Trafikte sıkça karşılaşılan ve sürücüler arasında gerginliğe neden olan "çakarlı araç" meselesine hukuk noktayı koydu. Sanılanın aksine, bir aracın üzerinde yanıp sönen ışıkların (çakar) olması, o araca her koşulda yol verilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. İşte geçiş üstünlüğüyle ilgili bilmeniz gereken hukuki detaylar:

1. "Çakarlı Araç" ile "Geçiş Üstünlüğü" Aynı Şey Değil

Bir aracın sadece çakarının yanması, diğer sürücülerin kenara çekilmesini gerektiren bir imtiyaz değildir. Geçiş üstünlüğü; sadece ambulans, itfaiye, polis, AFAD ve organ nakil araçları gibi kanunda açıkça sayılan araçlara, o da sadece "görev halindeyken" tanınmıştır.

 

2. İki Şart Birlikte Olmalı: Siren + Çakar

Kanuna göre bir aracın geçiş üstünlüğünü kullanabilmesi için sadece ışıklı uyarı (çakar) yeterli değil. Sesli uyarı (siren) ve çakarın aynı anda açık olması şarttır. Eğer sadece çakar yanıyor ancak siren kapalıysa, bu aracın acil bir görevde olmadığı kabul edilir ve geçiş üstünlüğü doğmaz.

 

3. Makam ve Koruma Araçlarında "Acil Görev" Şartı

Bakan ve koruma araçları otomatik bir geçiş üstünlüğüne sahip değildir. Üstünlük kişiye değil, görevin niteliğine tanınır.

Hangi Durumda Yol Verilir? Bakanın resmi ve acil bir görev kapsamında olması, bu esnada hem çakarın hem de sirenin açık olması durumunda.

Hangi Durumda Yol Verilmez? Rutin intikaller, protokol ziyaretleri, toplantıya yetişme veya program yoğunluğu gibi haller "acil görev" sayılmaz. Bu durumlarda sürücülerin yol verme zorunluluğu yoktur ve yol vermemek ceza doğurmaz.

 

4. Bakanlıklar Arasındaki "Acil Görev" Farkı

İçişleri, Sağlık ve itfaiye gibi alanlardaki bakanlıklarda doğası gereği acil görev kavramı mevcuttur. Ancak ekonomi, kültür, tarım veya çevre gibi bakanlıkların genel ve sürekli bir acil görev statüsü bulunmamaktadır. Bu makamların günlük programları için siren açarak yol talep etmesi hukuka aykırıdır.

 

Sonuç: Yetki İstismarına Dikkat!

Acil bir görevi bulunmayan bir makam sahibinin siren açarak geçiş üstünlüğü talep etmesi, yetkinin amacı dışında kullanılmasıdır. Uzmanlar uyarıyor: "Makam eşittir otomatik geçiş üstünlüğü" diye bir kural yoktur. Kanun önünde öncelik kişide değil, kurtarılması gereken can ve mal güvenliğindedir.