Neolitik Çağ, tarih öncesi devirlerin üçüncü ve en dönüştürücü aşamasıdır. Klasik olarak "Cilalı Taş Devri" adıyla da bilinen bu dönem, Mezolitik Çağ’ın ardından gelerek insanlık tarihinde köklü değişikliklerin yaşandığı bir süreci ifade eder. Bilimsel literatürde Neolitik terimi, genellikle M.Ö. 10.000 yıllarından başlayıp bölgesel farklılıklarla Bakır Çağı’na (Kalkolitik) kadar süren zaman dilimini kapsar. Bu çağın en belirgin özelliği, insanların doğadan hazır gıda toplama (avcılık ve toplayıcılık) alışkanlığını terk ederek, kendi besinlerini üretmeye başlamasıdır.

Bu dönemdeki en büyük devrim, tarımın ve hayvancılığın başlamasıdır. İnsanlar buğday, arpa gibi tahılları yetiştirmeyi ve koyun, keçi gibi hayvanları evcilleştirmeyi öğrenmiştir. Üretici yaşama geçiş, beraberinde kalıcı yerleşim ihtiyacını doğurmuş; mağara hayatından çıkılarak ilk köylerin ve kentlerin temelleri atılmıştır. Bu yerleşik düzen, nüfus artışını, sosyal yapının karmaşıklaşmasını ve yeni teknolojilerin gelişimini tetiklemiştir.

Neolitik Çağın En Önemli Özellikleri Nelerdir?

Neolitik Çağ, yalnızca yaşam biçimini değil, kültürel ve ekonomik yapıyı da derinden etkileyen birçok önemli gelişmeye sahne olmuştur:

* Üretici Yaşam: İnsanlar, tarım (ziraat) yaparak ve hayvanları evcilleştirerek besin zincirinde aktif üretici konuma geçmiştir. * Yerleşik Düzen: Kalıcı yerleşim yerleri (höyükler) inşa edilmiştir. Anadolu’da bu döneme ait en önemli örneklerden biri kerpiç evlerin bulunduğu Çatalhöyük’tür. * Ekonomi ve Ticaret: İlk kez takas usulü (mal değişimi) ticaret ortaya çıkmıştır. * Teknolojik Gelişim: Buğday öğütmek için değirmen taşları ve besin saklamak için çömlekçilik gibi yeni alet ve teknikler geliştirilmiştir. * İnanç Sistemi: Yerleşik hayatın getirdiği düzenle birlikte inanç sistemleri gelişmeye başlamış, özellikle bereket ve doğurganlığı temsil eden Ana Tanrıça (Kybele) kültü yaygınlaşmıştır.

Neolitik yerleşim yerlerinin mimarisi dikkat çekicidir. Güvenlik ve toplumsal bağları güçlendirme amacıyla evler genellikle kerpiçten, birbirine bitişik nizamda inşa edilirdi ve aralarında sokak bulunmazdı. Evler birkaç odadan oluşur, duvarlar ise beyaz kil sıva ile kaplanırdı. Bu dönemde yapılan kazılarda tarım aletleri, süsleme eşyaları ve günlük kullanılan çömlekler bulunması, Neolitik Çağ insanının hem pratik hem de estetik ihtiyaçlara yönelik üretim yaptığını göstermektedir. Neolitik Çağ, insanlığın medeniyet yolculuğunda atılan en büyük adımı temsil eder.