûsuf Ağa Kütüphanesi’ndeki bir nüshada onun yazdığı nüshadan yapılan bazı nakiller bulunmaktadır. Hüsâmeddin Çelebi Konya’da 12 Şâban 683 (24 Ekim 1284) tarihinde vefat etmiş ve Mevlânâ’nın başucuna defnedilmiştir.