ABD merkezli teknoloji devi Google’ın, Gazze’de on binlerce sivilin hayatını kaybettiği savaş sürerken İsrail ordusuyla bağlantılı bir şirkete yapay zeka desteği sağladığı iddiaları, küresel ölçekte tartışma yarattı. Washington Post’un incelediği belgelere göre, eski bir Google çalışanı şirketin kendi etik ilkelerini ihlal ettiğini belirterek ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na başvuruda bulundu.

Muhbirin sunduğu şikayette, Temmuz 2024’te İsrail Savunma Kuvvetleri’yle ilişkili olduğu belirtilen bir e-posta adresinden Google Cloud birimine teknik destek talebi iletildiği aktarıldı. Talebin, İsrail ordusuyla çalışan CloudEx adlı şirket adına yapıldığı, hava görüntülerinin analizinde Google’ın Gemini yapay zeka sisteminin daha isabetli sonuç üretmesinin istendiği ifade edildi. Söz konusu analizlerin, insansız hava araçları, zırhlı araçlar ve sahadaki askerlerin tespitine yönelik olduğu belirtildi.

Belgeler, Google bünyesindeki ekiplerin bu talep üzerine dahili testler gerçekleştirdiğini ve teknik öneriler sunduğunu ortaya koydu. CloudEx çalışanının daha sonra sorunun çözüldüğünü bildirdiği kaydedildi. Bu durum, Google’ın kamuoyuna açıkladığı yapay zeka ilkeleriyle açık bir çelişki olarak yorumlandı. Şirketin o dönem yürürlükte olan politikalarında, yapay zekanın silah sistemleriyle bağlantılı alanlarda ve uluslararası hukukla çelişen gözetim faaliyetlerinde kullanılmayacağı taahhüt ediliyordu.

 

Eski çalışanın SEC’e sunduğu başvuruda, Google’ın bu süreçte yatırımcıları ve düzenleyici kurumları yanıltmış olabileceği vurgulandı. Şikayette, Gemini sisteminin Gazze savaşında kullanıldığı, bu savaşta 70 bini aşkın Filistinlinin yaşamını yitirdiğine dair uluslararası raporların bulunduğu hatırlatıldı. Muhbir, şirket içinde yapay zeka etiğine ilişkin denetim mekanizmalarının genellikle katı şekilde uygulandığını, söz konusu çatışma bağlamında ise tamamen göz ardı edildiğini ifade etti. Bu yaklaşım, İsrail söz konusu olduğunda kuralların esnetildiği yönünde sert eleştirilere yol açtı.

Google cephesi iddiaları reddetti. Şirket sözcüsü, Washington Post’a yaptığı açıklamada verilen yanıtın standart müşteri desteği kapsamında olduğunu, ileri düzey teknik katkı sağlanmadığını savundu. Ayrıca destek talebinin sınırlı harcama yapan bir hesaptan geldiği, bu koşullarda yapay zekanın kapsamlı askeri kullanımının mümkün olmadığı ileri sürüldü. Ancak şirket belgelerinde, bulut video analizi hizmetlerinin belirli bir süre ücretsiz sunulduğu ve nesne takibi özelliklerinin kolaylıkla erişilebilir olduğu bilgisi yer aldı.

Tartışmalar, Google’ın Şubat 2025’te yapay zekanın silah ve gözetim amaçlı kullanımına karşı olan prensiplerini geri çekmesiyle daha da alevlendi. Bu karar, çalışanların protestolarına rağmen alındı. Aralık ayında Pentagon’un Gemini sistemini kullanmaya başladığını duyurması, teknoloji devinin askeri kurumlarla ilişkilerinin giderek derinleştiğine işaret ediyor.

 

SEC, İsrail ordusu ve CloudEx ise basının yorum taleplerine yanıt vermedi. Uzmanlar, her SEC başvurusunun soruşturmaya dönüşmediğini hatırlatsa da ortaya çıkan belgelerin teknoloji şirketlerinin savaş suçları bağlamındaki sorumluluğunu yeniden gündeme taşıdığı görüşünde birleşiyor. İnsan hakları savunucuları, Gazze’deki yıkım sürerken küresel şirketlerin etik söylemlerle ticari çıkarlar arasındaki tercihlerinin daha yakından sorgulanması gerektiğini vurguluyor.

Bu ifşa, yalnızca bir şirketin iç uygulamalarını tartışmaya açmakla sınırlı kalmıyor. Aynı zamanda, Filistinlilerin maruz kaldığı sistematik şiddetin, yüksek teknoloji aracılığıyla nasıl daha da derinleştirildiğine de gözler önüne seriyor.

Mirat Haber