Dünya
Macaristan'da 16 yıllık Orban devri kapandı! Müstakbel Başbakan Peter Magyar kimdir?
Macaristan siyasetinde deprem etkisi yapan seçim sonuçlarıyla birlikte 16 yıllık Viktor Orban dönemi resmen sona erdi. Rekor katılımla gerçekleşen seçimlerde zaferini ilan eden Avrupa yanlısı Tisza Partisi'nin lideri Peter Magyar, Budapeşte'nin yeni güçlü ismi olarak başbakanlık koltuğuna oturmaya hazırlanıyor.
1981 doğumlu hukukçu Peter Magyar, aslında Viktor Orban’ın temsil ettiği muhafazakâr gelenekten gelen bir isim. Çocukluğunda odasında Orban’ın fotoğraflarını taşıyacak kadar ona hayran olan Magyar, Fidesz hükümeti döneminde öğrenci kredisi kurumunun başkanlığı gibi kritik devlet görevlerinde bulundu. Ancak 2024 yılında eski eşi Adalet Bakanı Judit Varga’nın adının karıştığı çocuk istismarı dosyası ve ardından gelen istifalar, Magyar için bir kırılma noktası oldu.
Orban ve milliyetçi partisi Fidesz, 16 yılda Macaristan'da medya özgürlüklerini, sivil toplum faaliyetlerini ve yargı bağımsızlığını zayıflattı. Orban özellikle Ukrayna savaşı konusunda Avrupa Birliği (AB) ile neredeyse sürekli karşı karşıya geliyor, Moskova ve Rus lider Vladimir Putin ile iyi ilişkilerini sürdürüyor. Macaristan lideri Avrupa ve NATO'ya şüpheyle yaklaşan ABD Başkanı Donald Trump ile de yakın ilişkilere sahip.
Buna karşılık Magyar, Macaristan'ı yeniden Batı'ya döndürmeyi, Rusya'ya olan enerji bağımlılığına son vermeyi taahhüt ediyor. Magyar kampanya döneminde seçimin, otokrasi ve Avrupa demokrasisi arasında bir "referandum" olacağını söylemişti.
Ukrayna konusunda tutumu ne?
Orban'dan farklı olarak Ukrayna'nın bir gün AB'ye katılma hakkını ilkesel olarak reddetmiyor ancak Kiev'in hızla üye yapılmasını desteklemiyor. Öte yandan Orban gibi o da Ukrayna'ya silah gönderilmesini reddediyor, Kiev'e yönelik düşmanca söylemleri ise paylaşmıyor.
Her mitinginde Orban ve milliyetçi-popülist Fidesz partisinin Macaristan'ı AB'nin "en yoksul ve en yolsuz" ülkesi haline getirdiğini savunuyor. Brüksel'le ilişkileri düzelterek dondurulmuş AB fonlarının serbest bırakılmasını sağlayacağını, bunun da Macar ekonomisini canlandıracağını belirtiyor.
Kampanyası sırasında Magyar; aksayan sağlık sistemi, toplu taşıma sorunları ve yolsuzluk gibi seçmenlerin günlük yaşamını etkileyen konulara odaklandı.
Magyar'ın göçmenlere bakışı nasıl?
Orban'ın partisi Fidesz gibi Magyar'ın Tisza'sı da göçmen kabulüne karşı çıkıyor. Magyar, Orban döneminde düzensiz göçü engellemek için inşa edilen sınır çitini koruyacağını söylüyor dahası hükümetin misafir işçi programını sona erdirme sözü vererek göç konusunda Orban'dan bile sert bir döneme işaret ediyor. Magyar'ın mitinglerinde tıpkı Orban'ınkinde olduğu gibi çok sayıda ulusal bayrak göze çarpıyor.
Magyar'ın LGBTİ+ hakları konusundaki tutumu ise belirsiz, ancak yasa önünde eşitliği desteklediğini vurguluyor. Orban döneminde LGBTİ+ bireyleri hedef alan çok sayıda adım atılmıştı.