COVID-19'a neden olan SARS-Cov-2 virüsünün mutasyon geçirmeye devam ettiği zaten biliniyor. Ancak “Cicada” (BA.3.2) olarak adlandırılan yeni bir varyantın yeniden ortaya çıkması, uzmanların dikkatini yeniden bu virüse çevirmiş durumda.

İlk kez 2024’te görülen bu varyant, bir süre geri planda kaldıktan sonra yeniden ve hızla yayılmaya başladı. Avrupa’da son aylarda COVID vakalarının yaklaşık yüzde 30’undan bu varyantın sorumlu olduğu belirtiliyor.

Uzmanlara göre şu ana kadar varyantın daha ağır hastalığa yol açtığına dair bir kanıt yok. Ancak genetik yapısındaki farklılıklar nedeniyle mevcut aşıların bu varyanta karşı daha az etkili olabileceği değerlendiriliyor.

OMİCRON’UN YENİ TÜREVİ

BA.3.2 varyantı, 2021'de ortaya çıkan Omicron varyantı soyundan geliyor. Ancak bu yeni varyant, virüsün hücrelere girişini sağlayan “spike” (diken) proteininde 70 ila 75 oranında genetik değişiklik taşıyor.

Bu protein aynı zamanda aşıların hedef aldığı ana yapı olduğu için, değişimler bağışıklık sisteminin virüsü tanımasını zorlaştırabilir.

Araştırmacılar BA.3.2’yi ilk kez Kasım 2024’te Afrika’da tespit etti. 2025 boyunca yayılmaya başlayan varyantın, 2026 Şubat itibarıyla en az 23 ülkeye ulaştığı bildirildi.

Bu hafta virüs ABD'ye de sıçradı.

AŞILARIN ETKİSİ NEDEN DÜŞEBİLİR?

Virginia Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Doç. Dr. Kyle B. Enfield'a göre mevcut COVID-19 aşıları, son yıllarda baskın olan JN.1 varyantı ve türevlerine karşı geliştirildi. Ancak BA.3.2, bu varyantlardan genetik olarak belirgin şekilde ayrılıyor.

Enfield, The Conversation'da kaleme aldığı yazıda bunu şöyle açıklıyor: "Uzun yıllar sonra gördüğünüz birini tanımak mümkündür, ancak görünümündeki değişiklikler nedeniyle bu biraz zaman alır. Virüs de benzer şekilde değiştiğinde, bağışıklık sistemi onu tanımakta gecikebilir."

Bu da şu anlama geliyor: Aşılar hâlâ koruyucu olsa da, bağışıklık sisteminin yeni varyanta karşı tepki vermesi daha uzun sürebilir.

DAHA BULAŞICI OLABİLİR, AMA DAHA AĞIR DEĞİL

BA.3.2’nin en dikkat çeken özelliği, bağışıklık sisteminden kısmen kaçabilmesi. Bu nedenle daha fazla kişiyi enfekte etme potansiyeline sahip olduğu düşünülüyor.

Ancak mevcut verilere göre daha ağır hastalık yapmıyor ve ölüm oranını artırdığına dair de kanıt yok.

Yine de özellikle kronik hastalığı olan bireyler için risk devam ediyor.

UZMANLARDAN KORUNMA UYARISI

Yeni varyantın yayılmasıyla birlikte uzmanlar temel korunma önlemlerinin önemini yeniden hatırlatıyor.

Enfield, "Özellikle kaliteli maskelerin (N95/KN95) kullanımı, el hijyeni ve hastalık belirtileri gösterildiğinde evde kalmak, bulaşma zincirini kırmak açısından kritik," diyor.

Uzmana göre, kalabalık ve kapalı ortamlarda geçirilen sürenin azaltılması da enfeksiyon riskini düşüren önemli bir faktör. Risk grubunda yer alan kişilerin ise bireysel durumlarına uygun önlemler için sağlık profesyonellerine danışması öneriliyor.

NEDEN 'CİCADA' ADI VERİLDİ?

BA.3.2 varyantı ilk olarak 2024’ün sonlarında Güney Afrika’da tespit edildi. Daha sonra diğer varyantların gölgesinde kalsa da yaklaşık bir yıl sonra yeniden ortaya çıkarak vakalara yol açmaya başladı.

Time dergisinin aktarımına göre, bu "kaybolup geri gelme" döngüsü, belirli periyotlarla ortaya çıkan ağustos böceklerine benzetildiği için varyanta "Cicada" adı verildi.

BELİRTİLER DEĞİŞTİ Mİ?

Cicada varyantının belirtileri, önceki COVID varyantlarından farklı görünmüyor. Hastalarda genellikle boğaz ağrısı, ateş veya üşüme, baş ağrısı, öksürük, kas ağrıları ve burun akıntısı gibi şikayetler görülüyor.,

Bu belirtiler grip ile epey benzer olduğu için kesin tanı için test yapılması gerekiyor. Çoğu vakada semptomlar birkaç gün ile bir hafta arasında sürüyor.

Uzmanlara göre testlerin işlevinin etkilenip etkilenmediği konusunda henüz kesin veri yok. Ancak mevcut testlerin, virüsün daha az değişen bölgelerini hedef alması nedeniyle Cicada’yı da tespit edebileceği düşünülüyor.