Temmuz 2024’te Şili’nin kuzeyindeki Calama kentini vuran 7.4 büyüklüğündeki deprem, yerin 125 kilometre derinliğinde meydana gelmesine rağmen beklenenden çok daha güçlü sarsıntılar oluşturdu. Bu durum, bilim insanlarını şaşırtırken, Austin Teksas Üniversitesi’nden araştırmacılar depremi “süper güçlendiren” yeni bir mekanizma keşfetti.

Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, bu kadar derin depremlerin genelde daha az hissedilmesi gerekirken, Calama’daki sarsıntının şiddetli olmasının ardında “termal kaçak” (thermal runaway) adlı yeni bir jeolojik süreç yer alıyor.

Bu mekanizma, klasik “kuruma kaynaklı gevrekleşme” teorisinin sınırlarını aştı. Bilim insanları, depremin 650 °C'lik sıcaklık sınırını geçip çok daha derin ve sıcak alanlara yayıldığını, bu sırada sürtünmenin ısı üretip fay hattını daha da zayıflatarak kırılmayı hızlandırdığını ortaya koydu.

 

Araştırmanın başyazarı Dr. Zhe Jia, “Bu tür orta derinlikli depremlerin bu kadar güçlü olması alışılmadık. Yüzeye etkisi neredeyse sığ depremler kadar büyük. Amacımız, bu tür olayları daha iyi anlayarak erken uyarı ve afet planlamasına katkı sağlamak” dedi.

Austin Teksas Üniversitesi’nden ekip, Şilili ve Amerikalı araştırmacılarla birlikte sismik veriler, GNSS (uydu konumlandırma) ölçümleri ve bilgisayar simülasyonlarıyla kırılmanın nasıl yayıldığını ve sıcaklık faktörlerini analiz etti.

Prof. Thorsten Becker, “Bölgede başka büyük bir depremin bekleniyor olması, araştırmaların önemini artırıyor. Bu tür veriler, altyapı planlaması ve acil müdahale sistemleri açısından kritik,” açıklamasında bulundu.