Birleşmiş Milletler’e göre, Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle enerji ve taşımacılık maliyetleri artarken, küresel gıda fiyatları da yükselişini sürdürüyor. Mart ayında özellikle bu maliyet artışlarının etkisiyle gıda fiyatlarında sert bir yükseliş kaydedildi.
En büyük artışlar bitkisel yağ ve şeker fiyatlarında görüldü. Mart ayında:

 

Bitkisel yağ fiyatları %5
Şeker fiyatları %7 arttı

Uzmanlar, Orta Doğu’daki savaşın yakıt, gübre ve elektrik maliyetlerini yükselterek gıda üretimi, işlenmesi ve taşınmasını daha pahalı hale getirdiğine dikkat çekiyor. Bu durumun küresel gıda enflasyonunu daha da artırabileceği endişesi bulunuyor.

Dünya gübre üretiminin yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın savaş nedeniyle fiilen kapanması da krizi derinleştiriyor. BM projeksiyonlarına göre, kriz devam ederse 2026’nın ilk yarısında küresel fiyatlar ortalama %15 ila %20 daha yüksek olabilir.

Raporda, tüm emtia gruplarında (tahıl, et, süt, yağ ve şeker) fiyatların farklı oranlarda arttığı belirtilirken, bunun yalnızca piyasa dinamiklerinden değil, aynı zamanda enerji fiyatlarındaki yükselişten kaynaklandığı ifade edildi.

Mart ayında küresel buğday fiyatları da %4,3 arttı. Bu artışta ABD’de kuraklık ve kötüleşen ürün koşulları ile Avustralya’da yüksek gübre maliyetleri nedeniyle ekim alanlarının azalması etkili oldu. Avrupa’daki daha iyi hasat koşulları ve ihracat rekabeti ise bu artışı kısmen dengeledi.

 

İngiltere’de Gıda ve İçecek Federasyonu, 2026 sonuna kadar gıda fiyatlarının en az %9 artabileceğini öngörüyor. Bu oran, Orta Doğu’daki çatışma öncesinde yapılan %3,2’lik tahminin neredeyse üç katı.

Bu tahmin, Hürmüz Boğazı’nın birkaç hafta içinde yeniden açılması ve enerji tesislerinin bir yıl içinde normale dönmesi varsayımına dayanıyor. Ancak bu senaryoların gerçekleşmesi kesin değil.

İngiliz üreticiler şimdiden zorluk yaşamaya başladı. Özellikle sera üretimi yapan domates, biber ve salatalık üreticileri, artan doğalgaz maliyetleri nedeniyle fiyat artışlarının önümüzdeki altı hafta içinde raflara yansıyabileceği uyarısında bulundu.

Bu hafta İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, Tesco, Sainsbury’s, Morrisons, Marks & Spencer, Aldi ve Lidl gibi büyük perakendecilerle bir araya gelerek yaşam maliyetlerini düşürme ve tedarik zincirlerini güçlendirme konularını görüştü.

Buna rağmen, İngiltere genelinde şirketlerin önümüzdeki aylarda fiyatlarını daha hızlı artırması bekleniyor. İngiltere Merkez Bankası’nın 2 binden fazla finans yöneticisiyle yaptığı ankete göre, şirketler önümüzdeki yıl fiyatlarını ortalama %3,7 artırmayı planlıyor. Bu oran Şubat ayında %3,4’tü.

Ayrıca yöneticilerin genel enflasyon beklentisi de %3’ten %3,5’e yükseldi.