Havacılık sektörü teslimat gecikmeleri ve tedarik zinciri sorunlarıyla boğuşurken Comac, kendisini dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarı olan Asya-Pasifik'te Boeing ve Airbus'a potansiyel bir rakip olarak konumlandırıyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh, Comac'ın zamanla küresel bir rakip haline geleceğini ifade ediyor. Walsh, önümüzdeki 10-15 yıl içinde Boeing ve Airbus'ın yanında Comac'ın da önemli bir oyuncu olarak konuşulacağını öngörüyor.

ASYA-PASİFİK PAZARINDA TEDARİK ARAYIŞI

Analistler, Asya-Pasifik bölgesinde yeni bir uçak üreticisine duyulan ihtiyacın altını çiziyor. Bölgedeki havayolu şirketleri, Boeing ve Airbus'taki teslimat gecikmelerinin yanı sıra motor kıtlığı ve tedarik zinciri darboğazları nedeniyle baskı hissediyor. Gümrük tarifeleri ve ticari gerginlikler de üretim sektöründeki zorlukları artırarak büyüme stratejilerini etkiliyor. IATA verilerine göre küresel taşıyıcılar yeni uçaklar için her zamankinden daha uzun süre bekliyor. Bu durum filo yaş ortalamasını yükseltirken, yakıt verimliliği düşük eski uçakların kullanımda kalması operasyon maliyetlerini artırıyor. Havayolu şirketleri için sipariş ile teslimat arasındaki bekleme süresinin yaklaşık yedi yıla çıkması, Comac'ı bir seçenek olarak öne çıkarıyor.

BÖLGESEL GENİŞLEME VE YENİ SİPARİŞLER

Çin içinde aktif hizmette olan 150'den fazla Comac jeti bulunurken, şirketin uçakları Laos, Endonezya ve Vietnam'da da uçuş gerçekleştiriyor. Brunei merkezli GallopAir büyük bir sipariş verirken, Kamboçya'nın da yaklaşık 20 uçak almayı planladığı belirtiliyor. Sektör temsilcileri, havacılık piyasasındaki oligopol yapının kırılması için Comac'ın katılımını memnuniyetle karşılıyor. Hükümet desteği ve düşük fiyat avantajı, Comac uçaklarını özellikle gelişmekte olan pazarlardaki düşük maliyetli havayolları için cazip kılıyor. Filipinler merkezli Cebu Pacific gibi şirketler, 2030'lu yıllarda Comac'ın sunduğu seçeneklerin kendileri için ilgi çekici olabileceğini değerlendiriyor.

SERTİFİKASYON SÜREÇLERİ VE OPERASYONEL ZORLUKLAR

Comac, Asya-Pasifik'teki genişlemesinin yanı sıra Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı'ndan (EASA) sertifika almak için de çalışmalarını sürdürüldüğünü duyurdu. Düzenleyiciler, C919 üzerindeki test uçuşlarına devam ediyor ancak Avrupa sertifikasının alınmasının 2028 hatta 2031 yılını bulabileceği öngörülüyor. Şirketin önünde teknik ve operasyonel engeller de bulunuyor. Çin yapımı ve Batı üretimi parçaların, uçuş kontrollerinin ve yazılımların uyumlu hale getirilmesi teknik bir zorluk teşkil ediyor. Ayrıca Boeing ve Airbus'ın on yıllardır sahip olduğu bakım, onarım ve pilot eğitimi altyapısının kurulması süreci de Comac için aşılması gereken bir diğer eşik olarak görülüyor.

KÜRESEL REKABET VE PAZARIN GELECEĞİ

Comac'ın tek rakibi Boeing ve Airbus değil. Brezilyalı Embraer da bölgedeki düşük maliyetli taşıyıcılardan aldığı siparişlerle yerini sağlamlaştırıyor. Öte yandan Boeing ve Airbus, teslimat gecikmelerinin düzelmeye başladığına dair sinyaller vererek bölgedeki güçlü varlıklarını korumaya çalışıyor. Comac'ın sipariş rakamları üzerindeki belirsizlikler de tartışma konusu olmaya devam ediyor. Şirket, C919 için binin üzerinde sipariş aldığını belirtse de şu ana kadar teslim edilen uçak sayısı oldukça düşük bir seviyede kalıyor. Comac, altyapı ve teslimat kapasitesi gibi temel sorunları çözmediği sürece havacılık sektörünün devleri bölge gökyüzündeki hakimiyetlerini sürdürecek gibi görünüyor.