Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar sizlerden gelen sorulara cevap veriyor. İşte bu hafta sizlerden gelen sorular ve Özdamar’ın cevapları:

Silinen Bağ-Kur hizmetleri için kısmi borçlanma hakkı yok

Soru: Benim 1998 yılında vergi kaydım başladığından Bağ-Kur’lu oldum. 2001 yılındaki yapılandırmaya borçlarımı ödemiştim. Vergi kaydım 2008 yılına kadar sürdü. Ancak Bağ-Kur’un 2001 yılında durduruldu. Toplamda 2580 günlük Bağ-Kur hizmetim silindi. Şu an SSK’lı çalışıyorum. SSK emeklisi olmam için 622 güne ihtiyacım var. Silinen günlerimin 622 günlük kısmını ihya hakkım var mı? Osman A.

Cevap: 5510 sayılı Kanun hükmüne göre, borç nedeniyle silinen Bağ-Kur günlerinin ihtiyaç duyulan kısmı kadar ihya yapmak mümkün değil. Borç nedeniyle silinen Bağ-Kur sürelerinin tamamının ihya edilmesi gerekiyor. İhya için başvuru sonrası borcun tebliğinden itibaren tüm hizmet süresine ait borcun 3 ay içinde ödenmesi halinde silinmiş tüm hizmetler sigortalılık süresi olarak kazanılıyor. Buna göre ya 2580 günlük süre için 1.278.261 TL ödeme yapıp emekli olabileceksiniz. Ya da eksik kalan 622 gün için prim ödemeye devam edip 622 gün eksiğini tamamladıktan sonra emekli olmanız mümkün olacak.

 

Engelli memur erken emekli olma hakkına sahip

Soru: Benim ilk sigortam 2001 yılında başladı. 2007 yılında engelli kadrosundan memur oldum. Engelli olduğum için yaşı beklemeden emekli olabilir miyim? Ali Z.

n Cevap: İlk defa 15 Ekim 2008 tarihinden önce memur olanlar, memuriyete girişi esnasında Kuruma verilmiş yüzde 40 ve üzeri engelli sağlık kurulu raporu bulunanlar ile en az 40 oranında doğuştan engelli olduklarını belgeleyenler yaşa tabi olmadan 5400 gün prim üzerinden emekli olabiliyor. Yanı sıra memuriyete atandıktan sonra yüzde 50-59 arasında engelliliği ortaya çıkan memurlar en az 5760 gün primle, yüzde 40-49 arasında engelliği oluşan memurlar ise en az 6480 gün primle emekli olma hakkına sahip. İlk defa 15 Ekim 2008 tarihi ve sonrasında memur olan engellilerin ise emeklilik şartları biraz daha kolay. Bunların engelliliği yüzde 50-59 arasında ise 16 yıl sigortalılık süresi ve 4320 gün primle, engelliliği yüzde 40-49 arasında ise 16 yıl sigortalılık süresi ve 4680 gün primle emekli olabiliyor.

Soru: Ben şubat ayında emeklilik dilekçesi verdim. Mart ayında 31.213 TL kısmi maaşım ve 46.820 TL normal emekli maaşım ödendi. Geçen sene Aralık ayında hesaplattığım maaşa Ocak zammı uygulayınca bağlanan emekli maaşının eksik olduğunu düşünüyorum. Bu hususta ne yapmalıyım? Öner Y.

n Cevap: Sigortalılar e-devlet programı üzerinden bağlanacak emekli aylığını hesaplatabiliyor. Emekli maaş hesaplama programı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından oluşturulmuştur. Program emekli maaşını, hesap yapılan tarihteki verileri dikkate alarak tam ve eksiksiz biçimde belirlemektedir. Ancak hesap yapılan yıl değişince sonraki yılın emekli maaşı da değişmektedir. Bunun nedeni bir sene geçince hesaplanan emekli maaşında önceki yılın emekli maaş zammının dikkate alınmayıp bunun yerine önceki yılın enflasyon oranı ve büyüme hızının yüzde 30’unun dikkate alınmasıdır. Bu nedenle bu yıl emekli maaşı bağlanan sigortalının geçen yıl hesaplattığı maaş üzerinden değerlendirme yapması hatalı olacaktır. Burada önemli gördüğüm bir hususu açıklamamızda yarar var. Kamu kurumunda çalışanlar 15.1.2026 tarihinden itibaren, özel sektörde çalışanlar 1.1.2026 tarihinden itibaren emeklilik dilekçesi verince 2026 yılı emeklisi oluyor. 2026 yılı büyüme oranı Mart ayı başında açıklanıyor. Bu nedenle 1 Nisan 2026 tarihinden önce hesaplanan ve ödenen 2026 yılı emeklilerinin emekli maaşı hesabında 2026 yılı büyüme hızı dikkate alınamıyor. Akabinde bu durumda olanların aylıkları Nisan ayında yeniden hesaplanıyor. Oluşan maaş farkları Nisan ayında ödeniyor. 2026 yılı büyüme oranı yüzde 3,6 olarak gerçekleşti. Buna göre size ve sizin gibi 2026 yılında Ocak-Mart döneminde emekli maaşı bağlananlara, şu ana kadar ödenen toplam emekli maaşlarının yaklaşık olarak yüzde 1’e yakını tutarında fark maaş ödemesi yapılacak. Nisan emekli maaşı da Mart emekli maaşının yaklaşık yüzde 1 fazlası olacak.

 

İşe giriş bildirgesi varsa hak düşürücü süre işlemez

Soru: Benim sigorta başlangıcın 1998 yılında oldu. SGK hizmet dökümü kaydında 1998 yılı başlangıç olarak kayıtta var ama ilk prim 2002 yılında başlamış görünüyor. EYT’li olmak için ne yapmam gerekiyor? Salih Ç.

Cevap: Geçmiş yıllarda çalıştırdığı işçilerini sigortalı göstermeyen işverenler çok fazlaydı. Günümüzde sigortasız çalıştırma azaldı. Kanuna göre sigortası yapılmayan işçi işten çıktığı yılın sonundan başlamak üzere beş yıl içinde İş Mahkemesine sigorta tespit davası açabilir. Beş yıl geçtikten sonra dava açma hakkı düşüyor. Ancak işe giriş bildirgesi verilip prim bildirgesi verilmeyen işçiler için zaman aşımı söz konusu değil. Bu nedenle öncelikle işyerinin bağlı olduğu SGK Müdürlüğüne başvuru yapılarak prim bildirgesi verilip verilmediğini öğrenin. Prim bildirgesi verilmişse günleriniz SGK Hizmet dökümünüze işlenir. Prim bildirgesi verilmemişse hizmet tespit davası veya bir günlük sigorta başlangıç davası açmanız gerekiyor. Davayı kazanırsanız 1998 yılı başlangıç olur ve EYT kapsamına girersiniz.

 

İş kazası sonucu engelli kalanlara maaş bağlanır

Soru: Ben geçen yıl iş kazası geçirmiştim. Mart sonuna kadar rapor parası aldım. Şimdi raporumu kaldırıp beni hastaneye sevk ettiler. SGK memurunun dediğine göre bana maaş bağlanacakmış. Bana iş kazası nedeniyle ne kadar maaş bağlanır? İlhami U.

Cevap: İşyerinde iken meydana gelen ve işçiyi bedenen yahut ruhen özre uğratan her türlü olay bir iş kazasıdır. İşçinin kazayı iş yaparken geçirmesinin bir önemi yoktur. Yeter ki kaza işyerinde gerçekleşmiş ve işçiyi iş göremez hale getirmiş olsun. İş kazası nedeniyle oluşan çalışma kaybı iki türlü olabilir. İşçi geçici veya sürekli olmak üzere iş gücü kaybına uğrayabilir. Yani işçi tedavi sonrası iyileşeceği gibi işçide kalıcı bir rahatsızlık meydana gelebilir. Tedaviye bağlı iyileşme söz konusu ise işçiye tedavi boyunca yani iyileşip iş başı yapana kadar geçici iş göremezlik ödemesi yapılır. İşçi tedaviye rağmen iş kazası nedeniyle işçi tam olarak iyileşemez ve mesleğinde kazanma gücü kaybı yüzde 10 ve üzerinde olması şartıyla işçiye sürekli iş göremezlik ödemesi yapılır yani aylık ödenecek maaş bağlanır. Bu ödeme süresizdir yani ömür boyu her ay maaş gibi verilir. Sürekli iş göremezlik ödemesi şöyle hesaplanır. İş kazasının olduğu tarihten önceki, üç aylık prim matrahının bir günlük ortalaması bulunur. Bulunan günlük kazancın bir aylık yani 30 günlük tutarının yüzde 70’i ile meslekte kazanma gücü kayıp oranı çarpılır. Örneğin, iş kazası geçiren işçinin günlük prim matrah ortalaması 2000 TL ve meslekte kazanma gücü kaybı da yüzde 50 ise ödenecek sürekli iş göremezlik geliri;  2000 x 30 = 60000 TL tutarın yüzde 70’i olan 42000 TL tutarın yüzde 50’si yani 21.000 TL olacaktır. Ancak iş kazası ve meslek hastalığının oluşmasında işçinin de ağır bir kusuru varsa hesaplanan bu gelirden kusurunun üçte biri oranında eksiltilme yapılır.  Verdiğimiz bu örnekteki işçinin yüzde 30 ağır kusuru bulunsa 21.000 TL tutarlı gelirden üçte bir yani yüzde 10 oranında 2.100 TL kusur indirimi yapılarak 18.900 TL tutarında ödeme yapılır. Bu tutara ayrıca ek ödeme ilavesi yapılır. Sizin çalışma gücü kaybınız eğer yüzde 10 ve üzeri olursa ücretiniz ve çalışma gücü kaybınız esas alınarak aylık ödenecek sürekli iş göremezlik geliriniz tespit edilecek.