Rusya’nın 2022’de başlayan işgaliyle birlikte ağır kayıplar veren Ukrayna’da, hem cephedeki askerlerin geleceğini güvence altına almak hem de derinleşen demografik krize karşı adım atmak amacıyla askerlere ücretsiz sperm ve yumurta dondurma imkanı sağlanıyor.

BBC’nin haberine göre; Rusya’nın geniş çaplı işgalin ardından ağır kayıplar veren Ukrayna, savaşın yalnızca cephede değil demografik yapıda da yıkıcı sonuçlar doğurduğunu kabul ediyor. Bu tablo karşısında hükümet, cephede görev yapan askerlerin sperm ve yumurtalarını ücretsiz olarak dondurmasına imkan tanıyan bir programı hayata geçirdi.

35 yaşındaki Ulusal Muhafız askeri Maxim, doğu cephesine yakın bir noktadan yaptığı telefon bağlantısında, kararını BBC’ye açık biçimde özetliyor: “Erkeklerimiz ölüyor. Ukrayna’nın gen havuzu yok oluyor. Bu, ulusun hayatta kalma meselesi.”

Eşiyle birlikte Kiev’de bir kliniğe başvuran Maxim’in sperm örneği devlet desteğiyle donduruldu. Hayatını kaybetmesi halinde eşi bu örneği kullanarak çocuk sahibi olabilecek. Maxim’e göre mesele yalnızca ölüm riski değil; sürekli stres, insansız hava araçlarının tehdidi ve cephe koşulları doğurganlığı da etkiliyor.

 

NÜFUS KRİZİ SAVAŞLA DERİNLEŞTİ

Ukrayna, işgalden önce de ciddi bir nüfus azalması yaşıyordu. Savaşla birlikte tablo ağırlaştı. Cephede hayatını kaybedenlerin önemli kısmı genç ve sağlıklı erkekler. Buna ek olarak milyonlarca kişi, çoğu kadın ve çocuk, ülke dışına çıktı. Dört yıl geçmesine rağmen önemli bir bölümü geri dönmedi.

Kiev’de kış aylarında süren füze saldırıları ve enerji altyapısına yönelik bombardıman, günlük yaşamı zorlaştırıyor. Soğuk ve belirsizlik ortamında doğum oranları hızla düştü.

Kiev Devlet Üreme Tıbbı Merkezi Direktörü Oksana Holikova, kliniğe başvuran hamile hasta sayısının savaşın başından bu yana yarı yarıya azaldığını belirtiyor. Hastalarının yaklaşık yüzde 60’ının antidepresan kullandığını söyleyen Holikova, “Kadınlar hamile kalmaktan korkuyor. Sığınaklara koşarak doğum yapmak istemiyorlar” diyor.

Holikova’ya göre stres, adet düzensizliklerinden kısırlık sorunlarına kadar geniş bir etki alanına sahip. Ayrıca “ertelenmiş hayat sendromu” olarak tanımladığı bir durum yaygın: Evlilik ve çocuk gibi büyük kararlar belirsizlik nedeniyle askıya alınıyor.

 

RUSYA AİLEMİZİ YOK ETTİ

Savaşın hukuki boyutu ise hala tam olarak netleşmiş değil. Katerina Malyshko ve eşi Vitaly, tüp bebek tedavisi görüyordu. Üç embriyo hazırdı ve transfer planlanıyordu. Ancak Vitaly bir Rus güdümlü bombasıyla hayatını kaybetti.

Klinik, başlangıçta Katerina’nın embriyoları kullanamayacağını bildirdi. Genç kadın mahkemeye başvurdu. Altı ay süren hukuki sürecin ardından hakim Katerina lehine karar verdi. “Kararı okuduğumda hem ağladım hem sevindim. Bu bizim ailemizdi” diyor.

 

KATILIM SINIRLI

Programın en büyük sorunu ise katılımın sınırlı kalması. Kiev’deki devlet merkezine şu ana kadar yalnızca birkaç düzine asker başvurdu. Yetkililer talebin artmasını bekliyor.

Maxim’e göre mesele, erkeklerin konuyu konuşmaktan kaçınması. “Psikolojik sorunlar çok yaygın ama erkekler ketum” diyor. Çözüm önerisi net: Askerler askere alındıklarında kimlik tespiti için DNA örneği verdikleri gibi, sperm dondurma seçeneği de sistematik biçimde sunulmalı.

Ukrayna yönetimi için bu program, savaşın ortasında atılmış küçük ama stratejik bir adım olarak görülüyor. Cephede verilen kayıplar telafi edilemese de, devlet en azından “gelecek nesiller” için bir güvence oluşturmayı hedefliyor.