Yaklaşık 13 asır önce literatüre giren ve özellikle Karacaoğlan ve Yunus Emre gibi halk ozanlarının şiirlerinde sıklıkla karşılaşılan "yalvaç" kelimesi, eski Türkçe kökenli bir sözcüktür. Bu kelime, "haber getirmek, müjdelemek ve uyarmak" anlamlarına gelen "yalabaç" kelimesinden türemiştir. Yalvaç, temel olarak hem haberci hem de kutsal bir görevi yerine getiren aracı anlamlarını taşır.

Yalvaç Kelimesinin TDK Sözlük Anlamı Nedir?

Türk Dil Kurumu'na (TDK) göre yalvaç kelimesinin iki temel anlamı bulunmaktadır. İlk ve en yaygın anlamı, kendisine kutsal kitap indirilmiş olan dört büyük peygamberi (Resul) ifade eder. İkinci anlamı ise daha genel kapsamlı olup, insanları hak yoluna davet eden, ilahi emirleri tebliğ eden ve cennetle müjdeleyen kişileri tanımlamak için kullanılır. Bu tanım, yalvacın hem habercilik hem de manevi aracılık görevini vurgular.

Eski Türklerde Yalvaç Kime Denirdi?

Yalvaç sözcüğü, İslamiyet öncesi ve sonrası dönemlerde, özellikle Eski Türkler arasında "peygamber" kelimesi yerine kullanılan bir eş anlamlıydı. Bu kullanım, kelimenin taşıdığı "haberci" ve "aracılık eden" anlamlarıyla doğrudan ilişkilidir. Eski Türk inancına göre yalvaç, Allah katından inen vahiyleri insanlara tebliğ etmekle görevli olan, ilahi mesajı insanlara ulaştıran kişi demektir.

Yalvaç kelimesiyle anlamdaş veya yakın anlamlı olarak kullanılabilecek diğer sözcükler arasında; Ulak (haberci), Resul (elçi, peygamber), Nebi (peygamber), Peyami ve Münhi (haber getiren) sayılabilir. Bu eş anlamlılar, kelimenin tarih boyunca haber taşıma ve tebliğ etme görevini merkezine aldığını göstermektedir.