Dil devriminden sonra Türkçe literatürüne giren ve "istemek" fiilinden türeyen istem kelimesi, bir eylemin ya da durumun gerçekleşmesini talep etme veya güçlü bir arzu duyma halini ifade eder. Pozitif bilimler ve felsefe gibi alanlarda sıklıkla karşılaşılan bu kelime, günlük dildeki beklenti ve niyet kavramlarıyla da yakından ilişkilidir.

İstem TDK Sözlük Anlamı Nedir?

Türk Dil Kurumu'na (TDK) göre istem kelimesi, kullanıldığı bağlama göre iki temel anlam taşır: İlki, bir şeyin gerçekleşmesi yönünde beklenti içinde olmak; ikincisi ise bir şeye rağbet etmek, o şeyin gerçekleşmesini kuvvetle ummak veya arzu duymaktır. Bu anlamlar doğrultusunda istem, temel olarak bir yönelimi ve iştiyakı işaret eder.

İstem Kelimesinin Felsefi ve Psikolojik Kullanımı

İstem kelimesi, felsefe ve psikoloji gibi terimsel alanlarda daha derin bir anlam kazanır. Bu disiplinlerde istem, sadece bir arzu değil, aynı zamanda düşüncenin somut bir eyleme dönüşme sürecini veya iradeyi de nitelendirir. Bu kökten türeyen "istem dışı" ve "istemsizce" gibi ifadeler hem gerçek anlamda hem de terim anlamında yaygın olarak kullanılır. Örneğin, "istemsizce" ifadesi, kişinin kendi iradesi dışında gerçekleştirdiği eylemleri tanımlar.

İstem kelimesiyle eş ve yakın anlamlı olarak kullanılabilecek sözcükler arasında Arzu, Talep, Niyet, Beklenti, Arz, İştiyak, Şevk ve İçtepi sayılabilir. Bu kelimenin günlük hayattaki kullanımına örnek vermek gerekirse: "Bazen çok sinirlenip istemsiz bir şekilde yakın çevremdeki insanların kalbini kırıyorum." cümlesinde, eylemin kişinin kontrolü dışında gerçekleştiği vurgulanmaktadır.