TAHSİN HAN

Amerikan sciencealert sitesinin verdiği sevindirici gelişmenin haberinde şu ifadeler kullanıldı: 50 yıldan uzun bir süre önce keşfedilen mantar bileşiği vertisilin A, uzun zamandır kanserle mücadeledeki potansiyel yetenekleri nedeniyle takdir ediliyordu. Bilim insanları, bileşiği ilk kez yapay olarak sentezlemeyi başardılar; bu da onu daha ayrıntılı olarak inceleyebilecekleri ve potansiyel olarak yeni kanser tedavileri geliştirebilecekleri anlamına geliyor.

Laboratuvarda isteğe bağlı olarak vertisilin A üretebilmek büyük bir ilerleme. Doğada sadece mikroskobik bir mantarda az miktarda bulunur ve çıkarılması çok zordur.

Daha önce vertisilin A'nın karmaşık kimyasal yapısı ve doğasında var olan kararsızlık, sentezini zorlaştırıyordu, ancak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve Harvard Tıp Fakültesi'nden araştırmacılar bu iki sorunun da üstesinden geldi.

Buradaki kilit nokta, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT), kimyageri Mohammad Movassaghi'nin daha önce vertisilin A'dan sadece birkaç atomla farklılık gösteren benzer bileşikleri sentezlemek için kullandığı yaklaşımı yeniden ele almanın bir yolunu bulmaktı.

 

Movassaghi, "Bu ince yapısal değişikliklerin sentetik zorluğu nasıl önemli ölçüde artırabileceğini artık çok daha iyi anlıyoruz" diyor .

"Artık elimizde, izole edilmelerinden 50 yıldan fazla bir süre sonra ilk kez onlara erişebileceğimiz ve ayrıca daha ayrıntılı çalışmalar yapmamızı sağlayacak birçok tasarlanmış varyant üretebileceğimiz bir teknoloji var."

Vertisilin A molekülleri temelde birbirine kaynaşmış iki özdeş yarıdan oluşur ve bu da dimer molekülü olarak bilinir . Yapımı basit gibi görünse de, bileşiğin oluşması için vertisilin A'nın 3 boyutlu yapısının tam olarak düzenlenmesi gerekir.

Araştırmacılar, vertisilin A'yı oluşturmak için birkaç yöntem kullandılar; molekülleri ekleme sırasını değiştirdiler ve sentez sırasında kırılgan bağların kopmasını önlediler. İki yarısı bir araya getirildikten sonra vertisilin A'nın bazı fonksiyonel gruplarını "ortaya çıkaran" 16 adımlı süreçleri, araştırmacılara ihtiyaç duydukları hassas 3 boyutlu yapıyı sağladı.

Movassaghi , "Öğrendiğimiz şey, olayların zamanlamasının kesinlikle kritik olduğuydu. Bağ oluşum olaylarının sırasını цnemli цlзьde değiştirmek zorunda kaldık“ diyor.

Araştırmacılar, yeni sentetik bileşiklerini ve bunun çeşitli varyasyonlarını, çocuklarda görülen agresif bir beyin kanseri türü olan diffüz orta hat gliomasının (DMG) laboratuvarda yetiştirilen hücreleri üzerinde test ettiler.

 

Vertisilin A ile ilişkili moleküllerin daha önce DMG hücrelerini öldürmede umut vaat ettiği gösterilmişti ve bu durum laboratuvarda yetiştirilen kanser hücreleri üzerinde yapılan yeni testlerde de tekrar gözlemlendi.

Daha detaylı bir analiz, yeni sentetik bileşiğin hücre içindeki hedef proteinleri etkilediğini de ortaya çıkardı.

Verticillin A'nın ilk kez sentezlenmesiyle birlikte, kanserle nasıl etkileşime girdiğini ve tedavilere nasıl uyarlanabileceğini anlamaya yönelik çalışmalar tamamen yeni bir seviyeye taşınabilir.

Harvard Tıp Fakültesi'nden kimyasal biyolog Jun Qi, "Doğal bileşikler ilaç keşfi için değerli kaynaklar olmuştur ve kimya, kimyasal biyoloji, kanser biyolojisi ve hasta bakımı alanlarındaki uzmanlığımızı entegre ederek bu moleküllerin terapötik potansiyelini tam olarak değerlendireceğiz" diyor.

Araştırma, Amerikan Kimya Derneği Dergisi'nde yayınlandı.