Mars Express’in kaydettiği yeni görüntüler, rüzgarın Mars’ı şekillendirmeye devam ettiğini gösterdi. Rüzgarlar nedeniyle Mars yüzeyinde dev yardang yapıları oluştuğu görüldü.

Mars, dev volkanları, derin kanyonları ve antik nehir yataklarıyla tanınsa da gezegenin yüzeyini şekillendiren en etkili güçlerden biri hala rüzgar. Atmosferi Dünya’ya kıyasla son derece ince olmasına rağmen Mars’taki güçlü ve süreklilik gösteren rüzgarlar, zaman içinde yüzeyi adeta bir kumlama makinesi gibi aşındırıyor. Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Express yörünge aracı tarafından kaydedilen son görüntüler de  bu sürecin ne kadar etkileyici sonuçlar doğurabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.

Rüzgarın oyduğu dev yapılar

Mars Express’in Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası (HRSC) ile elde edilen görüntü, Eumenides Dorsum dağlarının kuzey ucunda yer alan ve “yardang” olarak adlandırılan sıra dışı oluşumları gösteriyor. Bu yapılar, çevresindeki daha yumuşak yüzeylerin rüzgarla aşınması sonucu geride kalan uzun, dar sırtlar ve tepelerden oluşuyor. Görüntüdeki yardangların tamamının aynı yöne doğru eğilmiş olması, bölgedeki hakim rüzgar yönünü doğrudan yüzeyden okunabilir kılıyor.

Yaklaşık Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan bu manzara, basit kum dalgalarından çok daha fazlasını temsil ediyor. Onlarca kilometre boyunca uzanan düzenli aşınma desenleri, rüzgarın aynı malzemeyi defalarca işleyerek uzun zaman içinde şekillendirdiği karmaşık bir jeolojik süreci yansıtıyor.

Öte yandan yardangların bulunduğu bölge, Mars’ın en tozlu ve en geniş jeolojik oluşumlarından biri olan Medusae Fossae Formasyonunun bir parçası. Aynı zamanda, gezegenin en büyük volkanik alanlarından biri olan Tharsis bölgesine de görece yakın bir konumda yer alıyor. Görüntüde dikkat çeken unsurlardan biri de, yardangların altında ve çevresinde görülen “plakalı akış” yapıları. Bu yapılar, geçmişte bölgeden akan lavların yüzeyde kabuk bağlaması, alt kısımdaki lavın akmaya devam etmesiyle oluşmuş, kırılarak yer değiştiren katı lav “sal”larını andırıyor.
Bilim insanları, yardangların bu plakalı lav akışlarının üzerinde oluşmuş olabileceğini değerlendiriyor. Bu durum, bölgede önce volkanik faaliyetlerin yaşandığını, daha sonra ise rüzgarın devreye girerek yüzeyi yeniden şekillendirdiğini gösteriyor. Başka bir deyişle, Mars yüzeyi katman katman yazılmış uzun bir jeolojik tarihe sahip.

Görüntülerde ayrıca görece taze görünen büyük bir çarpma krateri de yer alıyor. Kraterin etrafını saran dalgalı kenarlara sahip geniş enkaz örtüsü, çarpma sırasında yüzeye saçılan malzemeyi net biçimde ortaya koyuyor. Dolayısıyla ilk bakışta Mars, ölü bir gezegen gibi görünse de, bu tür görüntüler gezegenin halen aktif olarak değiştiğini kanıtlıyor.

Haber Kaynağı: Space